kashfiyot tushunchasi

DOCX 12 pages 20.3 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 20.3 KB

File type DOCX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

mavzu: ratsionalizatorlik takliflari. 1.kashfiyot tushunchasi. kashfiyot turlari. 2.kashfiyot tushunchasining meyoriy sifatlari. 3.ixtirochilik, ratsionalizatorlik, ilmiy - texnik va patent axboroti tayanch iboralar: ixtirochilik, ratsionalizatorlik, ilmiy – texnik, patent axboroti, kashfiyot tushanchasi, kashfiyot qilish xuquqi, meyoriy sifatlar kashfiyot moddiy dunyoning ilgari ma’lum bo‘lmagan obyektiv mavjud qonuniyatlar, xossalari va xodisalarni aniqlanishi bilan tavsiflanib, u insoniyatning bilish darajasini tubdan o‘zgartiruvchi tasirga ega bo‘ladi. kashfiyotning ishonchliligi obyektiv mavjud bo‘lgan qonuniyat, xususiyat yoki xodisaning kashfiyot sifatida tan olinishi uchun u nazariy yoki tajriba sinov ishlari vositasida isbotlab berilmog‘i lozim. kashfiyot uchun a’rizaning tarkibi kashfiyot uchun tuziladigan a’riza qo‘yidagi xujjatlardan iborat bo‘lishi lozim: kashfiyot uchun diplom berilishini so‘rab yozilgan a’riza, taxmin qilinayotgan kashfiyot tavsiloti, kashfiyot ustivorligini va ahamiyati to‘g‘risidagi xulosa hamda yordamchi materillar. ixtiro-xalq xo‘jaligi, ijtimoiy ma’daniy qurilish yoki mudofa soxasida masalani ijobiy samara beradigan qilib yangichasiga va o‘ziga xos texnik hal etish. ixtirochilik xuquqi-kashfiyotlar bilan,ixtirolar va ratsionaliztorliku takliflari qilish va ulardan foydalanish bilan bog‘liq bo‘lgan munosabatlarni …

2 / 12

tushunchasi ikki xil: xuquqiy va ommalashgan ma’noda ishlatiladi. ommalashgan tushunchada kashfiyot ilm-fanda katta nazariy va amaliy ahamiyatga ega ahamiyat kasb etadigan ilmiy yangilik sifatida tushuniladi. «kashfiyot qilish xuquqi» o‘zbekiston respublikasi asosiy qomusi bo‘lgan konstitutsiyada kafolatlangan bo‘lib, nizomga muofiq kashfiyot deganda tabiat va jamiyatni ilmiy bilish jarayonida erishilgan yangi ilmiy yutuq tushuniladi. kashfiyot-moddiy dunyoning ilgari ma’lum bo‘lmagan obyektiv mavjud qonuniyatlar, xossalari va xodisalarni aniqlashi bialn tavsiflanib u insoniyatning bilish darajasini tubdan o‘zgartiruvchi tasirga ega bo‘ladi. kashfiyot turlari. geografiya, arxiologik, poliontologik va yer qazilma boyliklarini kashf qilish-ilmiy kashfiyot xisoblanmaydi. chunki u ijodiy qobiliyot bilan bog‘liq bo‘lmay balki ekspeditsion topilma xisoblanadi. shuningdek matematik hamda ijtimoiy fanlar sohasidagi kashfiyotlar ham obyektiv xaqiqatni aks ettirganligi uchun xuquqiy jixatdan tan olinmaydi. 2. kashfiyot tushunchasining meyoriy sifatlari. yuqorida keltirilgan kashfiyot tushunchasining ta’rifidan uning qo‘yidagi meyoriy tushunchalari sifatida qo‘yidagilar qabul qilinadi: 1. ilmiy faktni konstatatsiya qilish. 2. yangiligini asoslash. 3. ishonchligini asoslash. ushbu meyoriy tushunchalarni qo‘yidagicha tavsiflash mumkin: …

3 / 12

i. kashfiyotning birinchiligi qonuniyat birinchi bo‘lib shakllantirilib, matbuotda da’vo sifatida e’lon qilingan sanasi asosida aniqlanadi. «kashfiyotning ishonchliligi» obyektiv mavjud bo‘lgan qonuniyat, xususiyat va xodisaning aniqlanishi bilan belgilanadi. har bir yaratilgan obyektiv yangilik (xodisa, xossa va obyektiv qonuniy bog‘liqlar) nazariy yoki amaliy jixatdan asoslanadi. kashfiyot-ilmiy ekspertizadan o‘tgandan keyingina xuquqiy jixatdan tan olinadi. ilmiy ekspertizada o‘tkazish uchun mualliflar (mualliflar kollektivi) qilingan kashfiyot bo‘yicha talabnoma (zayavka) beradi. talabnomadan namuna bo‘yicha to‘ldiriladi. talabnoma o‘z ichiga- kashfiyot bo‘yicha diplom berish uchun a’riza, qilingan kashfiyotning to‘liq tasnifi, kashfiyotning afzalligini belgilovchi xujjatlar, ilmiy-amaliy ahamiyati va ishonchligi xaqida xulosa, kashfiyotga tegishli chizmalarni oladi. respublika patent idorasi dastlabki va ilmiy ekspertizadan o‘tkazadi va ma’qul topsa kashfiyotni xaqiqatligi xaqida qaror qabul qiladi. shu asosda muallifga diplom beradi. kashfiyotning-ahamiyatiga qarab pul mukofoti beriladi. 3.ixtiro tushunchasi. uning kashfiyotdan farqi. ixtiro-bu xalq xo‘jaligini barcha tarmoqlarida texnik yechimlari bilan ijobiy natijaga ega bo‘lgan yangilik xisoblanadi. kashfiyot-obyektiv borliqni xossalari, xodisa va qonuniy bog‘liqlarni aniqlanadi, ixtiro …

