o‘zbek adabiyoti

PPTX 24 pages 155.1 KB Free download

24 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 155.1 KB

File type PPTX

Pages 24

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 24

eng qadimgi davrlardan x asrgacha bo‘lgan adabiyot o‘zbek adabiyoti fani mavzu: milliy uyg‘onish davri o‘zbek adabiyotining ilk bosqichlari. komil, feruz, tabibiylar ijodining xorazm adabiy muhitida tutgan o‘rni tuzuvchi: x.to’liboyev o‘zbek adabiyotini davrlashtirish n.mallaеvning o‘zi oliy o’quv yurti talabalari uchun chiqargan “o’zbek adabiyoti tarixi” darsligida o’zbek adabiyoti tarixini quyidagi davrlarga ajratadi: eng qadimgi adabiy yodgorliklar. x-xii asrlar adabiyoti. xiii asr va xiv asr boshlaridagi adabiyot. xiv asr o’rtalaridan xvii asrgacha bo’lgan adabiyot. xvii asrdan xix asrning o’rtalarigacha bo’lgan adabiyot. xix asrning ikkinchi yarmi va xx asr boshlaridagi adabiyot. prof. b.to‘xliеv adabiyot tarixini quyidagicha davrlashtirishni tavsiya etadi: eng qadimgi adabiy yodgorliklar «avеsto», «alpomish» va b. ilk o’rta asrlar adabiyoti («kultеgin» bitiklari va b.) o’rta asrlar adabiyoti (ix-xvi asrlar) a.tеmuriylar davri adabiyoti. b.navoiy va uning davri adabiyoti. xvii-xix asrlar adabiyoti. xx asr adabiyoti. (b.to’xliеv. o’zbеk adabiyoti. 9-sinf. -t., 2000. 13-b. mashgʻulotlar shakli: maʼruza (м) milliy uyg‘onish davri o‘zbek adabiyotining ilk bosqichlari. davrning ijtimoiy-madaniy …

2 / 24

ish jarayonining paydo bo’lishi, rivojlanish bosqichlari va shu bilan bog’liq qonuniyatlar, hodisalar, muammolar, badiiy ijodninng ayni damdagi holati, kishilik jamiyatidagi mavqei kabi masalalardan bahs yuritadi. o’zbek adabiyotshunoslikninng asosiy tarkibiy qismlaridan biri bo’lgan “o’zbek adabiyoti tarixi” o’zbek xalqininng boy madaniy merosi, eng qadimgi zamonlardan hozirgi kunga qadar yaratilgan badiiy va badiiy xususiyatga ega asarlar, ularninng mualliflari, yaratilish jarayonlari, ularda aks etgan mazmun va g’oyalar rang-barangligi, eng muhimi, mazkur asarlarninng inson kamoloti, ma’naviy barkamol insonni tarbiyalashdagi o’rni haqida mubohasa etadi. binobarin o’zbek adabiyoti tarixini o’rganishdan maqsad bugungi kun qahramonini shakllantirishdir. milliy uyg’onish davri vatanimizda jadidchilik harakati shaklida namoyon bo’idi. u 1865-yildan boshlanib, 1929-yilda harakat namoyandalarini jismoniy tugatishgacha bo’lgan davmi o’z ichiga oladi. bu harakatning yuzaga kelishi bevosita istilo va uning oqibatlari bilan bog’langan bo’lib, uning shakllanish davri 1865-1905-yillar bilan belgilanadi. adabiy harakat an’anaga ko’ra ko’proq qo’qon, xiva, buxoro, samarqandda rivoj topdi. toshkent ham general-gubematorlikning poytaxti sifatida tez rivoj landi, adabiy-madaniy markazga aylanib …

3 / 24

, xiva shahridagi madrasalardan birida tahsil koʻradi. u mumtoz adabiyot vakillarining ijodini zoʻr havas bilan oʻrganadi. navoiyni oʻziga ustoz bilib, unga taqlidan sheʼrlar yoza boshlaydi va tez orada mashhur shoir boʻlib yetishdi. u musiqa va xattotlik sanʼatini ham madrasada oʻqib yurgan davrida oʻrgangan edi.komildagi isteʼdodni koʻrgan xiva hukmdori said muhammad (1856–1865) uni saroyga tortadi va u xon saroyida xattot, muhammad rahim ii – feruz (1865–1910) davrida esa mirzaboshi va devonbegilik lavozimlarida xizmat qiladi. jahon madaniyatining xorazmdagi ilk targ’ibotchilaridan biri. ogahiy uning nomini o’zining «gulshani davlat» kitobiga kiritgan. xiva xoni sayd muhammadxon saroyida kotiblik qilgan. muhammad rahim ii uni mirzaboshilik vazifasiga ko’targan. rossiya bilan xiva xonligi o’rtasida imzolangan sulh shartnomasi (gandimiyon shartnomasi) komil xorazmiy qo’li bilan yozilgan (1873). so’ngra saroyda devonbegi (1873—80), mirzaboshi lavozimlarida ishlagan (1880 yildan). xorazmda birinchi bo’lib bosmaxona tashqil etgan (1880—81). komil xorazmiy (taxallusi; asl ismi pahlavon muhammadniyoz abdulla oxund o’g’li) (1825 — xiva — 1899) — o’zbek …

