xotiraning individual psixologik farqlari

DOCX 17 pages 45.6 KB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 45.6 KB

File type DOCX

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

mavzu: xotiraning individual psixologik farqlari reja: 1. xotira haqqida tushuncha 2. xotiraning nerv-fiziologik asoslari 3. xotira turlari 4. xotiradagi individual farqlar xotira haqqida tushuncha xotira biz ilgari idrok qilgan, boshdan kechirgan va bajargan ishlarimizni yodda saqlash, keyinchalik ularni eslash yoki xotirlash jarayonidir. biz har kuni yangi narsalarni bilamiz, kun sayin bilimlarimiz boyib boradi. xotira faoliyatida shaxsning g’oyaviy yo’nalishi katta o’rin egallaydi. bu yo’nalish uning faoliyatini hayot sharoiti ta'sirida shakllantiradi. kishi o’zining shu faoliyati uchun muhim bo’lgan voqea, hodisalarni yaxshi eslab qoladi. aksincha, kishi uchun kam ahamiyatga ega bo’lgan narsalar yomon esda qoldiriladi va tezda unutib yuboriladi. shu o’rinda xotira borasidagi ta'riflarga qaytsak, ko’pgina adabiyotlarda xotira tushunchasi quyidagicha ta'riflanadi. "indvidning o’z tajribasida esda olib qolishi, esda saqlashi va keyinchalik uni yana esga tushirishi xotira deb ataladi". lekin mazkur ta'riflarni tahlil qilgan professor e.g’.g’oziev tomonidan xotira tushunchasiga quyidagicha ta'rif beriladi. "xotira atrof-muhitdagi voqelik (narsa)ni bevosita va bilvosita, ixtiyoriy va ixtiyorsiz ravishda, passiv …

2 / 17

iqish yo’qligini ko’rsatadi. masalan, o’quvchilar hamma fanlarni bir xil o’zlashtira olmaydilar. bu ularning har xil xotiraga ega ekanliklar bilan emas, balki o’qitilayotgan fanga qiziqishning har xilligi bilan tushuntiriladi. esda olib qolishga kishining emosional munosabati ham katta ta'sir ko’rsatadi. kishi uchun yaqqol hayajonli reaksiya vujudga keltiruvchi narsalar ongda chuqur iz qoldirib, puxta va uzoq yodda saqlanadi. biz bir narsadan ta'sirlansak, o’sha uzoq vaqt esda saqlanadi. samarali xotira kishining iroda sifatlariga ham bog’liqdir. kuchsiz, irodasiz, ishyoqmas kishilar har doim yuzaki, yomon xotirlaydilar. aksincha, irodali, materialni o’zlashtirishga astoydil kirishadigan kishilar puxta va chuqur eslab qoladilar. samarali xotira kishining umumiy madaniyatiga, uning aqliy saviyasiga, bilimiga, uquviga fikrlash qobiliyatiga, ko’nikmaa va odatlariga ham bog’liqdir. shunday qilib, xotiraning tabiati va uning samaraliligi shaxsning xususiyatlari bilan bog’liqdir. shaxs o’z oldiga qo’yilgan maqsad va vazifalari asosida o’zining xotirlash jarayonini ongli ravishda tartibga soladi va boshqaradi. xotira sohasida quyidagi asosiy jarayonlar: esda olib qolish, esda saqlash, esga tushirish va …

3 / 17

a rivojlanadi. atrofni o’rab olgan borliqni faol biluvchi kishi o’z miyasi faoliyatini to’xtovsiz kuchaytiradi. shu bilan birga uning egiluvchanlik darajasini oshiradi. miya egiluvchanligi vaqtincha pasayishi, xotira samarasining susayishi, ba'zi paytda odamning toliqishiga sabab bo’ladi. dam olgandan keyin yana tiklanadi. odatda miya egiluvchanligi yosh o’tishi bilan susayadi. masalan, keksa kishilar gaplaridan adashib ketadi, ilgari gapirganlari esdan chiqib, o’sha gapni takrorlayveradilar. miya egiluvchanligining ko’rsatkichi bosh miya po’stlog’ida muvaqqat nerv aloqalarini tezlikda vujudga kelishi, davomli saqlanishi va ularning tez, oson jonlantirilishi hisoblanadi. muvaqqat nerv aloqalari assosiasiyalarni hosil qiluvchi fiziologik mexanizmdir. assosiasiya bizning xotiramizda mustahkamlangan va ongimizda qayd qilingan ayrim voqea hodisalarning o’zaro bog’lanishidir. biror buyumni esda olib qolish, boshqa buyumlar bilan bog’lash orqali amalga oshiriladi. bu o’rinda akademik i.p.pavlovning quyidagi so’zlari juda xarakterlidir. "muvaqqat nerv bog’lanishlari - deb yozadi i.p. pavlov hayvonot olamida va bizning o’zimizda ham bo’ladigan eng umumiy fiziologik hodisadir. shu bilan birga u psixik hodisa hamdir, turli-tuman harakat, taassurot bo’lmasa …

