5-ma’ruza: ilmiy va badiiy taqrizlar

DOCX 5 pages 19.0 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 19.0 KB

File type DOCX

Pages 5

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

5-ma’ruza: ilmiy va badiiy taqrizlar reja 1. taqrizlarning yozilishiga qarab turlarga ajratilishi 2. ilmiy taqrizning xususiyatlari va ahamiyati 3. badiiy taqrizning o‘ziga xos jihatlari 4. monotaqriz va politaqrizning xususiyatlari 5. absurd adabiy oqimining taqrizda talqini tayanch so‘z va iboralar: taqriz, adabiy-badiiy taqriz, tahlil, monotaqriz, politaqriz, katta taqriz, kichik taqriz, absurd, kamyu, xurshid do‘stmuhammad, "sizif haqidagi afsona", "donishmand sizif", janr tahlili, obraz tahlili, adabiy jarayon, falsafiy-axloqiy qarashlar. taqrizning adabiy-badiiy, teatr, kino, musiqa, amaliy san’at va boshqa bir necha turlari bor. so‘nggi paytlarda multfilmlar, hujjatli filmlar, kliplar, teleko‘rsatuvlar, reklama roliklari haqida ham taqrizlar tez-tez uchrayapti. bunga sabab, hujjatli va animatsion filmlarning, ko‘rsatuvlarning, dramatik mojarolarning, hayotiy voqealarning, reklama mahsulotlarining haddan ziyod ko‘payib ketishi oqibatidir. faqat bugina emas, taqrizning janrlar orasida ham turlari mavjud. masalan, taqriz – maqola, taqriz – esse, taqriz – ocherk, taqriz – reportaj va hokazo. matbuotda chop etilayotgan taqrizlarning yozilishi, maqsadi, mavzulari ko‘lamiga qarab bir necha turlarga ajratish mumkin. yozilishiga …

2 / 5

b, hajmi bir, bir yarim qog‘ozdan oshmasligi mumkin. bu jihatdan u informatsion janrlarga o‘xshab ketadi va asar haqida qisqacha ma’lumot berish bilan cheklanadi. tadqiq qilinayotgan asarlarning soniga qarab ularni monotaqriz va politaqrizga bo‘lish mumkin. monotaqrizda muallif yaratilgan bitta asarni tahlil qiladi. bu jarayonda yuqorida aytganimizdek, muayyan talablar asosida, aytaylik, roman janri talablariga muvofiq, o‘xshash boshqa asar bilan qiyoslash orqali tahlil qiladi. monotaqrizda muallif tahlil qilayotgan asarni auditoriyaga ma’lum bo‘lgan boshqa asar bilan qiyoslaydi. taqrizchi aniq bir badiiy asarni tahlil qilish jarayonida albatta adabiy jarayon, adabiy an’ana va urfni hisobga olib yozishi kerakligini unutm masligi zarur. buni turli yondashuvlar yordamida bajarish mumkin: a) janrlar miqyosida – aytaylik, roman tahlil qilinayotganda, janrining taraqqiyotiga mos ravishda o‘rganish; b) biografik miqyosda – ko‘rib chiqilayotgan asarga tasvirchining ijodiy biografiyasini qo‘shish orqali; v) mavzu miqyosida – muayyan mavzu bo‘yicha ijodkor yaratgan asarlarni boshqa ijodkorlarning shu mavzuda aytganlari bilan taqqoslash; g) obrazlar miqyosida – jahon san’atida obrazlar …

3 / 5

ushning tartibsiz ekanligini targ‘ib qilsa, adabiyotning ma’nosizlik va mantiqsizlikni tasvirlashidan, targ‘ib qilishidan nima foyda? axir, har qanday adabiy asar insonni hayotdan zavqlanishga, o‘z orzu-niyatlariga yetishga, ma’lum maqsad bilan yashashga va unga erishish uchun kurashishga undashi shart emasmi? bu vazifani bajara olmasa, uning insoniyatga nima keragi bor? u holda adabiyot o‘zining insonparvarlik mohiyatidan uzoqlashib ketmaydimi? axir, yaratuvchi zot o‘z bandasiga so‘zlash va fikrlash qobiliyatini bekorga ato etmagan-ku? taqdirini aql tarozisiga solib, fahm-farosat bilan ish tutsa bo‘lmaydimi? umidsiz yashash mumkinmi?" bu kabi savollar talaygina. jumladan, bu savollar meni ham ko‘p o‘ylantiradi va ularga javob topishga tinimsiz urinaman." kirishning bu tarzdagi keng va mulohazali fikr bilan boshlanishiga sabab, muallifning maqsadi adabiyotda ko‘pchilik tushunmaydigan adabiy oqim – absurdi mohiyatini adabiy jamoatchilik e’tiboriga qaratishdir. muallif absurd adabiyotning tugallangan nazariy ta’rifi ilmiy adabiyotlarda mavjud emasligi, bu oqim haqida gap ketganda uning mohiyati albert kamyuning "sizif haqidagi afsona" asarida ochib berilganini ta’kidlagan holda, absurd nima, uning mohiyati, …

