tarixiy geografiya

DOCX 7 pages 25.3 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 25.3 KB

File type DOCX

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

1-ma’ruza. kirish. tarixiy geografiyaning vazifalari. tarixiy geografiyaning fan sifatida shakllanishi va taraqqiyoti. reja 1. tarixiy geografiyaning fan sifatida shakllanishi. 2. tarixiy geografiyaning asosiy bo‘limlari 3. tarixiy geografiyaning maqsad va vazifalari adabiyotlar 1.obidov u. tarixiy geografiya. uslubiy qo‘llanma. – farg‘ona, 2006. 2. isoqov u. tarixiy geografiya. uslubiy qo‘llanma. – toshkent. 2017 3.saidboboyev z. o‘rta asrlarda sharq kartografiyasining ravnaqi // imom al-buxoriy saboqlari, 2002. 4. saidqulov t. o‘rta osiyo xalqlari tarixining tarixshunosli¬gidan lavhalar. – t.: o‘qituvchi, 1993. − 144 b. 5. polyakov s.p. istoricheskaya geografiya sredney azii i kazaxstana. - m., 1980. biz umumta’lim maktablarida o‘zbekistonning, dunyoning tabiiy, iqtisodiy, siyosiy va aholi geografiyasini o‘rganamiz. xo‘sh, tarixiy geografiya ulardan nimasi bilan farqlanadi? yuqorida ko‘rib chiqqanimizdek, tarixiy geografiya fani to‘g‘risida xx boshlariga qadar ilmiy adabiyotlarda aniq tasavvur mavjud emas edi. g‘arbda ham rossiya, qolaversa, o‘zbekiston tarix va geografiya fanida ham bu sohada hozirga qadar turli qarashlar mavjud. vaholanki, qadimdan toki hozirgi kungacha yaratilgan ko‘plab …

2 / 7

sini o‘rganuvchi fandir. bu fan “geografiya tarixi” fanidan farqli o‘laroq (geografiya tarixi fani geografiya fanining paydo bo‘lishidan to rivojlanishiga qadar o‘rganadi) jamiyatning turli davrlarida rivojlanish sharoitini o‘rganuvchi aniq geografiyaning tashkil etadi. tarixiy geografiya alohida tumanlardagi ishlab chiqarishning turli davrlarda o‘sishi haqidagi ma’lumotlarni aniqlashtiradi. yoki tarixiy voqea-hodisalarning bo‘lib o‘tgan joylarini, geografik shart-sharoitlarini tahlil qiladi. tarixiy geografiya fani muammolarini tarix fani o‘rganadi, ammo shu bilan birga uni geografiya fanidan ham ajratib bo‘lmaydi, chunki geografiya fanida ochilayotgan yangi ilmiy ma’lumotlar tarixiy geografiya fani uchun muhimdir. tarixiy geografiya fanining materiallari tarixiy kartografiya fanining asosi bo‘lib xizmat qiladi. tarixiy geografiya fanining rivojlanishi esa tarix fanining rivojlanishi bilan uzviy bog‘liqdir. tarixiy geografiya tarixiy bilimlarning asosiy tarmog‘i bo‘lib, usiz tarixiy jarayonlar geografiyasini o‘rganib bo‘lmaydi. tarixiy geografiyasiz tarix haqidagi tasavvurimiz to‘liq va mukammal shakllanmaydi. geografiya fanining muammolari tarixiy geografiya fani oldida turgan muammolar bo‘lishi mumkin, ammo o‘tmishning aniq geografiyasi bo‘lishi mumkin emas. tarixiy geografiya o‘tmish tarixning aniq geografiyasini …

3 / 7

tashqi chegaralar geografiyasi, siyosiy ma’muriy bo‘linishlar, shaharlar va qal’alar joylashishi, shuningdek, tarixiy voqealar, harbiy yurishlar yo‘nalishlari, muhorabalar kartalari, milliy-ozodlik harakatlari geografiyasi ham kiradi. tabiiy-tarixiy geografiya esa o‘tgan bir necha ming yillar davomida deyarli o‘zgarishsiz qolgan. kishilik jamiyati, insoniyat sivilizatsiyasining rivojlanishi uchun tabiat o‘zgarishlarini o‘rganish muhimdir, chunki daryolar o‘zanining o‘zgarishi, vodiylarning yo‘qolib ketishi, sug‘orish tizimlarining paydo bo‘lishi, ko‘l va dengizlar chegaralarining o‘zgarishi, o‘rmonlar hayvonot dunyosi ba’zi turlarining yo‘q bo‘lib ketishi insoniyat tarixini o‘zgarishiga sabab bo‘luvchi omil bo‘lishi mumkin. qadimdan aholi qulay geografik shart-sharoitlar mavjud bo‘lgan hududlarda istiqomat qilib kelgan. jumladan, qadimgi misr aholisi uchun nil, xitoy uchun xuanxe va yanszi, ikki daryo oralig‘idagi xalqlar uchun dajla va frot, o‘rta osiyo aholisi uchun esa amudaryo va sirdaryoning qanchalik muhim ahamiyat kasb etganligini alohida keltirish mumkin. tabiiy geografiya ma’lum bir hududda aholining kelib joylashishi yoki u yerlarni tark etishiga ham sabab bo‘ladi. bularning barchasini tabiiy-tarixiy geografiya bo‘limi tadqiq etadi. ma’lum bir mintaqa yoki …

