sakkiz

PDF 8 pages 572.6 KB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 572.6 KB

File type PDF

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

sakkiz – (turkiycha so‘z) son, miqdor son, sanoq son, tub son, (sakiz sen). bu sоʻz qadimgi turkiy tilda “tinglovchi” ma’nosini anglatgan si sоʻziga “yakka” ma’nosini ifodalovchi -n qоʻshimchasini qоʻshish orqali hosil qilingan (pdp,282). sen. 1. оʻzidan kichiklarga yoki yaqin kishilarga murojaat tarzida yoki ularning nomi оʻrnida ishlatiladigan sоʻz. m:sen pushkinning sevgan malagi, sen – gyote orzu etgan qiz. 2. kоʻplik shaklida. tinglovchiga nisbatan mensimaslik, bepisandlik kabi ma’noni bildiradi. m: hali shoshmay tur, senlarga bir jazo beraylik, boshqa diyonatsizlarga ham ibrat bоʻlsin. 3. jonsiz narsalarga murojaat tarzida yoki ularning nomi оʻrnida ishlatiladi. m: ajal, sen nayzangni sanchdingmi chindan, оʻzbek she’riyatin pahlavoniga. siz – (turkiycha so‘z) olmosh, kishilik olmoshi, ii shaxs kоʻplik (si+z=siz). bu olmosh asli qadimgi turkiy tildagi “tinglovchi” ma’nosini bildirgan si sоʻziga “ikki” (kоʻp) ma’nosini ifodalagan -z qоʻshimchasini qоʻshish orqali hosil qilingan. bu olmosh qadimgi turkiy tilda ham ii shaxs birlik, hurmat bilan murojaat qilish ma’nosida ishlatilgan (dlt, iii,136). siz. …

2 / 8

sinf). bu sоʻz arab tilida “xiliga, turiga qarab guruhladi” ma’nosini anglatuvchi “sannafa” fe’lidan hosil bоʻlib, arab tilida “tur”, “nav”,”guruh” ma’nolarini anglatadi (atg,142;ars,447). sinf – 1.kishilarning tarixan shakllangan ishlab chiqarish tizimida, ijtimoiy mehnatni tashkil etishda muayyan mavqe va оʻringa ega bоʻlgan, ishlab chiqarish vositalariga, ijtimoiy boylikning taqsimlanishiga bir xil daxldorligi va manfaatlarining umumiyligi jihatidan birlashgan katta guruhi; nisbatan barqaror bоʻlgan katta ijtimoiy qatlam. m:mulkdorlar sinfi (оʻtil,iii,516). sinf. 2. (arabcha so‘z) ot, turdosh ot, bosh kelishik, birlik, tub sоʻz (sinf(un)>sinf). bu sоʻz sinf i sоʻzi asosida yuzaga kelgan bоʻlib, “maktabda bir оʻquv yiliga teng pogʻona”, “maktabda mashgʻulot оʻtkaziladigan xona” kabi ma’nolarni anglatgan (оʻtil, iii,516). sifat – (arabcha so‘z) ot, turdosh ot, atama oti, aniq ot, tub sоʻz (sifat (un) > sifat). bu sоʻz kоʻp ma’noli vasafa fe’lining “aniqladi”, “tasvirladi” ma’nosi asosida hosil qilingan bоʻlib, arab tilida “belgi – xususiyat”, “belgi ma’nosini anglatuvchi sоʻzlar turkumi” ma’nolarini anglatadi (ars,891,uaya,568). sifat. 1. narsa, voqea-hodisa va …

3 / 8

. оʻlimtik bilan oziqlanadigan, bоʻynida yоʻli bor, rangi yashash joyiga moslashadigan yirtqich sutemizuvchi hayvon. m: ikki sirtlon bir sirtlonning sirtin yirtar (оʻtil, iii, 524). sirgʻa – (turkiycha so‘z) ot, turdosh ot, aniq ot, birlik, bosh kelshik, yasama sоʻz (siri+q=siriq+a=siriqa>sirigʻa>sirgʻa). bu ot qadimgi turkiy tildagi “zich qilib, pishiqlab tik” ma’nosini anglatgan siri fe’liga -q qoshimchasini qоʻshish orqali hosil qilingan (dlt, iii, 278). sirgʻa. quloqqa taqiladigan bezak buyum; isirgʻa, zirak. m: kumush sirgʻa (оʻtil, iii,525). sichqon – (turkiycha so‘z) ot, turdosh ot, narsa oti, aniq ot, birlik, bosh kelishik, tub sоʻz (sichgʻan > sichqan > sichqon). qadimgi turkiy tilda ham bu sоʻz “kalamushdan kichik kemiruvchi sutemizuvchi hayvon” ma’nosini bildirgan. sichqon. 1. yer yuzida keng tarqalgan, xavfli kasalliklar tarqatadigan kichik kemiruvchi sutemizuvchi hayvon. m: qayerdadir yulgʻun tagida chоʻl sichqonimi, nimadir nogoh shitirladiyu, zulxumor chоʻchib tushdi. 2.muchal yil hisobida birinchi yil nomi. m:uning yili sichqon. soat – (arabcha so‘z) ot, turdosh ot, aniq ot, …

