sug'urtaning iqtisodiy kategoriya sifatida asoslanish tamoyillari

DOCX 10 pages 21.1 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 21.1 KB

File type DOCX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

mavzu: sug'urtaning iqtisodiy kategoriya sifatida asoslanish tamoyillari reja: 1. sug’urta haqida tushuncha va unga xos bo’lgan asosiy belgilar. 2. sug’urta iqtisodiy kategoriya sifatida. 3. sug’urta fondlari, ularning shakllanishi va foydalanish yo’nalishlari. 4. sug’urtaning funktsiyalari. 1. tabiiy va boshqa stixiyali kuchlar ta’siri natijasida yuzaga keladigan zararlarni qoplash, oldini olish hamda ogohlantirish uchun maqsadli yo’nalishdagi pul fondlarini shakllantirish va ulardan foydalanish bilan bog’liq iqtisodiy munosabatlar yig’indisiga sug’urta deyiladi. sug’urtaning xarakterli belgilari quyidagilardan iborat: -sug’urta riskini mavjudligi. risk-sug’urta munosabatlari paydo bo’lishining asosiy shartidir. risk bo’lmas ekan, sug’urtaning bo’lishi mumkin emas. riskning hajmi, miqdori ehtimollar nazariyasi va matematik statistika usullari yordamida aniqlanadi. sug’urta risklarini tahlil kilish ularni 2 ta yirik guruhga bo’lishni taqozo etadi. ya’ni, risk sug’urtaviy va sug’urtasiz bo’ladi. sug’urta shartnomalarida o’z aksini topgan risklar sug’urtaviy risklar deyiladi. risk bahosini pulda ifodalanishi sug’urta stavkasini tashkil etadi. risk doimiy ko’rsatkich emas, balki u doimo o’zgarib turadi. bu o’zgarishlar iqtisoddagi va boshqa sohadagi o’zgarishlar bilan …

2 / 10

atning stixik kuchlari bilan bog’liq risklari va moddiy boylikni o’zlashtirish oqibatida insoniyatni tabiatga ta’siri bilan bog’liq risklar. risklarni turkumlashda katta halokatli risklar alohida o’rin tutadi. chunki bunday risklar ro’y berishi natijasida ko’plab ob’ektlar yirik miqdorda zarar ko’rishi mumkin. katta halokatli risklarga zilzila, tsunami, kuchli shamol misol bo’lishi mumkin. yuqorida aytilgan risklardan tashqari ekologik, siyosiy va maxsus risklar bo’lishi mumkin. risk menejment (riskni boshqarish) - riskni chegaralash yoki kamaytirish bilan bog’liq tadbirlar yig’indisi. amaliyotda riskni boshqarish quyidagi tartibda amalga oshiriladi: riskni aniqlash, masalan ssuda oluvchilarning ssudani o’z vaqtida qaytarib bera olmaslik riski sug’urtalanadi, risk darajasi aniqlanadi. kredit oluvchi shaxsning moliyaviy holati qanday aktivlarga ega ekanligi, loyihada hisob-kitob qanchalik asoslanganligi va xakozo. riskni baholash - riskni holatlari aniqlanadi, riskni sodir bo’lish ehtimoliyligi, aktuar hisob-kitoblar, statistik kuzatuvlar, ehtimollar nazariyasi asosida baholanadi va sug’urtalanayotgan ob’ektga nisbatan risk darajasi aniqlanib sug’urta tarifi hisoblanadi. sug’urta tarifining stavkasi - bu risk bahosidir. riskni nazorat etish - bu …

3 / 10

’urtalangan xo’jaliklar o’rtasida taqsimlash uchun katta hudud va ko’plab sug’urtalanishi mumkin bo’lgan ob’ektlar zarur bo’lishi talab etiladi. zararlarni ma’lum bir vaqtda taqsimlanishi sug’urta hodisalarini tasodifiy ro’y berish xarakteriga ega ekanligidan kelib chiqadi. qator yillar mobaynida favqulodda hodisalar ehtimol ro’y bermasligi mumkin. bu holat sug’urta hodisalari sodir bo’lmagan vaqtda tegishli miqdorda sug’urta zahiralarini tashkil etishni talab qiladi. -sug’urta fondlariga jalb etilgan sug’urta mukofotlarini qaytarib berish. sug’urta mukofotlari sug’urta tarifi asosida aniqlanadi. sug’urta tarifi ikki qismdan iborat bo’lib, netto-stavka (sug’urta hodisalari ro’y berganda zararlarni qoplashga ishlatiladi) va netto-stavkaga ustamalardir (sug’urta kompaniyasi ishini tashkil etish bilan bog’liq xarajatlar qoplanadi). netto-stavka, asosan, sug’urta hodisasi ro’y berganda sug’urtalanuvchiga qaytarib beriladi. o’zbekiston respublikasining fuqarolik kodeksiga muvofiq, majburiy sug’urta turlariga doir sug’urta shartlari qonun hujjatlarida belgilab qo’yiladi. ixtiyoriy sug’urtalashga doir sug’urta tariflarining miqdori tomonlarning kelishuviga muvofiq belgilanadi. -sug’urta fondi mablag’larining, faqat, shu fondni tashkil etishda qatnashgan sub’ektlar o’rtasida taqsimlanishi. sug’urta munosabatlarida quyidagi tomonlar qatnashadilar: sug’urtalovchi – sug’urta …

