tabiiy fanlarni o'qitishda foydalaniladigan metodlar tasnifi

DOCX 11 pages 28.8 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 28.8 KB

File type DOCX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

7-mavzu. boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida biologiya, geografiya va fizikaga oid tasavvur va tushunchalarni shakllantirishning metodik asoslari. metodlar klassifikatsiyasi. o‘qitishning ko‘rgazmali metodi. reja: 1. tabiiy fanlarni o‘qitishda foydalaniladigan metodlar tasnifi 2. o‘qitishning ko‘rgazmali metodi 3. boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida biologiya, geografiya va fizikaga oid tushunchalarni shakllantirish tayanch tushunchalar: metod, metodik uslub, o’qitish metodi, og’zaki metod, ko’rgazmali metod, amaliy metod, hikoya, suhbat, muhokama qilish, tavsiflash, bayon qilish, aytib berish,ko’rgazmali metod, tabiiy jism, suratlar bilan ishlash, kuzatish, qisqa muddatli kuzatish, uzoq muddatli kuzatish, tajriba, amaliy uslub, amaliy ish, amaliy mashg’ulot, ekskursiya, ekskursiyada amaliy ish, eksperimental. 7.1. tabiiy fanlarni o‘qitishda foydalaniladigan metodlar tasnifi . ta‘lim-tarbiya jarayoni — bu o’qituvchining o’rgatuvchilik faoliyati bilan o’quvchilarning o’qish faoliyatining uyg’unlashishidir. o’qitish metodi esa — bu o’qituvchining bilimlar berish va ularni o’quvchilarning o’zlashtirib olish usulidir. metodning bu ta‘rifi uning ikki bir-biriga bog’liq tomonlari: 1.beruvchi, ta‘sir qiluvchi – o’qituvchi; 2.qabul qiluvchi, o’zlashtiruvchi - o’quvchilarni ifodalaydi. bu o’zaro ta‘sir qilishning xarakteri bilim manbaiga …

2 / 11

a o’qituvchining faoliyati bilan o’zaro chambarchas bog’lanishda bo’ladi. darsda o’qituvchi turli ta‘lim metodlaridan foydalanadi. o’qitish uslublarini tanlashda bir qator omillar: yordamchi maktabning hozirgi bosqichdagi taraqqiyoti, o’quv fani, o’rganiladigan materialning mazmuni, o’quvchilarning o’quv materialini egallashga tayyorgarlik darajasi katta ahamiyatga ega. uslub tanlash va uni qo’llash xususiyati faqat darsdagi o’quv materialining maqsadiga emas, balki mazmuniga qarab ham aniqlanadi. o’qitish uslubi tushunchasi didaktik va uslubiyatning asosiy tushunchalaridan biri. pedagogikada o’qitish deganda, o’qituvchi va o’quvchilarning birgalikdagi faoliyatlari, ish usullarini tushunish qabul qilingan. bu faoliyat yordamida o’qituvchi bilim beradi, o’quvchilar esa bilim doiralarini kengaytiradilar, ularning bilash qobiliyatlarini rivojlantiruvchi, dunyoqarashini shakllantiruvchi malakalar vujudga keladi. o’qitish metodi deganda o’qituvchi va o’quvchilarning o’zaro bog’langan faoliyati tushuniladi, buning jarayonida o’quvchilar tomonidan bilim, o’quv va ko’nikmalar o’zlashtiriladi, ularning idrok qilish qobiliyatlari rivojlanadi, dunyoga qarash shakllanadi. o’qitish metodlari to’g’risidagi masala - tabiatshunoslikni o’qitish metodikasidagi eng muhim masalalardan biridir: u tabiatshunoslik tasavvurlari hamda tushunchalarini to’g’ri shakllantirish, yuqori ta‘lim va tarbiya natijalarga erishish …

3 / 11

ofilmlarning fragmentlarini, diafilm, diapozitivlarni ko’rsatish, doskadagi sxemalardan, rasmlardan foydalanish, tajribalarni namoyish qilish, jo’g’rofiya maydonchasi, maktab oldi uchastkasidagi amaliy ishlar vaqtida u yoki boshqa ishlarni - faoliyatni ko’rsatish va h.) metod va metodik uslublar o’zaro chambarchas bog’liqdir. ularning didaktik birligi shundan iboratki, ular bir-biriga o’tishi mumkin. masalan, o’quvchilar bajaradigan tajribalar o’qitish metodi hisoblanadi, tajribani o’qituvchi tomonidan hikoya vaqtida namoyish qilinishi metodik uslubdir. hikoya davomida o’qituvchi tomonidan diafilm namoyish qilinishi metodik uslub hisoblanib, o’quv filmlarini ko’rish, o’qitish metodi ham bo’lishi mumkin. metod va uslublar kompleks holda foydalaniladi, ular bir-birlarini to’ldiradi va o’rganilayotgan tabiat jismlari va hodisalarini bolalar tomonidan qabul qilib olinishini yaxshilashga, tabiatshunoslik kursida tushunchalarni to’g’ri shakllanishiga xizmat qiladi.tabiatshunoslikni o’qitishning og’zaki metodlari hikoya. o’quvchilarga bilim berishning yetakchi metodi, o’qituvchining jonli so’zi - xikoyadir. u o’qish kitoblarini o’qish, ob‘ekt, narsa va hodisalarni namoyish qilish, o’qitishning texnika vositalaridan foydalanish, o’quvchilar oldiga savollar qo’yish, badiiy, adabiyot o’qish va h. q bilan uyg’unlashadi. hikoya o’qituvchi shaxsiga …

