romanik dostonlarning g‘oyaviy-badiiy xususiyatlari

PPT 20 стр. 207,0 КБ Бесплатная загрузка

20 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 207,0 КБ

Тип файла PPT

Страницы 20

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 20

o‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi farg‘ona davlat universiteti adabiyоtshunoslik kafedrasi romanik va kitobiy dostonlarning g‘oyaviy-badiiy xususiyatlari o‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi toshkent kimyo xalqaro universiteti tarjima nazariyasi va amaliyoti kafedrasi romanik dostonlarning g‘oyaviy-badiiy xususiyatlari ma’ruzachi: maxmudova iymona reja: 1. o‘zbek xalq eposi tarkibida romanik dostonlarning o‘rni. 2. xalq dostonlari tasnifi. tayanch atamalar: xalq eposi, romanik doston, kitobiy doston, folklor, epik ideal, xalq badiiy tafakkuri, og‘zaki an’ana, yozma manba. xalqning bahodirona o’tmishi ideallashtirilgan yirik epik asarlarning xalq eposi deb yuritilishi folklorshunoslikda to’la e’tirof etilgan haqiqatdir. mana shunga ko’ra, xalq hayoti ideal badiiy ifodasini topmagan, uning qahramonona o’tmishi bo’la olmaydigan voqealar tasviridan iborat asarlar xalq eposi hisoblanmaydilar. demak, xalq eposi bo’la oladigan asar ikki muhim mezon asosida baholanishi lozim. bular: a) asar voqealarining xalqning qahramonona o’tmishiga aloqadorligi; b) ana shu voqealarning epik ideal darajasida badiiy tasvirlanishi. o’zbek xalq eposi ko’p qatlamliligi bilan dunyo xalqlari eposlari orasida …

2 / 20

og’zaki ijod hamda ijro an’anasi orqali avloddan-avlodga o’tuvchi epos tipini alohida ajratib ko’rsatish uchun bu atama juda ham qulaylik tug’diradi. shu bois mazkur termin bizning ishimizda muhim ahamiyat kasb etadi. tarixiy dostonlar o’zbek xalq eposi rivojining nisbatan keyingi bosqichlarida aniq tarixiy shaxslar yoki voqealarni epik ideallashtirish ehtiyoji tufayli yuzaga keldi. o’zbek xalq eposining stadial taraqqiyot yo’li, har bir bosqichning o’ziga xos epos tiplari bilan xarakterlanishi bu ulkan merosning izchil ilmiy tasnif etilishida turlicha qarashlarning kelib chiqishiga sabab bo’ldi. o’zbek xalq eposi asrimizning 20-yillaridan boshlab muntazam yozib olina boshlandi. ana shu paytlarda esa o’zbek xalq eposi jonli yaratilish va jonli ijro jarayonini o’z boshidan kechirmoqda edi. chunki ergash jumanbulbul o’g’li, fozil yo’ldosh o’g’li, muhammadqul jomrot o’g’li po’lkan, islom nazar o’g’li, xolyor abdukarim o’g’li, normurod sherna o’g’li, nurmon abduvoy o’g’li, mardonaqul baxshi, abdulla shoir kabi juda ko’p el sevgan dongdor baxshilar ana shu davrlarda ayni ilhom og’ushida yashar edilar. ular o’zlariga qadar …

3 / 20

faoliyat tufayli xalq eposining juda yirik va noyob namunalari folklor arxiviga kelib tushdi. asrimizning 40-yillariga kelib bu nodir materiallar bilan jiddiy tanishish, ularni tasnif va tavsif etish ishlari boshlandi. v.m.jirmunskiy va h.t.zarifov o’zbek xalq eposini quyidagicha guruhlarga ajratib tahlil etadilar: 1. qahramonlik eposi. 2. jangnoma dostonlar. 3. tarixiy mazmundagi dostonlar. 4. romanik dostonlar. 5. adabiy manbaga ega bo’lgan dostonlar. 6. yangi dostonlar. o’zbek xalq eposini yuqoridagidek tarzda tasnif etish hali yetarli emasligini, ayrim materiallar bir necha guruhlar oralig’ida turajagini va izchil tasnifga berilmasligini, qolaversa, xalq eposi hali to’la to’planib olinmaganligini, shu bois mazkur tasnif hali tugal va oxirgi tasnif emasligini, ushbu tasnif o’zbek xalq eposini batafsil tavsiflash ehtiyoji tufayli ilk bor amalga oshirilganligini mualliflarning o’zlari oqilona e’tirof etadilar. o’zbek xalq romanik dostonlari epos asosida yotgan manba tabiatiga ko’ra ikki guruhga bo’linadilar: 1. og’zaki an’ana orqali yetib kelgan dostonlar. bu guruhga «rustamxon», «go’ro’g’li» turkumi, «orzigul», «shirin bilan shakar» kabilar mansub. 2. …

