somoniyalar davrinda movarounnahrda ijtimoiy-iqtisodiy hayotida kechgan o'zgarishlar

DOCX 6 pages 20.3 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 20.3 KB

File type DOCX

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

somoniylar davrida movarounnahrda ijtimoiy-iqtisodiy hayotida kechgan o'zgarishlar annotatsiya mazkur maqolada ix-x asrlarda o'rya movarounnahr hududida faoliyat yuritgan somoniylar davlatining ijtimoiy-iqtisodiy hayoti haqida so`z boradi. qolaversa, somoniylar davrida mintaqadagi yirik shaharlarda hunarmandchilikning turli sohalari yuksak darajada rivojlanganligi xususida ham to`xtalib o`tiladi. bundan tashqari, mazkur sulolaning davlatchiligimiz tarixida tutgan o`rni haqida atroflicha fikr yuritiladi. kalit so‘zlar: dor al-juzjoniya”, “dor al-iyodiya”, “buxoro fiqh maktabi”, “osor ul-boqiya”, xiroj, v.v.bartold, “bayt ut-tiroz”, qayiqsozlik. аннотация вданнойстатье рассказывается осоциально-экономической жизни государства саманидов, действовавшегов регионе моваруннахрвсредниевека. крометого, отметим, что впериодсомонитовв крупных городах региона были высоко развиты различные областиремесел. крометого, будет подробно рассмотренароль этой династии в историинашего государства. ключевые слова: «дараль-южония», «дараль-иёдия», «бухарскаяшколафикха», «осаруль-бакия», хиродж, в.в.бартольд, «байтут-тироз», судостроение.: har bir xalqning davlatchilik va madaniyati tarixini o'rganish nafaqat ilmiy yoki nazariy, balki chuqur ma`naviy-ruhiy ahamiyatga ega bo `lib, har birimizda o`zimiz tug`ilgan va yashayotgan ona zamin bilan mustahkam aloqadorlik hissini rivojlantiradi. mustaqillik yillarida xalqimizning o`z o`tmishiga qiziqishi kuchaydi. o`zligimizni anglash, …

2 / 6

hbu davrda o`lkamizdan mashhur mutafakkir olim ibn sino, islom ilmlarida katta shuhrat qozongan ilohiyotchi olim abu mansur moturidiy kabi o’nlab allomalar yashab ijod qilgan. shuningdek, ushbu davrda o`lkamizda islomiy ilmlar taraqqiy etgan va ko`plab ilm markazlari, jumladan dor al-juzjoniya, dor al-iyodiya, buxoro fiqh maktabi kabi maktablar faoliyat olib borgan. somoniylar davlatida ix asrning oxirlarida ijtimoiy-siyosiy va iqtisodiy sohalarda muhim o 'zgarishlar yuz bergani va bir necha yillar davomida tinch siyosat va sharoitlar hukmron bo`lib turgani movarounnahrning asosiy ilmiy markazlaridan hisoblangan samarqand va buxoro shaharlarida ilmiy jarayonlarning jonlanishiga zamin somoniylar davriga oid adabiyotlar ichida abu bakr muhammad ibn ja‘far narshaxiyning (899-959) buxoro tarixi (944), abu rayhon beruniyning (973-1048) qadimgi xalqlardan qolgan yodgorliklar yoki osor ul-boqiya (1000), abu ali hasan ibn ali tusiy –nizomulmulkning (1018-1092) siyosatnoma yoki siyar ul-muluk (1091), asarlari o`sha davrning siyosiy, ijtimoiy-iqtisodiy va madaniy tarixini o`rganishda alohida o`rin tutadi[1]. shuningdek, abul-fazl bayhaqiyning tarixi ma'sudiy (1030-1041), abu jafar muhammad at-tabariyning …

3 / 6

alar qurildi. oqar suv tanqis bo`lgan tog` oldilarida bandlar bino qilinib, suv omborlari barpo etiladi. yer osti suvlaridan dehqonchilikda foydalanish uchun murakkab gidrotexnika inshooti - korizlar qazilib ishga tushiriladi. charxparrak chig`irlardan keng foydalaniladi[1]. x asr arab geograflarining ta‘riflashicha, samarqand va buxoro rustoklari zarafshon daryosidan chiqarilgan shoh ariqlardan sug`orilgan. masalan, varksar, maymurg`, sanjarfagon va darg`om rustoqlarining dehqonchilik maydonlari darg`om anhoridan sug`orilgan. fay kanalidan sug`orilgan yerlar sug`dning eng obod qismi bo`lgan. ibn xavqalning yozishicha, sug`d daryosi buxoro chegarasigacha obod qishloqlar orqali oqqan. buxoro vohasikeng va obod bo`lgan, u 17 ta sug`orish shoh ariqlar orqali sug`orilgan. sirdaryo havzasida iloq (ohangaron) va parak (chirchiq) vodiylari ham nihoyatda obod va istehkomli qishloqlari ko`p bo`lganligidan, bu joyni o `rta asr tarixchilari «1000 qal‘ali mamlakat» deb ataganlar[2].sug`orish tarmoqlarini loyqadan tozalash, turli xil suv inshootlarini ta‘mirlash uchun har yili bahorda yuz minglab hasharchilar ishlagan. mirob, juybon va poykorlar yoz bo`yi gidrotexnika inshootlari rejimi va suv taqsimotini nazorat qilib …

