ustma-ust qo’qish (jipslyashtirish) usuli

PDF 4 pages 461.7 KB Free download

4 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 461.7 KB

File type PDF

Pages 4

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 4

1 11-mavzu. ustma-ust qo’yish (jipslyashtirish) usuli. o’quv mashg’ulotining maqsadi: geometrik shaklni proeksiyalar tekisligiga tegishli o’q atrofida aylantirish. ustma-ust qo’yish usulida pozitsion va metrik masalalar yechishni talabalarga o‘rgatish. talabalarning e'tiborini jalb etish va bilim darajalarini aniqlash uchun tezkor savollar - geometrik shakl deganda qanday shakllar tushuniladi? - ustma-ust qo‘yish orqali masalalar yechishda boshqa usullar bilan qanday farq qiladi. vizual materiallar 1-savol. geometrik shaklni proyeksiyalar tekisliklariga tegishli o‘q atrofida aylantirish yoki tekislikning izi atrofida aylantirish. aylanish o‘qi sifatida umumiy vaziyatdagi tekislikning gorizontal yoki frontal izlaridan biri qabul qilinadi (11.1–rasm). bu holda tekislik biror izi atrofida aylantirilib, proyeksiyalar tekisliklarining biriga jipslashtiriladi. agar aylanish o‘qi sifatida tekislikning gorizontal izi qabul qilinsa, bu tekislikni gorizontal proyeksiyalar tekisligi bilan jipslashtirish mumkin. shuningdek, tekislikni frontal izi atrofida aylantirib, uni frontal proyeksiyalar tekisligiga jipslashtiriladi. tekisliklarni proyeksiyalar tekisligiga jipslashtirish yo‘li bilan mazkur tekislikka tegishli bo‘lgan tekis shakllarning haqiqiy o‘lchamini aniqlash mumkin yoki umumiy vaziyatida berilgan tekislikka tegishli bo‘lgan har …

2 / 4

i. natijada, hosil bo‘lgan b′1 nuqta bilan qx ni o‘zaro tutashtirsak, q tekislikni h tekislikka jipslashtirilgan vaziyatiga ega bo‘lamiz. tekislikni bunday jipslashtirganda unga tegishli geometrik shakllar h tekislikka jipslashib, haqiqiy o‘lchamlarida proyeksiyalanadi. a) b) 11.1-rasm. 2 11.2,a–rasmdan shuni aniqlash mumkinki, q tekislikni qn izi atrofida aylantirib, uni h tekislikka jipslashtirishda qv iziga tegishli qxb1 kesma o‘zining haqiqiy o‘lchamiga teng bo‘lgani uchun qxb″=qxb′1 bo‘ladi. demak, chizmada q(qn, qv) tekislikni h tekislikka jipslashtirish uchun uning qv izida tanlab olingan b ≡ b″ nuqtani va qx markazdan qx b″ radius bilan yoy chizib, m tekislikning mn izi bilan kesishgan b1 nuqta aniqlanadi. so‘ngra b1 va qx nuqtalardan tekislikning qv1 izi o‘tkaziladi. chizmada p(pn, pv) tekislikni pn izi atrofida aylantirib, h tekislikka jipslashtirish uchun aylantirish radiusining haqiqiy o‘lchamini aniqlash zarur bo‘lsin (2,b–rasm). ma’lumki, aylantirish radiusi tekislikning aylanish o‘qiga perpendikulyar bo‘ladi. to‘g‘ri burchakning proyeksiyalanish xususiyatiga ko‘ra, tekislikning pv izida olingan a(a′, a″) nuqtaning a′ proyeksiyasidan …

3 / 4

hli ∆abc(a′b′c′, a″b″c″) ning (11.4–rasm) haqiqiy o‘lchami uning a, b va c nuqtalarini v tekislikka jipslashtirish yo‘li bilan aniqlanadi. tekislikning jipslashgan holati berilgan bo‘lsa, uning dastlabki vaziyatini tiklash mumkin. tekislikning dastlabki vaziyatini aniqlash natijasida tekislikka tegishli bo‘lgan shakllarning ham proyeksiyalarini aniqlash mumkin. 11.3-rasm. 11.4-rasm. masalan, p tekislikning h tekislikka jipslashtirilgan vaziyati ph, pv, p1v izlari va shu tekislikka tegishli o1 markaz va r radiusli aylana berilgan bo‘lsin (5–rasm). bu aylananing p tekislikdagi proyeksiyalarini yasash uchun aylana markazidan tekislikning h′1 gorizontali o‘tkaziladi va 1′1 nuqta aniqlanadi. bu nuqtadan tekislikning pn iziga perpendikulyar o‘tkazib, ox proyeksiyalar o‘qiga tegishli 1′ nuqta topiladi. bu nuqtadan h′1 ning h′ proyeksiyasi o‘tkaziladi. so‘ngra px markazdan px1′1 radius bilan o‘tkazilgan yoyning 1′ dan ox o‘qiga o‘tkazilgan perpendikulyar bilan kesishgan 1″ nuqtasi topiladi. bu nuqtadan h′1 ning h″ proyeksiyasini o‘tkaziladi. so‘ngra 1″ va px nuqtalar tutashtirilib, tekislikning pv izi hosil qilinadi. aylana markazining proyeksiyalarini yasash uchun o′1 dan …

4 / 4

ustma-ust qo’qish (jipslyashtirish) usuli - Page 4

Want to read more?

Download all 4 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ustma-ust qo’qish (jipslyashtirish) usuli"

1 11-mavzu. ustma-ust qo’yish (jipslyashtirish) usuli. o’quv mashg’ulotining maqsadi: geometrik shaklni proeksiyalar tekisligiga tegishli o’q atrofida aylantirish. ustma-ust qo’yish usulida pozitsion va metrik masalalar yechishni talabalarga o‘rgatish. talabalarning e'tiborini jalb etish va bilim darajalarini aniqlash uchun tezkor savollar - geometrik shakl deganda qanday shakllar tushuniladi? - ustma-ust qo‘yish orqali masalalar yechishda boshqa usullar bilan qanday farq qiladi. vizual materiallar 1-savol. geometrik shaklni proyeksiyalar tekisliklariga tegishli o‘q atrofida aylantirish yoki tekislikning izi atrofida aylantirish. aylanish o‘qi sifatida umumiy vaziyatdagi tekislikning gorizontal yoki frontal izlaridan biri qabul qilinadi (11.1–rasm). bu holda tekislik biror izi atrofida ayl...

This file contains 4 pages in PDF format (461.7 KB). To download "ustma-ust qo’qish (jipslyashtirish) usuli", click the Telegram button on the left.

Tags: ustma-ust qo’qish (jipslyashtir… PDF 4 pages Free download Telegram