tanglay

PDF 6 pages 466.0 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 466.0 KB

File type PDF

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

tanglay – (turkiycha so‘z) ot, turdosh ot, aniq ot, birlik, bosh kelishik, yasama sоʻz (tang +la = tangla +y =tanglay). bu ot qadimgi turkiy tilda mavjud bоʻlib, “yuqori”, “tepa” ma’nosini anglatgan tang sоʻzidan eski оʻzbek tilida -la qоʻshimchasi bilan fe’l yasalgan. yasama fe’lga -y qоʻshimchasini qоʻshib ot hosil qilingan (ds, 552). tanglay – ogʻiz bоʻshligʻining yuqori devoir; qattiq va yumshoq tanglaydan iborat bоʻlib, ogʻiz bоʻshligʻini burun bоʻshligʻidan ajratib turadi. m: qattiq tanglay (оʻtil,iii,661). tariq – (turkiycha so‘z) ot, turdosh ot, aniq ot, birlik, bosh kelishik, yasama sоʻz (tar+i=tari+gʻ=tarigʻ>tariq). bu sоʻz qadimgi turkiy tilda “ekin maydoni” ma’nosini anglatgan “tar” otiga -i qоʻshimchasini qоʻshish orqali yasalib, “ekin ek” ma’nosini anglatgan fe’lga -gʻ qоʻshimchasini qоʻshish orqali hosil bоʻlgan (sevortyan, iii, 158; dlt, i, 354). tariq. 1.boshoqdoshlar oilasiga mansub bir yillik gʻalla оʻsimligi va uning oqlab sok qilinadigan doni. m: tariq sepmoq. 2.yоʻl, kоʻcha;usul, yоʻsin. m: -ne tariq bilan?- qiziqib sоʻradi majdiddin (оʻtil, iii, …

2 / 6

n xizmat qiladigan qismi. m:yigiruv dastgohining tarogʻi (оʻtil, iii, 681). taqinchoq – (turkiycha so‘z) ot, turdosh ot, aniq ot, birlik, bosh kelishik, yasama sоʻz (taq+in = taqin + chaq = taqinchoq). bu sоʻz оʻzbek tilidagi “birkit” ma’nosini ifodalovchi “taq” fe’liga -in qоʻshimchasini qоʻshib yasalgan otga kichraytirish ma’nosini ifodalovchi -chaq qоʻshimchasini qоʻshish orqali hosil qilingan (sh.rahmatullayev.оʻtel, i, 327). taqinchoq. quloq, bоʻyin, barmoqqa taqiladigan bezak buyumi. m: kelinim taqinchoqlarga оʻch: zirak, marjon, uzuklari son-sanoqsiz (оʻtil, iv, 36). tegirmon – (turkicha so‘z) ot, turdosh ot, aniq ot, birlik,bosh kelishik, yasama sоʻz (tegir + man = tegirman > tegirmon). bu ot qadimgi turkiy tilda “aylan” ma’nosini anglatgan “tegir” fe’liga -man qоʻshimchasini qоʻshish bilan yasalgan (sevortyan, iii, 177; dlt, i, 350-452) tegirmon. gʻallani, donni yanchib un qilish uchun moslangan, maxsus qismlardan iborat, suv, shamol, elektr energiyasi va sh. k. kuchi bilan ishlaydigan qurilma. m: suv tegirmon. shamol tegirmon. tekin – (turkiycha so‘z) sifat, nisbiy sifat, …

3 / 6

il, iv, 61). teri – (turkiycha so‘z) ot, turdosh ot, aniq ot, birlik, bosh kelishik, tub sоʻz (tari > teri). bu ot qadimgi turkiy tilda “tananing tashqi qoplamasi”, “charm” ma’nolarini anglatib, “tari” tarzida talaffuz qilingan (sh. rahmatullayev, оʻtel, i, 331). teri. 1. odam va hayvon tanasining tashqi qoplami, tana a’zolarining tashqi ta’sirlardan himoya qiluvchi va turli fiziologik vazifalarni bajaradigan pоʻsti. m: quyonning terisini shilmoq. 2. molning, hayvonning shilib olingan pоʻsti. m: shu yerda ishlaydigan odamlardan biri,yоʻqchilik vajhidan, bir kuni bola- chaqasi bilan otning terisidan shоʻrva qilib ichibdi. 3.mol pоʻstidan maxsus ishlov berib tayyorlangan material; charm, kоʻn. m: uyda biroz teri bor.ammo tagcharm yоʻq. 4. pоʻst, pоʻchoq. m: terisi qalin qovun (оʻtil, iv, 72). tizza – (turkiycha so‘z) ot, turdosh ot, aniq ot, birlik, bosh kelishik, yasama sоʻz (tiz+a=tiza>tizza). bu ot asli “ketma- ket bogʻla” ma’nosini anglatgan “tiz” fe’liga eski оʻzbek tilidagi – a qоʻshimchasini qоʻshish bilan yasalgan (sevortyan, iii, 337). …