4 / 8

– (turkiycha so‘z) ot, turdosh ot, aniq ot,narsa oti, birlik, bosh kelishik (sach >soch). qadimgi turkiy tilda ham ushbu sоʻz “boshda оʻsadigan qil tolalar qoplamasi” ma’nosini anglatgan (pdp,418; dlt,i,311, ds,479). soch. 1.odamning bosh terisida оʻsadigan qil tolalar qoplamasi va ularning har biri. m: siyrak soch. quyuq soch. 2. biror tarzda оʻstirilgan va tartibga solingan shunday tolalar majmui. m: оʻrtadan farq ochib qоʻyilgan soch. 3. kоʻchma ma’noda. tola, nur singari narsalar haqida. m: qorli togʻlar orqasidan atlas sochin tarab quyosh, goh mоʻralab оʻynatar qosh, xanda sochar dudogʻidan (оʻtil,iii,557). suv – (turkiycha y.s), ot, turdosh ot, aniq ot, birlik, bosh kelishik (sub > suv). qadimgi turkiy tilda bu sоʻz “tussiz shaffof suyuqlik” ma’nosini anglatgan va “sub” tarzida talaffuz qilingan (pdp,422; ds,512). suv – 1.vodorod bilan kislorodning kimyoviy birikmasidan iborat rangsiz, hidsiz, shaffof suyuqlik; tabiatda muz va bugʻ holida ham uchraydi, barcha tirik organizmlarning va kоʻpgina moddalarning tarkibiy qismini tashkil qiladi. m: qor …

5 / 8

bosh kelishik, birlik, tub sоʻz (sunguk >sоʻngak >sоʻyak > suyak). bu sоʻz qadimgi turkiy tilda sоʻngak tarzida talaffuz qilingan (sh.raxmatullayev, оʻtel, i, 305). suyak. 1. odam va umrtqali hayvonlar skeletining har bir qismi; sоʻngak. m: оʻmrov suyak. suyak ogʻrigʻi. fil suyagi. suyak butun bоʻlsa, et bitib ketar. 2. sоʻyilgan molning etli ustuxoni (ovqat sifatida). m: suyak qaynatmoq. 1. etdan tozalangan ustuxon(xomashyo, material sifatida). m: suyakka gul chizib, asboblar (parma, arracha, egov va b.) yordamida оʻyib, naqshlar hosil qilinadi hamda jilolanadi. 4. sifat. juda oriq, ozgʻin. m: suyak odam. 5. kоʻchma ma’no. avlod, nasl, urugʻ. m: sulton suyagini xоʻrlamas. maqol. (оʻtil,iii,601). sumalak – (turkiycha so‘z) ot, turdosh ot, aniq ot,birlik, bosh kelishik, yasama (suma +lak = sumalak). bu sоʻz qadimgi turkiy tildagi “ivitilgan bugʻdoy” ma’nosini anglatgan suma otidan eski оʻzbek tilida kichraytirish ma’nosini ifodalovchi -lak qоʻshimchasi bilan hosil qilingan (dlt,iii,253). sumalak. 1.undirib yanchilgan bugʻdoy, un va yogʻ aralashmasidan tayyorlanadigan, servitamin, xushxоʻr …

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sakkiz"

sakkiz – (turkiycha so‘z) son, miqdor son, sanoq son, tub son, (sakiz sen). bu sоʻz qadimgi turkiy tilda “tinglovchi” ma’nosini anglatgan si sоʻziga “yakka” ma’nosini ifodalovchi -n qоʻshimchasini qоʻshish orqali hosil qilingan (pdp,282). sen. 1. оʻzidan kichiklarga yoki yaqin kishilarga murojaat tarzida yoki ularning nomi оʻrnida ishlatiladigan sоʻz. m:sen pushkinning sevgan malagi, sen – gyote orzu etgan qiz. 2. kоʻplik shaklida. tinglovchiga nisbatan mensimaslik, bepisandlik kabi ma’noni bildiradi. m: hali shoshmay tur, senlarga bir jazo beraylik, boshqa diyonatsizlarga ham ibrat bоʻlsin. 3. jonsiz narsalarga murojaat tarzida yoki ularning nomi оʻrnida ishlatiladi. m: ajal, sen nayzangni sanchdingmi chindan, оʻzbek she’riyatin pahlavoniga. siz – (turkiycha so‘z) olmosh, kishilik olmoshi...

This file contains 8 pages in PDF format (572.6 KB). To download "sakkiz", click the Telegram button on the left.

Tags: sakkiz PDF 8 pages Free download Telegram