universal o‘lchash asboblari va ulardan foydalanishni o‘rganish

DOCX 12 pages 522.8 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 522.8 KB

File type DOCX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

2-laboratoriya ishi universal o‘lchash asboblari va ulardan foydalanishni o‘rganish ishning maqsadi: universal o‘lchash asboblari – har xil geometrik kattaliklarni o‘lchash uchun ishlatiladigan shtangenasboblar va mikrometrlar bilan tanishish; detallarning shakli, o‘lchami, kattaliklariga qarab kerakli o‘lchash asboblarini tanlash va ulardan mashina detallarini o‘lchash ishlarida foydalanishni o‘rganish. zarur asbob-uskunalar va materiallar: 1. shtangensirkullar (nonius shkala bo‘linmasi qiymatlari 0,1; 0,05 mm) 2. mikrometrlar (o‘lchash oraliqlari 0…25; 25…50; 50…75 mm) 3. detallar va ularning ish chizmalari (yoki eskizi). nazariy ma‘lumotlar shtangenasboblar - o‘lchash va belgi qo‘yish uchun mo‘ljallangan asboblarning katta guruhidir. bu asboblarning boshqa asboblardan farqlovchi xususiyati shuki, bularda har bir 1 mm da bo‘linmalari bor shkalali lineyka (shtanga) qo‘llaniladi, millimetrini o‘nli va yuzli qismlari esa asosiy shkaladan yordamchi (qo‘shimcha)-nonius shkalasi yordamida o‘qiladi. shtangenasboblarga keng tarqalgan shtangensirkullar, shtangenreysmuslar, shtangenchuquro‘lchagichlar kiradi (3.1-rasm). shtangenasbobning asosiy detali uning metall lineykasi bo‘lib, unda millimetrli shkala uyilgan va unga siljiydigan ramka kiygizilgan. shtanga shkalasining har bir bo‘linmasi 1mm ga teng. …

2 / 12

asi; 11-qo‘shimcha xomut; 12-taglik. shtangenasboblar nonius hisoblash qiymati bo‘yicha 0,1 mm va 0,05 mm chiqariladi. eng ko‘p tarqalgan 0,1 mm noniusli shtangenasboblar 10 bo‘linishli 9 mm uzunlikdagi nonius shkalasiga egadir. nonius shkalasi ikki qo‘shni shtrixlari (bo‘linmasi) orasidagi masofa 0,9 mm ga teng, ya‘ni nonius shkalasi bo‘linmasi shtanga shkalasi bo‘linmasidan 0,1 mm ga kaltadir. o‘lchash vaqtida nonius qurilmasi bo‘yicha hisoblash asosiy shkalada millimetrning kasr ulushlarini aniqlashdan iborat. noniusning nol shtrixi ko‘rsatkich bo‘lib xizmat qiladi, bo‘linmaning ulushlari esa nonius shtrixlaridan birining asosiy shkala shtrixiga to‘g‘ri kelishi bilan aniqlanadi (3.2 - rasm). 3.2-rasm. nonius shkalasi yordamida o‘lchash natijasi hisobotini olish. 3.1 - jadvalda shtangen asboblarining turlari va qo‘llanilish sohalari keltirilgan. 3.1-jadval turi o‘lchash (diapozoni chegaralari, mm) noniusning hisoblash qiymati, mm yo‘l qo‘yiladigan xatoliklar, ±mkm гост 166 – 80 bo‘yicha shtangen asboblari шц - i 0…125 0,1 100 шц - ii 0…160; 0…200; 0…250 0,05 ва 0,1 50 ва 100 шц - iii 0…160; …

3 / 12

at etilgan xatoligi quyidagicha: 0 dan 100 mm gacha o‘lchamlarni o‘lchashda 0,02 mm; 100 mm dan yuqori 200 mm gacha o‘lchamlarni o‘lchashda 0,03 mm; 200 mm dan yuqori 300 mm gacha o‘lchamlarni o‘lchashda 0,04 mm. asbobning ichki o‘lchamlarni o‘lchovchi jag‘larining parallellik joizligi 0,010 mm, tashqi o‘lchamlarni o‘lchovcho jag‘larininki esa 0,02 mm. asbobning raqamli qayd etish qurilmasi o‘rnatilgan harakatlanuvchi qismining harakatlanish tezligi 1,5 m/s. asbob o‘lchashdan oldin o‘lchash o‘tkazildagan xonada 3 soatdan kam bo‘lmagan muddat davomida turishi talab etiladi. 3.3-rasm. elektron stangensirkulning umumiy ko‘rinishi: 1-ichki o‘lchamlarni (diametrlarni) o‘lchash jag‘lari; 2-fiksirlovchi vint; 3-o‘lchash natijalarini ko‘rsatuvchi raqamli qayd etish qurilmasi; 4-metrik yoki dyumli o‘lchash qiymatlariga o‘tkazish tugmachasi; 5-chuqurliklarni o‘lchash reykasi; 6-shtanga; 7-o‘zgarmas tok manbai (batareya) o‘rnatiluvchi joy; 8- indicator ko‘rsatishlarini nolga keltiruvchi va o‘chiruvchi tugmacha; 7-tok manbaidan uzib quyuvchi tugmacha; 10-tashqi o‘lchamlarni o‘lchash jag‘lari. a) b) v) 3.4-rasm. elektron shtangensirkul yordamida amalga oshiriladigan o‘lchash ishlari: a) ichki o‘lchamlarni o‘lchash; b) tashqi o‘lchamlarni o‘lchash; …