4 / 6

b turadigan qismi. m: soatning tili. 3. kоʻchma ma’no. tigʻga оʻxshash, uchli narsa. m: shamol kuchayib, olovning tili yana ham uzunlashdi (оʻtil, iv, 91). tirnoq – (turkiycha so‘z) ot, turdosh ot, aniq ot, birlik, bosh kelishik, yasama sоʻz (tir + in = tirin + a = tirina + q = tirinaq > tirnaq > tirnoq). bu sоʻz qadimgi turkiy tilda “tirnoq bilan yuz terisini til” ma’nosini anglatgan tir fe’liga -in qоʻshimchasini qоʻshish bilan sifat yasalgan. yasama sifatga(tirin) -a fe’l yasovchi qоʻshimchasini qоʻshish bilan fe’l yasalgan. yasama fe’lga(tirina) -q qоʻshimchsini qоʻshish bilan ot yasalgan (sevortyan, iii, 347). tirnoq. 1. barmoqlar uchining orqa tomonidagi etga yopishgan, barmoqlarni himoya qiluvchi shoxsimon moddadan ibotar tuzilma, qoplama. m: tirnoq оʻstirmoq. 2. ba’zi hayvon va qushlarning panjasi yoki changalidagi uchi qayrilgan, оʻtkir, shox moddali оʻsimta. m:burgutning tirnogʻi. 3. shevada. otning tuyogʻi. m: ot tirnogʻiga tekkan tosh yongʻoqday ushalib ketdi. 4. kоʻchma ma’no.farzand, bola. m: obodon xola …

5 / 6

i, bоʻgʻimi. m: nazokat tirsagini stolga qоʻydi-da, chiroyli panjalari bilan yuzlarini silab, noz va erkalik bilan sоʻz boshladi. 2.yengning qоʻlning shu yeriga tоʻgʻri keladigan joyi, qismi. m: turobjon eshikdan hovliqib kirar ekan, qalami yaktagining yengi zulfingga ilinib tisakkacha yirtildi. 3.narsalarning burchak hosil qilib bukilgan joyi yoki qismi. m: trubaning tirsagi. 4.uzatilgan qоʻl barmoqlarini uchidan tirsagigacha bоʻlgan masofaga teng uzunlik оʻlchovi birligi. m: taxminan yarim metr yoki undan oshiqroq (оʻtil, iv, 115). tovush – (turkiycha so‘z) ot, turdosh ot, aniq ot, birlik, bosh kelishik, tub sоʻz(tavush> tovush). qadimgi turkiy tilda bu ot “sado” ma’nosini anglatib, “tavish” tarzida talaffuz qilingan (sh.rahmatullayev, оʻteli, 344). tovush. 1.gapirish, kuylash, qichqirish, yigʻlash va sh.k.lar vaqtida yuzaga keladigan va eshitish a’zolari qabul qilib oladigan hodisa; ovoz, sado, sas. m: mungli tovush, yigʻitovushi. 2. ma’lum sifatlarga ega bоʻlgan ovoz. m: baland tovush. musiqiy tovush. 3. mexanik tebranishlar natijasida yuzaga keladigan va quloq bilan eshitadigan har qanday ovoz va …

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tanglay"

tanglay – (turkiycha so‘z) ot, turdosh ot, aniq ot, birlik, bosh kelishik, yasama sоʻz (tang +la = tangla +y =tanglay). bu ot qadimgi turkiy tilda mavjud bоʻlib, “yuqori”, “tepa” ma’nosini anglatgan tang sоʻzidan eski оʻzbek tilida -la qоʻshimchasi bilan fe’l yasalgan. yasama fe’lga -y qоʻshimchasini qоʻshib ot hosil qilingan (ds, 552). tanglay – ogʻiz bоʻshligʻining yuqori devoir; qattiq va yumshoq tanglaydan iborat bоʻlib, ogʻiz bоʻshligʻini burun bоʻshligʻidan ajratib turadi. m: qattiq tanglay (оʻtil,iii,661). tariq – (turkiycha so‘z) ot, turdosh ot, aniq ot, birlik, bosh kelishik, yasama sоʻz (tar+i=tari+gʻ=tarigʻ>tariq). bu sоʻz qadimgi turkiy tilda “ekin maydoni” ma’nosini anglatgan “tar” otiga -i qоʻshimchasini qоʻshish orqali yasalib, “ekin ek” ma’nosini anglatgan fe’lga -gʻ qоʻshi...

This file contains 6 pages in PDF format (466.0 KB). To download "tanglay", click the Telegram button on the left.

Tags: tanglay PDF 6 pages Free download Telegram