4 / 17

tarbiyalanayotgan guruhini idrok qiladi. keyinchalik, ya'ni katta bo’lgandan so’ng bog’chasini eslasa tarbiyachi opasi va aksincha, tarbiyachi opasini eslasa, bog’cha guruhi ko’z o’ngida gavdalanadi. hozirgi paytda idrok qilinayotgan narsa bilan ilgari idrok qilingan narsa o’rtasida ma'lum o’xshashlik bo’lsa, bu narsalar o’rtasida o’xshashlik assosiasiyasi hosil bo’ladi. masalan, bola dastavval bog’chaga kelgan paytida bog’cha mudirasining tashqi ko’rinishi, ovozi va munosabatlarini o’z onasiga o’xshatishi mumkin. keyinchalik bola onasini ko’rganda, mudira opasini va aksincha mudira opasini ko’rganda onasini eslaydigan bo’lib qoladi. bu ikkala odamning bola tasavvuridagi obrazlari o’rtasida assosiasiya hosil bo’ladi. hozirgi idrok qilinayotgan narsalar bilan ilgari idrok qilinayotgan narsalar o’rtasida qarama-qarshi belgilar va xususiyatlar bo’lsa, bunday narsalar o’rtasida qarama-qarshilik assosiasiyasi yuz beradi. masalan yoz-qish, issiq-sovuq kabi narsalar o’rtasida qarama-qarshilik assosiasiyalari hosil bo’ladi. shunday qilib, xotiraning nerv-fiziologik asosida bosh miya po’stida hosil bo’ladigan shartli reflekslar, turli assosiativ bog’lanishlar yotadi. lekin, odam esda olib qolish paytida assosiasiyalar hosil bo’lganligini mutlaqo sezmaydi. har xil assosiasiyalarning hosil bo’lganini …

5 / 17

mik nazariyadir. bu nazariyaga ko’ra biror narsani esda olib qolish va esda saqlab turish maxsus tuzilishni o’zgarishi bilan bog’liqdir. o’tkazilgan tekshirishlarga ko’ra, biror narsa esda olib qolinganda, asosan nerv hujayralarining (neyronlarning) dendrit shoxlari tarkibida o’zgarish yuzaga keladi. ular qandaydir boshqacharoq tuzilishga kirib oladilar. dendritlar tuzilishidagi hosil bo’lgan o’zgarish darrov o’tib ketadigan bo’lmay, ancha mustahkam bo’ladi. shu sababli esda olib qolgan narsa uzoq vaqt xotirada saqlanib turadi. xotira turlari xotira insonning holati va faoliyatining barcha sohalarida qatnashishi tufayli uning namoyon bo’lish shakllari, holatlari, shart-sharoitlari, omillari ham xilma-xil ko’rinishga egadirlar. odatda xotirani muayyan turlarga ajratishda eng muhim asos qilib uning tavsifnomasi sifatida esda olib qolish, esda saqlash, esga tushirish, unutish singari jarayonlarni amalga oshiruvchi faoliyatining xususiyatlariga bog’liqligi olinadi. shu o’rinda ta'kidlash joizki, ayrim darsliklarda xotira turlari turlicha klassifikasiya qilinadi. jumladan, a.v.petrovskiy tahriri ostida chiqqan "umumiy psixologiya" darsligida quyidagi klassifikasiya uchraydi: · faoliyatda ko’proq sezilib turadigan psixik faollikning xususiyatiga qarab: harakat, emosional, obrazli …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xotiraning individual psixologik farqlari"

mavzu: xotiraning individual psixologik farqlari reja: 1. xotira haqqida tushuncha 2. xotiraning nerv-fiziologik asoslari 3. xotira turlari 4. xotiradagi individual farqlar xotira haqqida tushuncha xotira biz ilgari idrok qilgan, boshdan kechirgan va bajargan ishlarimizni yodda saqlash, keyinchalik ularni eslash yoki xotirlash jarayonidir. biz har kuni yangi narsalarni bilamiz, kun sayin bilimlarimiz boyib boradi. xotira faoliyatida shaxsning g’oyaviy yo’nalishi katta o’rin egallaydi. bu yo’nalish uning faoliyatini hayot sharoiti ta'sirida shakllantiradi. kishi o’zining shu faoliyati uchun muhim bo’lgan voqea, hodisalarni yaxshi eslab qoladi. aksincha, kishi uchun kam ahamiyatga ega bo’lgan narsalar yomon esda qoldiriladi va tezda unutib yuboriladi. shu o’rinda xotira borasidagi ta'riflarg...

This file contains 17 pages in DOCX format (45.6 KB). To download "xotiraning individual psixologik farqlari", click the Telegram button on the left.

Tags: xotiraning individual psixologi… DOCX 17 pages Free download Telegram