4 / 11

eriladi. hikoya shohid (sayyoh, yosh tabiatshunos, sayohatchi, biror kashfiyotning ishtirokchisi va b.) nomidan olib boriladi. ta‘riflash - muallif borliq jismlari va hodisalarining (foydali qazilmalar, o’simlik va hayvonot dunyosining, u yoki bu tabiiy zona iqlimining xususiyatlarini) izchil bayon qilishda qo’llaniladi. xarakterlash - ta‘riflashning bir xili (bir ko’rinishi) dir, u jism (narsa) yoki hodisaning belgi va xususiyatlarini sanab o’tishdan iborat tog’lar, daryolar, tabiiy zonalar xarakteristikasi). tushuntirish - bayonning bir turi, unda yangi tushunchalar, atamalar ochib beriladi, sabab-oqibatlar bog’lanishi, tobe‘lik belgilanadi, ya‘ni u yoki bu hodisaning mantiqiy tabiati (masalan, nima uchun tundrada uzun tun va qisqa kun bo’ladi, nima uchun kun va tun, yil fasllari almashinib turadi) ochib beriladi. tushuntirishdan barcha darslarda foydalaniladi, ko’pincha u muhokama qilish bilan uyg’unlashadi. muhokama qilish - bayon qilish bo’lib, unda o’quvchilarni xulosa va xotimaga olib keluvchi qoida va isbotlarning izchil rivojlanishi beriladi. hikoyaning bu turidan o’rganilayotgan hodisani (masalan, o’simlik va hayvonot dunyosining o’zgarishiga iqlimning ta‘siri, suv, metallning …

5 / 11

dam beruvchi didaktik uslublardan foydalanish zarur. i. dars mavzusini bildirish. yangi mavzuni bayon qilish oldidan o’quvchilarga yechimi yangi (bilimlar uchun zarur) bo’lgan masala taklif qilinadi va u shu darsda o’rganish ob‘ekti bo’lib qoladi, ya‘ni muammoli vaziyat; «qiyinlashish vaziyati» vujudga keltiriladi. yangi materialni o’rganish yoki amaliy topshiriqlarni bajarish bilan, yoki tajriba qo’yish bilan, yoki tabiatda o’tkazilgan kuzatishlarni tahlil qilish bilan bosh-lanadi. ii. bayon planini bildirish. bu uslub faqat o’zlashtirish jarayonini faollashtiribgina qolmasdan, balki o’quvchilarni butun bayon sistemasini ko’rishga o’rgatadi, bu bilan tafakkurning mantiqiy izchilligini rivojlanishga, o’rganilayotgan atrof hayot faktlari yoki hodisalari o’rtasidagi muayyan bog’lanishlarni aniqlashga yordam beradi; masalan, «cho’l tabiati» mavzusini bayon qila turib, o’qituvchi doskaga ushbu rejani yozishi mumkin: 1) tabiiy zonalar xaritasida cho’llarning jo’g’rofiy o’rni; 2) cho’l iqlimining xususiyatlari; 3) yuzasi; 4) vohalari; 5) cho’lda yil fasllari. o’quvchilar e‘tiborini faollashtiruvchi savollarni bayon davomida qo’yib borish. o’quvchilarning idrok qilish faoliyatlarini faollashtiruvchi taqqoslash (masalan, dala, bog’, poliz, cho’l, dasht va o’rmon …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tabiiy fanlarni o'qitishda foydalaniladigan metodlar tasnifi"

7-mavzu. boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida biologiya, geografiya va fizikaga oid tasavvur va tushunchalarni shakllantirishning metodik asoslari. metodlar klassifikatsiyasi. o‘qitishning ko‘rgazmali metodi. reja: 1. tabiiy fanlarni o‘qitishda foydalaniladigan metodlar tasnifi 2. o‘qitishning ko‘rgazmali metodi 3. boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida biologiya, geografiya va fizikaga oid tushunchalarni shakllantirish tayanch tushunchalar: metod, metodik uslub, o’qitish metodi, og’zaki metod, ko’rgazmali metod, amaliy metod, hikoya, suhbat, muhokama qilish, tavsiflash, bayon qilish, aytib berish,ko’rgazmali metod, tabiiy jism, suratlar bilan ishlash, kuzatish, qisqa muddatli kuzatish, uzoq muddatli kuzatish, tajriba, amaliy uslub, amaliy ish, amaliy mashg’ulot, ekskursiya, ekskursiyada amaliy ish,...

This file contains 11 pages in DOCX format (28.8 KB). To download "tabiiy fanlarni o'qitishda foydalaniladigan metodlar tasnifi", click the Telegram button on the left.

Tags: tabiiy fanlarni o'qitishda foyd… DOCX 11 pages Free download Telegram