8 sinfda alisher navoiyning kelmadi

DOC 214,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

8 sinfda alish.doc 8-sinfda alisher navoiyning «kelmadi» radifli g‘azalini o‘ganish. umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 8-sinf «adabiyot» darsligida alisher navoiyning to‘rtta g‘azali va ikkita qit’asi o‘rganish uchun taqdim etilgan bo‘lib, dasturda bunga olti soat rejalashtirilgan. «kecha kelgumdir debon...» g‘azalini o‘rganishga bir soat ajratish mmkin. darsning ta’limiy maqsadi: 2. har bir baytning dunyoviy va ilohiy mazmunini tadqiq etish; 3. g‘azaidagi umummilliy, umumbashariy g‘oyalar va shoir badiiy dahosi haqida ma'lumot berish; 4. g‘azal haqida nazariy ma’lumot berishdan iborat. tarbiyaviy maqsadi : o‘quvchilarning ko‘ngillarini go‘- zallikka oshno etish bilan ularni ezgulikka da’vat qilish, yovuzlikdan va qabohatdan qaytarisn ; rivojlantiruvchi maqsadi : a) o‘quvchilarning mantiqiy tafakkurini o‘stirish; b) so‘zning qudratini his etishga ko‘maklashish; c) asarning badiiy tahlili asosida o‘quvchilarni ma’naviy kamolot sari yo‘naltirish ; darsda aqliy hujum, klaster, ifodali o‘qish, badiiy tahlil, munozara, muhokama kabi usullardan foydalanildi. navoiy portreti, «navoiy va uning izdoshlari» bukleti, «so‘z gulshani» kompozitsiyasi (g‘azaldagi ismga mos keluvchi so‘zlar gul shaklida peshonabog‘da …

na, tolib, sodiq, avvalqadam, xurram ismli peshonabog‘larni taqishadi. so‘ngra o‘tiladigan mavzu - «kecha kelgumdir debon...» g‘azalini o‘qituvchi yoddan ifodali o‘qib beradi. o‘quvchilar bilan birgalikda g‘azalining lug‘ati ustida ish olib boriladi. asar matni mohiyatiga kirilgach, uni yana bir marta o‘qituvchi o‘qib beradi. snundan so‘ng o‘quvchilarga g‘azalni- kuyga solib ijro etilgan holati eshittiriladi. «g‘azalxon» guruhining badiiy so‘zga moyilligi bor o‘quvchilaridan biri bu qo‘shiqqa yana bir buyuk zot - abdulla oripov ayricha «ta’rif» berganini aytib, shoirning «munojotni tinglab» she’rini «munojot» kuyi yangragan fonida ifodali o‘qib beradi. qani ayt, maqsading nimadir sening, nega tilkalaysan bag‘rimni, ohang, nechun kerak bo‘ldi senga ko‘z yoshim, nechun kerak, rubob, senga shuncha g‘am! eshilib, to‘lg‘anib ingranadi kuy, qaylardan kelmoqda bu oh-u faryod? kim и yig‘layotgan navoiymikan, va yo may kuychisi xayyommikin, dod! bas, yetar, cholg‘uchi bas qil sozingni, bas, yetar ko‘ksimga urmagil xanjar, nahotki dunyoda shuncha g‘am bordir... agar shu «munojot» rost bo‘lsa, agar. agar aldamasa shu sovuq simlar, …

qituvchiing rahbarligida o‘quvchilarning o‘zlari amalga oshiradilar. o‘quvchilarga murojaat qilib, shoirning ushbu g‘azalini bizdan oldin ham buyuk olimlar, yuzlab g‘azal ixlosmandlari o‘z fikri va dunyoqarashi doirasida sharhlaganini, ta’rif-u tavsif qilgani ma’lum qilinadi. g‘azalni o‘qigan har bir o‘quvchi beixtiyor uning lirik qahramoniga aylanadi. qalbida ishq jo‘sh uradi. go‘yo dardiga dardkash topadi. navoiyning baidiiylikdagi daholigi ham ayni shundadir. shu boisdan ham navoiy bashariyat qalbini zabt eta olgan shoir hisoblanadi. shundan song «g‘azalxon» guruhi g‘azalni baytma- bayt ifodali o‘qib borishi, «tadqiqotchi» guruhi ularni sharhlash, «tilshunos» guruhi a’zolari esa baytlarni til nuqtayi nazaridan tahlil etishlari ma’lum qilinadi. guruhlardagi yangi ism olgan o‘quvchilar o‘z ismlarini sharhlab berishlari kerak. «g‘azalxon» guruhi: kecha kelgumdir debon ul sarvi gulro‘ kelmadi, ko‘zlarimga kecha tong otguncha uyqu kelmadi. «tadqiqotchi» guruhi: g‘azalning aksariyat so‘zlari o‘zbek tilida bo‘lgani uchun ham mazmuni barchaga tushunarli. ya’ni matla’da lirik qahramon kecha (kechasi) yor («sarvi gulro‘») kelaman deb, kelmadi, shuning uchun tong otgunga qadar ko‘zlariga uyqu kelmaganini …