4 / 7

i, xvii-xviii asrlarda ashtarxoniylar davlati chegaralarining o‘zgarib turishi, amir temur davridagi muhim voqealar bo‘lib o‘tgan joylar, xiii-xix asrlardagi hozirgi aqsh hududlarida aholining yoyilishi va joylashishi, xviii asrning ikkinchi yarmi-xix asrning birinchi yarmida buxoro amirligi qo‘qon va xiva xonliklarining asosiy savdo yo‘llarining yo‘nalishlari, chor rossiyasi mustamlakasi bo‘lgan turkistonning siyosiy-ma’muriy ishlari kabi muammolardir. biror davlatning iqtisodiy va siyosiy tarixiy geografiyasini o‘rganishda avvalo mazkur davlatning iqtisodiy va tarixiy geografiyasini rivojlanishini ko‘rib chiqish kerak bo‘ladi. masalan, o‘rta osiyo, aqsh, rossiya imperiyasi, fransiya, xitoy, germaniya, hindiston va boshqa davlatlarning xviii asrdan xx asrning boshigacha bo‘lgan davrdagi tarixiy geografiyasini o‘rganishda siyosiy va iqtisodiy geografiya elementlarini birinchi bo‘lib o‘rganib chiqish kerak. bular - aholi soni, uning milliy tarkibi, aholining joylashishi, uning qaysi hududlarda yashaganligi, davlatlar chegarasi, hududdagi ichki ma’muriy tuzilishlardan iborat bo‘lishi mumkin. muammoning eng qiyin tomoni - bu o‘rganilayotgan hududning iqtisodiy geografiyasiga oid ko‘rsatkichlarning qayd qilinishi, ya’ni ishlab chiqarish kuchlarining rivojlanishi va joylashishini ko‘rsatishdir. shundan so‘ng …

5 / 7

a-hodisalarni chuqur anglab yetish uchun tarixiy geografiya juda kerak. masalan, urushlar va ularning oqibatlarini to‘liqroq tushunish uchun qo‘shinlar harakati, jangning borishi va bo‘lib o‘tgan joylarini o‘rganish kerak bo‘ladi. bu jihatdan tarixiy geografiya bir qator tarixiy fanlar - paleografiya, xronologiya, metrologiya va geraldika kabi fanlar qatorida turadi. shuningdek, tarixiy geografiyaning mazmuni, ayniqsa hozirgi zamon nuqtayi nazaridan qaraganda kengroqdir. u ijtimoiy-iqtisodiy jarayonlarni, milliy-ozodlik harakatlarini kengroq o‘rganadi. tarixiy geografiyani tarixiy jarayonlarni o‘rganuvchi keng mazmunli tarix fanining bir bo‘limi desak adashmaymiz. tarixiy geografiya avvalo tarix fanini o‘rganish uslublariga tayanadi. bu haqqoniylik, xolislik va davriylik uslublariga asoslanib, voqealarni yanglish va xatolarsiz, mukammal yoritishdan iborat. tarixiy geografiyani o‘rganishda qator tarixiy va geografik manbalardan ham o‘z o‘rnida samarali foydalanish zarur. tarixiy geografiyaning fan sifatida shakllanishi tarixiy geografiya fan sifatida xvi asrda g‘arbiy yevropada vujudga keldi. uning shakklanishida ikki yirik tarixiy voqea: - g‘arbiy yevropa mamlakatlarida xv-xvi asrlarda uyg‘onish renessans gumanizmning paydo bo‘lishi; - buyuk geografik kashfiyotlar katta …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tarixiy geografiya"

1-ma’ruza. kirish. tarixiy geografiyaning vazifalari. tarixiy geografiyaning fan sifatida shakllanishi va taraqqiyoti. reja 1. tarixiy geografiyaning fan sifatida shakllanishi. 2. tarixiy geografiyaning asosiy bo‘limlari 3. tarixiy geografiyaning maqsad va vazifalari adabiyotlar 1.obidov u. tarixiy geografiya. uslubiy qo‘llanma. – farg‘ona, 2006. 2. isoqov u. tarixiy geografiya. uslubiy qo‘llanma. – toshkent. 2017 3.saidboboyev z. o‘rta asrlarda sharq kartografiyasining ravnaqi // imom al-buxoriy saboqlari, 2002. 4. saidqulov t. o‘rta osiyo xalqlari tarixining tarixshunosli¬gidan lavhalar. – t.: o‘qituvchi, 1993. − 144 b. 5. polyakov s.p. istoricheskaya geografiya sredney azii i kazaxstana. - m., 1980. biz umumta’lim maktablarida o‘zbekistonning, dunyoning tabiiy, iqtisodiy, siyosiy va aho...

This file contains 7 pages in DOCX format (25.3 KB). To download "tarixiy geografiya", click the Telegram button on the left.

Tags: tarixiy geografiya DOCX 7 pages Free download Telegram