4 / 10

gishli litsenziyasiga ega bo’lishi zarur. sug’urtalanuvchi – sug’urtalovchi bilan aniq sug’urta munosabati o’rnatgan va tegishli sug’urta mukofotlarini to’lovchi yuridik yoki jismoniy shaxs. sug’urta vositachilari – sug’urtalovchi va sug’urtalanuvchi o’rtasida vositachilik vazifasini bajaruvchi yuridik shaxs. maqomi bo’yicha vositachi sug’urtalanuvchining manfaatlarini himoya qiladi. ko’rsatgan xizmatlari uchun vositachi sug’urtalanuvchidan emas, balki sug’urta kompaniyasidan tegishli vositachilik haqini oladi. 2. bozor munosabatlari takomillashuvi iqtisodiy infratuzilmaning qaror topishi bilan birgalikda kechadigan jarayondir. sug’urta faoliyati iqtisodiy infratuzilmaning ajralmas qismi sifatida bir tomondan, ijtimoiy kafolatni ta’minlasa, ikkinchi tomondan, shartnomaviy majburiyat va tariflar mexanizmi orqali turli sug’urta risklaridan ogoh etish negizida iqtisodiyot sub’ektlari manfaatlarining himoyasini ham o’z zimmasiga oladi. sug’urta faoliyati jismoniy va yuridik shaxslar manfaatlarini himoya qilish, ularning risklar yuz berishi oqibatida ko’rishi ehtimol bo’lgan zararlarini qoplashning zaruriy vositasi sifatida paydo bo’ldi hamda rivojlandi. shunday anglanilgan zarurat - aniq sug’urta manfaatlari negizida sug’urta munosabatlari yuzaga keldi. sug’urta munosabatlari, ularning tashkiliy shakllari qandayligidan qat’i nazar, sug’urta fondini yaratish va …

5 / 10

di. «sug’urta faoliyati deganda sug’urta bozori professional ishtirokchilarining sug’urtani amalga oshirish bilan bog’liq faoliyati tushuniladi»[1]. «shu narsa aniqki, bugungi kunda xo’jalik yurituvchi sub’ektlar... sug’urta tizimisiz samarali ishlash, investitsiya faoliyati bilan shug’ullanish, kredit olish imkoniyatiga ega emas»[2]. shu o’rinda, ishlab chiqarish (ish bajarish, xizmat ko’rsatish)da uzluksizlikni ta’minlash imkoniyatini yaratish maqsadiga yo’naltirilgan, mulkchilik shakllariga ko’ra, maxsus qayta taqsimlash munosabatlari tizimi mavjudligi iqtisodiyot sub’ektlari ravnaqiga xizmat qilmoqda. bu jarayonda ularning mulkka egalik qilish, undan foydalanish hamda daromad olishlari kabi manfaatlari yuzaga chiqadi. hozirgi kunda mamlakatimizda sug’urta faoliyatida talab darajasidagi risk transferi shakllanishi va rivojlanishi hamda uni ilmiy asosda o’rganish muhim ijtimoiy-iqtisodiy ahamiyat kasb etmoqda. ayniqsa, iqtisodiyot sub’ektlarining erkinliklari kengayib borayotgan, ular tomonidan mahsulot ishlab chiqarish (ish bajarish, xizmat ko’rsatish)ning yangi turlari o’zlashtirilishi sug’urta faoliyatida risk transferining ilmiy-nazariy asoslarini tadqiq etish va takomillashtirishga bo’lgan ehtiyojni orttirmoqda. sug’urtaning ijtimoiy-iqtisodiy mohiyatini to’liqroq ochib berish uchun ilmiy adabiyotlarda bu masalaga bo’lgan yondashuvlarni o’rganish maqsadga muvofiqdir. ularda «sug’urta-xizmat …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sug'urtaning iqtisodiy kategoriya sifatida asoslanish tamoyillari"

mavzu: sug'urtaning iqtisodiy kategoriya sifatida asoslanish tamoyillari reja: 1. sug’urta haqida tushuncha va unga xos bo’lgan asosiy belgilar. 2. sug’urta iqtisodiy kategoriya sifatida. 3. sug’urta fondlari, ularning shakllanishi va foydalanish yo’nalishlari. 4. sug’urtaning funktsiyalari. 1. tabiiy va boshqa stixiyali kuchlar ta’siri natijasida yuzaga keladigan zararlarni qoplash, oldini olish hamda ogohlantirish uchun maqsadli yo’nalishdagi pul fondlarini shakllantirish va ulardan foydalanish bilan bog’liq iqtisodiy munosabatlar yig’indisiga sug’urta deyiladi. sug’urtaning xarakterli belgilari quyidagilardan iborat: -sug’urta riskini mavjudligi. risk-sug’urta munosabatlari paydo bo’lishining asosiy shartidir. risk bo’lmas ekan, sug’urtaning bo’lishi mumkin emas. riskning hajmi, miqdori...

This file contains 10 pages in DOCX format (21.1 KB). To download "sug'urtaning iqtisodiy kategoriya sifatida asoslanish tamoyillari", click the Telegram button on the left.

Tags: sug'urtaning iqtisodiy kategori… DOCX 10 pages Free download Telegram