4 / 12

niq ichki silindrik rezba qirqilgan; ichki rezbaga mikrovint buralgan, tashqisiga esa mikrometrik vint juftidagi tirqishni rostlash uchun mo‘ljallangan (4) konussimon gayka buralgan (kiygizilgan). mikrovint konusli birikma orqali (6) baraban bilan birikkan. bu birikmada taranglik qalpoqchani tortish bilan hosil qilinadi. (7) tirillagich doimo o‘lchanuvchi kuchni ta‘minlab turadi. mikrovint gayka yordamida qotiriladi. stebel (o‘zak)ning tashqi tsilindrik sirtida bo‘ylama hisoblash chizig‘i bo‘lib, unga yuqoridan hamda pastdan ikkita millimetrli shkalalar o‘yilgan bo‘lib, ular bir-biriga nisbatan 0,5 mm ga siljitilgan. pastki shkala har 5mm dan 25 mm uzunlikda raqamlangan. mikrovint baraban bilan 3600 aylantirilganda uning yon sirti (toretsi) o‘q yo‘nalishi bo‘ylab 0,5 sm ga siljiydi. barbanning kesilgan oxirida aylana bo‘ylab ikkinchi (50 bo‘linishli) shkala har besh bo‘linishda raqamlangan. mikrovint baraban shkalasi bo‘yicha bir bo‘linmaga aylansa uning o‘q bo‘ylab 0,01 mm siljishiga to‘g‘ri keladi. o‘lchashdan oldin mikrometr qarab chiqiladi, o‘zaro harakatlanuvchi detallari tekshiriladi va nolga yoki pastga o‘lchash diapazoniga o‘rnatiladi. mikrometr ko‘rsatishini o‘qishda avvalo, pastki shkaladan …

5 / 12

yassi o‘lchovchi sirtli asos bilan ta‘minlangan. mikrovint turli uzunlikdagi almashinib o‘lchovchi sterjenlar bilan biriktirilishi mumkin. zamonaviy o‘lchash asboblari ichida electron mikrometrlar muhim o‘rin egallaydi. elektron mikrometrning umumiy ko‘rinishi 3.6-rasmda keltirilgan. 3.6-rasm. elektron mikrometrning umumiy ko‘rinishi: 1-qo‘zg‘almas tayanch sterjen; 2-qo‘zg‘aluvchan sterjen; 3-qayd qiluvchi qurilma; 4-kodlovchi diskning o‘lchash tizimi; 5-friksion uzatma; 7-o‘lchash natijalarini ko‘rsatish qurilmasi; 8-suyuqkristalli ekran; 9-boshqaruvchi tugmachalar (5 ta). 3.2-jadval elektron mikrometrning xarakteristikasi o‘lchashlar intervali aniqligi xatoligi takrorlanuvchanlik 0-25 mm 0.001 mm (0,00005 dyum) 0,003mm 0,001 mm 25-50 mm 0,001 mm (0,00005 dyum) 0,003mm 0,001 mm 50-75 mm 0,001 mm (0,00005 dyum) 0,003mm 0,001 mm 75-100 mm 0,001 mm (0,00005 dyum) 0,003mm 0,001 mm zaruriy tok kuchi - ≤10a, ishchi harorati -0÷400c, maksimal o‘lchash tezkigi – 80mm/s, saqlanish harorati - 20÷600c. ushbu mikrometrda sr44w rusumli kumush oksidli tok manbai qo‘llaniladi. agar kuchlanish 1,4 v dan past bo‘lsa, displey ekrani pirpiray boshlaydi, bunday vaqtlarda tok manbaini almashtirish zarur bo‘ladi. agar mikrometr …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "universal o‘lchash asboblari va ulardan foydalanishni o‘rganish"

2-laboratoriya ishi universal o‘lchash asboblari va ulardan foydalanishni o‘rganish ishning maqsadi: universal o‘lchash asboblari – har xil geometrik kattaliklarni o‘lchash uchun ishlatiladigan shtangenasboblar va mikrometrlar bilan tanishish; detallarning shakli, o‘lchami, kattaliklariga qarab kerakli o‘lchash asboblarini tanlash va ulardan mashina detallarini o‘lchash ishlarida foydalanishni o‘rganish. zarur asbob-uskunalar va materiallar: 1. shtangensirkullar (nonius shkala bo‘linmasi qiymatlari 0,1; 0,05 mm) 2. mikrometrlar (o‘lchash oraliqlari 0…25; 25…50; 50…75 mm) 3. detallar va ularning ish chizmalari (yoki eskizi). nazariy ma‘lumotlar shtangenasboblar - o‘lchash va belgi qo‘yish uchun mo‘ljallangan asboblarning katta guruhidir. bu asboblarning boshqa asboblardan farqlovchi xususiy...

This file contains 12 pages in DOCX format (522.8 KB). To download "universal o‘lchash asboblari va ulardan foydalanishni o‘rganish", click the Telegram button on the left.

Tags: universal o‘lchash asboblari va… DOCX 12 pages Free download Telegram