4 / 24

mil» va «peshravi fero’z» kuylarining notasi bizgacha etib kelgan. komil xorazmiy moskva va peterburg shaharlariga 2 marta safar qilgan (1873, 1883). 1891, 1896— 97 yillarda esa toshkentga kelib, bu erdagi madaniy yangiliklar haqidagi «dar bayoni ta’rif va tavsif toshkand» («toshkent ta’rifi va tavsifi bayonida») qasidasini bitgan. bu qasida o’zbek adabiyotida ijtimoiy taraqqiyotni aks ettirgan dastlabki yirik she’riy asarlardan bo’lib, unda yangi, zamonaviy madaniyat ulug’lanadi. komil xorazmiy sharq mumtoz shoirlari an’analari ruhida lirik she’rlar yozgan, devon tuzgan. bu devonda 8000 misradan ortiq she’r bo’lib, ular g’azal murabba, muxammas, musaddas, masnaviy, ruboiy, qasida, muammo kabi janrlarda yozilgan. ularda chin insoniy fazilatlar ulug’langan, jaholat qoralangan, ishq-muhabbat tarannum etilgan. komil xorazmiyning deyarli barcha janrdagi asarlarida ijtimoiy tanqidga keng o’rin berilgan, ayrim misralari aforizm darajasiga ko’tarilgan («falak zulmi bir yonu, bir yon alar...» va b.). shayx sulaymon buxoriy o’zining mashhur «lug’oti chig’atoyi va turki usmoniy» («chig’atoycha va usmoniy turkcha lug’at») asarida komil xorazmiyning ijodidan o’rinli …

5 / 24

hi yarmi xx asr boshlaridagi oʻzbek adabiyotida oʻziga munosib oʻringa ega boʻlgan adiblardan biridir. u shoir, musiqashunos, davlat arbobi va feodal hukmdor edi. feruz, yaʼni muhammad rahim 1844 yilda xivada said muhammad oilasida tavallud topdi. u boshlangʻich maʼlumotini xususiy muallimdan oladi, biroz muddat madrasada tahsil koʻradi, davlat, huquq ilmini esa unga zamonasining buyuk huquqshunos olimlari oʻrgatadilar. ogahiy muhammad rahimga ustodlik qildi, unga sheʼriyat sirlarini oʻrgatdi, tarihdan, tarjima ilmidan saboq berdi. u al-xorazmiy, beruniy, mahmud zamaxshariy, najmiddin kubro, pahlavon mahmud kabi buyuk allomalar haqida dastlab ogahiydan dars eshitdi. keyinchalik esa ularning ijodiy meroslarini toʻplashga kirishadi va pahlavon mahmud ruboiylaridan bir kitob tartib etadi. muhammad rahim 1863 yilda otasi said muhammadxon vafot etgandan keyin uning oʻrniga xiva xonligi taxtiga oʻtiradi. bu voqeaga bagʻishlab shuaro va fuzalolar tarix va qasidalar bitdilar, masnaviylar yaratdilar. ogahiy tomonidan bitilgan tarix va yozilgan qasida alohida ahamiyat kasb etadi. feruz ijod ahliga gʻamxoʻrlik qildi, ularga maosh tayinladi. ularning …

Want to read more?

Download all 24 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o‘zbek adabiyoti"

eng qadimgi davrlardan x asrgacha bo‘lgan adabiyot o‘zbek adabiyoti fani mavzu: milliy uyg‘onish davri o‘zbek adabiyotining ilk bosqichlari. komil, feruz, tabibiylar ijodining xorazm adabiy muhitida tutgan o‘rni tuzuvchi: x.to’liboyev o‘zbek adabiyotini davrlashtirish n.mallaеvning o‘zi oliy o’quv yurti talabalari uchun chiqargan “o’zbek adabiyoti tarixi” darsligida o’zbek adabiyoti tarixini quyidagi davrlarga ajratadi: eng qadimgi adabiy yodgorliklar. x-xii asrlar adabiyoti. xiii asr va xiv asr boshlaridagi adabiyot. xiv asr o’rtalaridan xvii asrgacha bo’lgan adabiyot. xvii asrdan xix asrning o’rtalarigacha bo’lgan adabiyot. xix asrning ikkinchi yarmi va xx asr boshlaridagi adabiyot. prof. b.to‘xliеv adabiyot tarixini quyidagicha davrlashtirishni tavsiya etadi: eng qadimgi adabiy yodgorli...

This file contains 24 pages in PPTX format (155.1 KB). To download "o‘zbek adabiyoti", click the Telegram button on the left.

Tags: o‘zbek adabiyoti PPTX 24 pages Free download Telegram