4 / 5

razining o‘ziga xosligi hamda umumiy sifat va fazilatlarini solishtiradi. hatto bu holatni ayrim o‘rinlarda "xurshid do‘stmuhammadning sizifi" tarzida ifoda ham etadi. kamyu o‘zi sizifning o‘jarligi, qaysarligi, bo‘ysunmasligi odatlarini inson sifatida tasvirlasa, x. do‘stmuhammad esa o‘z qahramonini dono, nihoyatda irodali inson sifatida tasvirlashini ko‘rsatib beradi. taqrizchi yo‘ldosh solijonov ushbu ikki asarni qiyoslash orqali oxir-oqibat shunday xulosaga keladi: "xurshid do‘stmuhammadning "donishmand sizif" romanini o‘qib, absurd hayotning ma’nosizligi, yashashning mantiqsizligini targ‘ib etuvchi, shu g‘oyasi bilan insonning ruhiyatini tushkunlikka olib boruvchi oqim emas, balki umid bilan yashagan odam maqsadiga albatta erishadi degan ulug‘ g‘oya targ‘ibotchisi ekanligiga amin bo‘lamiz. chunki kamyu ham, x. do‘stmuhammad ham insonning bu ma’nosiz dunyoda umid bilan yashashi lozimligini ta’kidlaydilar. politakriz esa ikki yoki undan ortiq asarlar tahlil qilinadigan janr hisoblanadi. bunday taqrizlarda yangi yaratilgan hamda auditoriyaga noma’lum bo‘lgan yoki faqatgina ma’lum kishilar xabardor bo‘lgan asarlar haqida qiyosiy tahlil olib boriladi. ammo qaysi taqriz turini olib qaramang, ularga tegishli bo‘lgan umumiy …

5 / 5

ti, kostyumlarning tanlanishi, musiqa, dublyaj kabi omillar bir butun holda baholanganida aniqlanadi. badiiy asarlarga taqriz yozilganda, uning mazmunini o‘quvchiga hikoya qilib berish bilan cheklanib qolmaslik kerak. aslida, taqrizchi o‘quvchini asarda aks etgan ijtimoiy hayot yoki adabiyot va san’atdagi yangi hodisalar bilan tanishtirishi lozim. taqriz yozuvchi yoki jurnalist asar haqida bildirayotgan fikrida o‘zining aniq pozitsiyasiga ega bo‘lishi kerak. agar u asarning faqat bir jihatini tahlil qilishga harakat qilsa, o‘quvchini o‘z qarashlariga ishontira olmaydi. taqrizchining vazifasi – o‘quvchiga tushunarsiz narsani tushuntirish, noaniq fikrlarni aniq bayon qilish, murakkab tushunchalarni soddalashtirishdir. taqrizchining burchi – muallifning kamchiliklarini topib, ularni bartaraf etishga yordam berish va o‘quvchiga asarning mohiyatini ishonchli qilib tushuntirishdir. faqat tanqid qilish yoki faktlarni soxtalashtirish asarning bahosini tushiradi. taqrizchi o‘z e’tirozlarini mantiqiy asosda bildirish, kamchiliklarni isbotlash va bu fikrga o‘quvchini ishontirishga harakat qilishi kerak. muallif tanlagan mavzuni keng ko‘ra bilishi muhim ahamiyatga ega. asarni tahlil qilish jarayonida uning o‘ziga xosligini anglab yetish va undagi …

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "5-ma’ruza: ilmiy va badiiy taqrizlar"

5-ma’ruza: ilmiy va badiiy taqrizlar reja 1. taqrizlarning yozilishiga qarab turlarga ajratilishi 2. ilmiy taqrizning xususiyatlari va ahamiyati 3. badiiy taqrizning o‘ziga xos jihatlari 4. monotaqriz va politaqrizning xususiyatlari 5. absurd adabiy oqimining taqrizda talqini tayanch so‘z va iboralar: taqriz, adabiy-badiiy taqriz, tahlil, monotaqriz, politaqriz, katta taqriz, kichik taqriz, absurd, kamyu, xurshid do‘stmuhammad, "sizif haqidagi afsona", "donishmand sizif", janr tahlili, obraz tahlili, adabiy jarayon, falsafiy-axloqiy qarashlar. taqrizning adabiy-badiiy, teatr, kino, musiqa, amaliy san’at va boshqa bir necha turlari bor. so‘nggi paytlarda multfilmlar, hujjatli filmlar, kliplar, teleko‘rsatuvlar, reklama roliklari haqida ham taqrizlar tez-tez uchrayapti. bunga sabab, hujjatli...

This file contains 5 pages in DOCX format (19.0 KB). To download "5-ma’ruza: ilmiy va badiiy taqrizlar", click the Telegram button on the left.

Tags: 5-ma’ruza: ilmiy va badiiy taqr… DOCX 5 pages Free download Telegram