ma’noli so‘zlari: kecha - tong. «sarv» (fors) tik o‘sadigan daraxtning nomi. «g‘azalxon» guruhi: lahza-lahza chiqdim-u, chekdim yo‘lida intizor, keldi jon og‘zimg‘a-yu, ul shoxi badxo‘ kelmadi. «tadqiqotchi» guruhi: betoqat oshiq har zamon- har zamon chiqib, ma’shuqa yo‘liga intizor bo‘ldi, hatto joni uning og‘ziga keldi-yu, lekin u sho‘x go‘zal kelmadi. baytning ilohiy mazmuni: lirik qahramon allohga munojot qilishda davom etyapti. «keldi jon og‘zimg‘a» iborasi «jondan kechmasang, jonona qayda» naqlining ma’nosiga yaqin turadi. zero, alloh vasliga yetishish insondan cheksiz mashaqqatni talab qiladi, go‘yo farhod yor vasliga yetishish uchun metindek toshlarni kesib, tog‘ning narigi yog‘idagi suvni chiqargani yoki majnunning o‘z huzur-halovatidan kechib cho‘l-u sahrolarda sarson kezgani kabi. «tilshunos» guruhi: qofiya so‘z: badho‘ - (forscha) yomon fe’lli. zid ma’noli so‘zlar: keldi - kelmadi. intizor so‘zining ma’nosi (arabcha) termulib kutish. «g‘azalxon» guruhi: orazidek oydin erkonda gar etti ehtiyot, ro‘zgorimdek ham o‘lg‘onda qorong‘u kelmadi. «tadqiqotchi» guruhi: kecha yorning orazi (yuzi) dek oydin edi, shuning uchun u o‘zini …

yorishgan. «g'azalxon» guruhi: ul parivash hajridinkim, yig‘ladim devonavor, kimsa bormukim, anga ko‘rganda kulgu kelmadi. «tadqiqotchi» guruhi: oshiq parivash (yor)ning vasliga yetolmay yig‘layverib uning ishqida devona majnun kabi telba bo‘ldi. uning bu holini ko‘rganda kulmaydigan kimsa bormikin? oshiq yaratganning hajrida, uning jamoliga yetishish uchun telbalarcha - ya’ni o‘zligidan kechib yig‘lab, ma’shuqaning o‘ziga iltijo qilyapti. zero, chin ko‘ngildan yig‘lab, ko‘zyosh bilan qilingan tilak va duolar ijobati oson bo‘ladi. «tilshunos» guruhi: qofiya so‘zi: kuigu (o‘zbekcha). zid ma’noli so‘zlar: yig‘i - kulgu. parivash - (forscha- tojikcha) pariga o‘xshash, juda go‘zal, xushro‘y, nozanin. hajr - (arabcha) yaqin yoki sevimli kishisidan ayriliq. -din chiqish kelishigining qo‘shimchasi (-dan). devona - (forscha- tojikcha) esi past, telba. devonavor - devonalardek. «g‘azalxon» guruhi: ko‘zlaringdin necha su(v) kelgay deb o‘lturmang meni - kim bori qon erdi kelgan, bu kecha su(v) kelmadi. «tadqiqotchi» guruhi: «ko‘zlaringdan nega tinimsiz suv kelyapti?» - deb so‘rab o‘tirmang, yor ishqida yig‘layverib ko‘z yoshlarim qonga aylandi. bu kecha …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "8 sinfda alisher navoiyning kelmadi"

8 sinfda alish.doc 8-sinfda alisher navoiyning «kelmadi» radifli g‘azalini o‘ganish. umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 8-sinf «adabiyot» darsligida alisher navoiyning to‘rtta g‘azali va ikkita qit’asi o‘rganish uchun taqdim etilgan bo‘lib, dasturda bunga olti soat rejalashtirilgan. «kecha kelgumdir debon...» g‘azalini o‘rganishga bir soat ajratish mmkin. darsning ta’limiy maqsadi: 2. har bir baytning dunyoviy va ilohiy mazmunini tadqiq etish; 3. g‘azaidagi umummilliy, umumbashariy g‘oyalar va shoir badiiy dahosi haqida ma'lumot berish; 4. g‘azal haqida nazariy ma’lumot berishdan iborat. tarbiyaviy maqsadi : o‘quvchilarning ko‘ngillarini go‘- zallikka oshno etish bilan ularni ezgulikka da’vat qilish, yovuzlikdan va qabohatdan qaytarisn ; rivojlantiruvchi maqsadi : a) o‘quvchilarning mantiq...

Формат DOC, 214,5 КБ. Чтобы скачать "8 sinfda alisher navoiyning kelmadi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: 8 sinfda alisher navoiyning kel… DOC Бесплатная загрузка Telegram