4 / 20

ntastik tasvir katta mavqe egallaydi, qahramonlar xalqning asriy orzu-istaklari doirasida ideallashtiriladi. b.sarimsoqov o’zbek an’anaviy xalq dostonlarini tarixiylik nuqtayi nazardan quyidagicha turlarga ajratadi: 1. qahramonlik dostoni. 2. romanik dostonlar. 3. tarixiy dostonlar. ushbu prinsipdagi tasnifga ko’ra, xalq dostonlarining boshqa tiplari yo’q va bo’lishi ham mumkin emas. shu paytga qadar turli olimlar tomonidan amalga oshirilgan tasniflarga murojaat etishimizdan ko’zlangan maqsad shuki, bu tasniflar qanday amalga oshirilganligi va ilmiy haqiqatga qay darajada uzoq - yaqinligidan qat’iy nazar, ularning barchasida romanik dostonlar alohida tip sifatida qayd etiladi. ma’lum bo’ladiki, romanik dostonlar o’zbek xalq eposi sirasida alohida tarixiy-struktural tip sifatida mavjud va bu tipdagi dostonlar xalq badiiy tafakkuri taraqqiyotining muayyan bosqichida vujudga kelib, dostonchilik an’anasidan mustahkam o’rin olgan. o’zbek xalq eposining g’oyaviy-badiiy qiyofasini, estetik ahamiyatini romanik dostonlarsiz to’la tasavvur qilib bo’lmaydi. romanik dostonlar o’zbek xalq eposi tarkibida salmoqli o’rin egallar ekan, eposning bu tipi qachon paydo bo’ldi? darhaqiqat, romanik dostonlarning yuzaga kelishi xalq badiiy tafakkurining …

5 / 20

ayyan davrlari emas, balki uning sof sevgi, do’stlik va birodarlik, mardlik va jarosat, vatanparvarlik va sadoqat haqidagi abadiy orzu-havaslari, intilish va istaklari umuman keng tarixiy davrlar doirasida aks etadi. qahramonlik dostonlari esa xalqning mustaqil etnos sifatida shakllanishi davrlarida, tarixiy dostonlar esa u yoki bu tarixiy shaxslar, voqealar tasviriga asoslanganligi bilan romanik dostonlardan farqlanadilar. mana shunga asoslanib aytadigan bo’lsak, o’zbek romanik dostonlarining yaratilish va keng ijro etilish, demakki, xalq epik an’anasidan mustahkam o’rin egallash davri xvi-xx asrning boshlari deb taxmin qilish mumkin. kitobiy dostonlar kitobiy dostonlar — yozma adabiyot ta’sirida yaratilgan xalq og’zaki poetik asarlari turi. kitobiy dostonlarda o’ziga asos bo’lgan manbaga ko’ra, romaniq yoki qahramonlik dostonlariga xos xususi-yat saqlangan bo’lishi mumkin. unda dostonlarga xos bo’lgan jangovarlik xususiyati kamroq bo’lsada, oila va jamiyat ziddiyatlari bilan kelisha olmagan muhabbat mavzui asosiy o’rinni egallaydi. masalan, «farhod va shirin», «layli va majnun», «baxrom va gulandom» dostonlarining xalq variantlari navoiy asarlari asosida, «vomiq va uzro» …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 20 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "romanik dostonlarning g‘oyaviy-badiiy xususiyatlari"

o‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi farg‘ona davlat universiteti adabiyоtshunoslik kafedrasi romanik va kitobiy dostonlarning g‘oyaviy-badiiy xususiyatlari o‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi toshkent kimyo xalqaro universiteti tarjima nazariyasi va amaliyoti kafedrasi romanik dostonlarning g‘oyaviy-badiiy xususiyatlari ma’ruzachi: maxmudova iymona reja: 1. o‘zbek xalq eposi tarkibida romanik dostonlarning o‘rni. 2. xalq dostonlari tasnifi. tayanch atamalar: xalq eposi, romanik doston, kitobiy doston, folklor, epik ideal, xalq badiiy tafakkuri, og‘zaki an’ana, yozma manba. xalqning bahodirona o’tmishi ideallashtirilgan yirik epik asarlarning xalq eposi deb yuritilishi folklorshunoslikda to’la e’tirof etilgan haqiqatdir. mana shunga ko’r...

Этот файл содержит 20 стр. в формате PPT (207,0 КБ). Чтобы скачать "romanik dostonlarning g‘oyaviy-badiiy xususiyatlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: romanik dostonlarning g‘oyaviy-… PPT 20 стр. Бесплатная загрузка Telegram