4 / 6

degrezlik, chilangarlik, misgarlik, zargarlik, shishagarlik va duradgorlik ancha rivoj topadi. ayni vaqtda shaharlarning me‘moriy qiyofasi ham o`zgara bordi. mahobatli saroy, masjid, madrasa, namozgoh, xonaqoh va karvonsaroylar hamda ustaxonalar qad ko`tardi. mahalla-kuylarda zargar, sarrof, to`quvchi, kulol, misgar, temirchi, duradgor va boshqa hunarmandlarning uy-joylari va do`konlari bo`lgan. ayni shu davrda buxoro, samarqand, ko`hna gurganj, marv, binkat, kesh, nasaf, axsikat kabi shaharlar o `rta asr hunarmandchiligining rivoj topgan yirik markaziga aylanadi. narshaxiyning yozishicha, ix asrda buxoro arki yonida podsholikka qarashli bayt ut-tiroz katta to'qimachilik korxonasi bo‘lgan. unda qimmatbaho rangli mato, palos, darparda, yostiq jildi, joynamoz va ust kiyimliklar to`qilgan. samarqandda ko`proq, misgarlik zargarlik va sarrojlik rivojlangan edi. turli matolar, kimxob, shoyi va ro`mollar to`qilar, yuqori navli qog`oz ishlab chiqarilar edi. shosh o`zining ko`nchilik mahsulotlari va charm buyumlari bilan, iloq esa kumush va qo`rg`oshin konlari hamda kumush tanga chiqaradigan zarbxonasi bilan mashhur edi. movarounnahrning xo`jalik hayotida xorazm ham katta rol o`ynaydi. bu yerda hunarmandchilikning …

5 / 6

shloqlarni (asosan qaysi qishloqda jome masjid va bozor bo`lgan bo`lsa) tilga olganlar. viloyatda aholining tig`iz yashashi hisobga olinsa, sirdaryoning o`rta oqimida yana yuzdan ortiq kichik (50—100 kishi) yashaydigan kichik qishloqlar ham bo`lganligi ehtimoldan holi bo`lmasa kerak. zarafshon vohasining quyi oqimlaridagi shaharlar ichida eng yirigi va nufuzlisi ix—x asrlarda buxoro shahri edi. somoniylar davrida ko'plab yirik hunarmandchilik markazlari mavjud bo`lgan. jumladan, buxoroning zandona va iskijkat qishloqlarida to`qilgan bo`z matolar, samarqandning vadori qishlog`ida yaratilgan mato buyumlar eron, iroq va hindistondan tashqari joylarga ham olib ketilgan va mashhur bo`lgan. buxorodan chetga qo`y terisi, yog`, soch moyi, mayin gazlamalar, joynamoz gilamlar, gilamlar, mehmonxonalarga yoziladigan matolar, egarlar, taboristondan matolar, go`sht va qovunlar, har xil shoyilar, ro`mollar, uzangilar, suvluqlar, qayishlar, qozonlar, yong`oqlar, jizzaxdan esa jun gazlamalar va kiyimlar, shoshdan a‘lo sifatli charm va charm mahsulotlari, o`qdonlar, egarlar, chodirlar, chakmonlar, namoz gilamchalar, yelkapushtlar, kamonlar, ignalar, bo`z, g`alla va qaychilar chiqarilgan. arab geograflari eloq viloyatini shosh bilan farg`ona …

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "somoniyalar davrinda movarounnahrda ijtimoiy-iqtisodiy hayotida kechgan o'zgarishlar"

somoniylar davrida movarounnahrda ijtimoiy-iqtisodiy hayotida kechgan o'zgarishlar annotatsiya mazkur maqolada ix-x asrlarda o'rya movarounnahr hududida faoliyat yuritgan somoniylar davlatining ijtimoiy-iqtisodiy hayoti haqida so`z boradi. qolaversa, somoniylar davrida mintaqadagi yirik shaharlarda hunarmandchilikning turli sohalari yuksak darajada rivojlanganligi xususida ham to`xtalib o`tiladi. bundan tashqari, mazkur sulolaning davlatchiligimiz tarixida tutgan o`rni haqida atroflicha fikr yuritiladi. kalit so‘zlar: dor al-juzjoniya”, “dor al-iyodiya”, “buxoro fiqh maktabi”, “osor ul-boqiya”, xiroj, v.v.bartold, “bayt ut-tiroz”, qayiqsozlik. аннотация вданнойстатье рассказывается осоциально-экономической жизни государства саманидов, действовавшегов регионе моваруннахрвсредниевека. кромет...

This file contains 6 pages in DOCX format (20.3 KB). To download "somoniyalar davrinda movarounnahrda ijtimoiy-iqtisodiy hayotida kechgan o'zgarishlar", click the Telegram button on the left.

Tags: somoniyalar davrinda movarounna… DOCX 6 pages Free download Telegram