uglerodli po'latlar

PDF 15 pages 489.2 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 489.2 KB

File type PDF

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

17-ma’ruza. qora va rangli metall qotishmalarining tasnifi. rеja: 1. qora va rangli metall qotishmalarning tasnifi. o’zbekistonda mavjud qora va rangli metall rudalari. ularnining o’zbekistonni sanoati iqtisodiyotini rivojlanishidagi ahamiyati. 2. rudalarni qazib olish va uni olishga bo’lgan talablar. 3. olmaliq tog’ metallurgiya kombinati. 4. bekobod metallurgiya kombinati. 5. navoiy tog'-metallurgiya kombinati va boshqa zamonaviy korxonalarni o’zbekiston respublikasini rivojlanishidagi roli, ahamiyati va istiqbollari. uglerodli po’latlar. uglerodli po’latlar maxsus xossalariga ko’ra mashina va mexanizm detallari uchun asosiy material hisoblanadi. temir-uglerod qotishmasi tarkibidagi uglerod miqdori 0,025% dan 2,14% gacha bo’lgan qotishmalar shartli ravishda po'latlar deb ataladi. sanoatda ishlab chiqariladigan po’latlar kimyoviy tarkibi jihatidan birmuncha murakkab qotishma bo’lib, ularda temir bilan ugleroddan tashqari boshqa elementlar ham, jumladan, mn, si, p, s, o, n, h, ba’zida qisman cr, ni, cu va boshqalar bo’ladi. uglerodli po’latlarda doim mavjud bo’ladigan elementlar miqdori ma’lum foizdan, masalan, mn0,7%, si 0,5%, p 0,05%, c0,05% dan oshmasligi kerak. po’latlar tarkibidagi h2, n2 …

2 / 15

ladi. ular foydali (marganes, kremniy) va zararli (s, p, n, o, h) qо’shimchalar guruhlariga bо’linadi. uglerod - asosiy qо’shimcha sanaladi. uglerod pо’latning mexanik xossalariga kuchli ta‘sir kо’rsatadi. tarkibida uglerodning ortishi bilan pо’latning qattiqligi (нв), mustahkamligi (в) ortib boradi, zarbiy qovushoqligi (ан), hamda plastikligi (,) esa kamayadi. shuningdek, issiqlik va elektr о’tkazuvchanligi, magnitlanish xususiyatlari ham kamayadi. uglerod miqdori ortishi bilan pо’latning kesib ishlanuvchanligi, toblanuvchanligi yaxshilanadi, payvandlanuvchanligi esa pasayadi. zararli elementlar pо’lat xossalariga salbiy ta‘sir kо’rsatadi. bu qо’shimchalar ta‘sirida pо’latning issiq va sovuq holatdagi mо’rtligi ortadi, plastikligi va qovushoqligi kamayadi. lekin ba‘zi vaqtlarda pо’lat tarkibidagi fosfor miqdori oshiriladi. chunki, fosfor qо’shilganda pо’latni kesib ishlash osonlashadi, mis bilan birgalikda pо’latning korroziyabardoshligini oshiradi. оltingugurt - pо’latda fes holida bо’ladi. u temir bilan 988ос da suyuqlanadigan evtektika (fe + fes) hosil qiladi va pо’lat kristall donlarining chegaralarida joylashadi. bunday pо’latlar qiziganda mо’rt bо’lib qoladi. bundan tashqari oltingugurt pо’latning plastikligini, zarbiy qovushoqligini, chidamliligini, payvandlanuvchanligini, korrozion mustahkamligini …

3 / 15

riga bо’linadi. ishlatilish sohasiga kо’ra konstruksion va asbobsozlik pо’latlariga bо’linadi. konstruksion pо’latlar о’z navbatida qurilish (0,3 % gacha с) va mashinasozlik (0,5 % gacha с) pо’latlari deb turlanadi. asbobsozlik pо’latlari tarkibida 0,6 % dan kо’proq miqdorda uglerod bо’lib, ular kesish va о’lchov asboblari, hamda shtamplar tayyorlash uchun ishlatiladi. sifatiga kо’ra uglerodli pо’latlar quyidagicha turlanadi: - oddiy sifatli (s ≤ 0,06 % ; р ≤ 0,04 % ) ; - sifatli ( s ≤ 0,04 % ; р ≤ 0,04 %) ; - yuqori sifatli (s ≤ 0,03 % ; р ≤ 0,03 %). oddiy sifatli uglerodli pо’latlardan issiq holatda prokatlash yо’li bilan turli prokatlar (balkalar, chiviq, shveller, burchakliklar, trubalar, listlar), pokovkalar, qurilish konstruktsiyalari, armatura va mashinalarning yengil sharoitda ishlaydigan detallari tayyorlanadi. bu pо’latlar ishlatilish sohasiga kо’ra va kafolatlanadigan xossalariga qarab uchta guruhga bо’linadi: - a - mexanik xossalari kafolatlanadi; - б - kimyoviy tarkibi kafolatlanadi; - в - mexanik xossalari …

4 / 15

qlantirib olinadigan qaynaydigan, oraliq va turg’un sifatli pо’latlar 10...20; 25...85 kabi markalanadi. raqamlar yuzga bо’linib pо’lat tarkibidagi uglerod miqdori topiladi (0,1...0,2; 0,25...0,85 %). kam uglerodli sifatli pо’latlar (0,5...25 % с) ga termik ishlov berilmaydi, balki ular sementitlanadi. ular yaxshi payvandlanadi va shtamplanadi. о’rtacha uglerodli pо’latlar termik ishlov berilgan holatda ishlatiladi. 10...50 markali pо’latlar sovuq holatda chо’zilgan chiviqlar va aniq о’lchamli simlar tarzida ishlatiladi. uglerodli asbobsozlik pо’latlari у7, у8, у8г, у9, у10, у11, у12,у13, у7а, у8га, у10а, у9а, у11а, у12а, у13а kabi markalanadi. bunday markalar tarkibidagi у harfi pо’latning uglerodli ekanligini, raqamlar esa o’nning bir ulushidagi uglerod miqdorini (foiz hisobida), г - pо’lat tarkibida marganes miqdorining kо’pligini, a - harfi pо’latning yuqori sifatli ekanligini ifodalaydi. uglerodli asbobsozlik pо’latlardan ba‘zilarining ishlatilishi 1-jadvalda keltirilgan. 1- jadval pо’lat markasi ishlatilishi у7, у7a turtki va zarblar ta’sirida ishlovchi, qattiqligi o’rtacha, qovushoqligi yuqori bo’lishi talab etiladigan asboblar va buyumlar (zubilolar, temirchilik bolg’alari, shtamplar, tamg’alar, masshtabli chizg’ichlar, …

5 / 15

metchiklar, razveyortkalar, plashkalar, tog’ jinslari olishda ishlatiladigan burg’ular, metall qirqadigan arralar, egovlar tayyorlashda ishlatiladigan zubilolar, dumalatish halqalari, kalibrlar, egovlar, taroqsimon asboblar) tayyorlashda ishlatiladi. у11, у11a, у12, у12a qattiqligi yuqori bo’lishi talab etiladigan asboblar (egovlar, frezalar, parmalar, ustaralar, plashkalar, soatsozlik asboblari, xirurgiya asboblari, metall qirqadigan arralar, metchiklar) tayyorlashda ishlatiladi. у13, у13a nihoyatda qattiq bo’lishi talab qilinadigan asboblar (ustaralar, shaberlar, cho’zish asboblari, parmalar, egovlar tayyorlashda ishlatiladigan zubilolar) uchun ishlatiladi. avtomatbop po’latlar. tez yurar avtomat dastgohlarida kesib ishlash uchun mо’ljallangan pо’latlar avtomatbop pо’latlar deb ataladi. bu pо’latlar kam yuklanadigan detallar - bolt, gayka, vint va boshqalar tayyorlash uchun ishlatiladi. avtomatbop pо’latlar yaxshi kesib ishlanadi, ishlov berilgan yuzalari silliq va yaltiroq bо’lib chiqadi. bu pо’latlarning tarkibida 0,15...0,3 % oltingugurt, 0,05...0,15% fosfor bо’ladi. bu elementlar kesuvchi asbobning turg’unligini oshiribgina qolmay, balki yо’nilgan yuzaning yaxshi, sifatli chiqishiga ham sabab bо’ladi. avtomatbop pо’latlar a harfi bilan markalanadi: a11, a12, a20, a30, a35, a40г, raqamlar (11, 12, 20...) …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "uglerodli po'latlar"

17-ma’ruza. qora va rangli metall qotishmalarining tasnifi. rеja: 1. qora va rangli metall qotishmalarning tasnifi. o’zbekistonda mavjud qora va rangli metall rudalari. ularnining o’zbekistonni sanoati iqtisodiyotini rivojlanishidagi ahamiyati. 2. rudalarni qazib olish va uni olishga bo’lgan talablar. 3. olmaliq tog’ metallurgiya kombinati. 4. bekobod metallurgiya kombinati. 5. navoiy tog'-metallurgiya kombinati va boshqa zamonaviy korxonalarni o’zbekiston respublikasini rivojlanishidagi roli, ahamiyati va istiqbollari. uglerodli po’latlar. uglerodli po’latlar maxsus xossalariga ko’ra mashina va mexanizm detallari uchun asosiy material hisoblanadi. temir-uglerod qotishmasi tarkibidagi uglerod miqdori 0,025% dan 2,14% gacha bo’lgan qotishmalar shartli ravishda po'latlar deb ataladi. sanoatd...

This file contains 15 pages in PDF format (489.2 KB). To download "uglerodli po'latlar", click the Telegram button on the left.

Tags: uglerodli po'latlar PDF 15 pages Free download Telegram