4 / 12

alarining texnik yechimlarga ijodiy tadbiqi, ilmiy texnika taraqqiyoti sur’atlarini belgilovchi asosiy ko‘rsatgich, yangi texnika va texnologiyalar yaratilishining me’zoni hamda uning yuqori ilmiy texnik darajasini ta’minlovchi omil deb xisoblaydi. m.a.vachevskiy «ixtiro qilish»ni «qo‘yilgan masalani yechish uchun eskilaridan tubdan farq qiluvchi, odatdagi mantiqiy fikrlash yo‘li bilan yetishib bo‘lmaydigan yangi samarali texnik yechimni taklimf qilish» deb ta’riflaydi. bizning fikrimizcha-ixtirochilikni tegishli idoralar tomonidan patentlar bilan tasdiqlnadigan yangi texnik yechimni ishlab chiqishga yo‘naltiligan ijodiy faoliyat turi, ixtirochilik ijodkorligini esa bu jarayonning shaxsdagi zexinlilik, topqirlik, mustaqil va tanqidiy fikrlash kabi ijodkorlik sifatlari bilan bog‘liq umumiy tavsifi deyish mumkin. kashfiyot va ixtirolarning ilmiy-texnik taraqqiyotga ta’siri. ixtironi tan olish uchun u oldingilaridan texnik yechimlari, ijobiy effektlari tuzilishini yangiligi bilan farqlanishi kerak. ixtironing obyektiv bo‘lishi mumkin: yangi qurilma, yangi uslub, yangi maxsulot, yangi maqsadlarda eski uslub qurilmalrini qo‘llash va boshqalar. ixtiro-butun jahon ahamiyatiga ega bo‘lib, talabnoma bergunga qadar uning mohiyati oldin respublikamizda va yer yuzida ham ochilmagan bo‘lishi shart. …

5 / 12

riza sifatida beriladi. ratsionalizatorilik fikrlar qaysi korxonaga tegishli bo‘lsa, shu korxonaning irj ga a’riza beriladi. agarda fikrlar boshqa korxonalarga tegishli bo‘lsa vazirlikka beriladi va ro‘yxatga olinadi. novatorlik va ratsionalizatorlik xususiyatlarini aniqlash - kasbiy adaptatsiya ya’ni malakali mutaxassis yetishuvi bilan nihoyasiga yetadi. bunda ko`zga tashlanadigan sifat mutaxassisning ijodiy mehnat qilishidir. novatorlik–ishlab chiqarishda fan-texnikaning eng so`nggi yutuqlaridan foydalanishga intilish. ratsionalizatorlik–ijodiy mehnat qilish orqali kam mablag` va kuch sarflagan holda ko`p va sifatli mahsulot chiqarishga kirishish, shaxsiy takliflari bilan chiqish va boshqalardir. ratsionalizatorlik takliflari - bu xalq xo`jaligining tarmoqlarida yangi va foydali texnik vazifalarni yechishga, ya’ni mahsulotning loyihasini ishlab chiqarish texnologiyasini, foydalanilmayotgan texnikani yoki materiallarning xossasini o`zgartirishga qaratilgan bo`ladi. ratsionalizatorlik ko`p qirrali muammo bo`lib, ko`proq iqtisodiy masalalarni hal etishga qaratilgan. ratsionalizatorlik fikrlar ma’lum talablarga javob berishi kerak: birinchidan, texnik yechimga ega bo`lishi, ikkinchidan, yangilik bo`lishi, uchinchidan foydali bo`lishi kerak. ratsionalizatorlik fikrlar maxsus blankada ariza sifatida beriladi. ratsionalizatorlik fikrlar qaysi korxonaga tegishli bo`lsa shu …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "kashfiyot tushunchasi"

mavzu: ratsionalizatorlik takliflari. 1.kashfiyot tushunchasi. kashfiyot turlari. 2.kashfiyot tushunchasining meyoriy sifatlari. 3.ixtirochilik, ratsionalizatorlik, ilmiy - texnik va patent axboroti tayanch iboralar: ixtirochilik, ratsionalizatorlik, ilmiy – texnik, patent axboroti, kashfiyot tushanchasi, kashfiyot qilish xuquqi, meyoriy sifatlar kashfiyot moddiy dunyoning ilgari ma’lum bo‘lmagan obyektiv mavjud qonuniyatlar, xossalari va xodisalarni aniqlanishi bilan tavsiflanib, u insoniyatning bilish darajasini tubdan o‘zgartiruvchi tasirga ega bo‘ladi. kashfiyotning ishonchliligi obyektiv mavjud bo‘lgan qonuniyat, xususiyat yoki xodisaning kashfiyot sifatida tan olinishi uchun u nazariy yoki tajriba sinov ishlari vositasida isbotlab berilmog‘i lozim. kashfiyot uchun a’rizaning tarkibi ...

This file contains 12 pages in DOCX format (20.3 KB). To download "kashfiyot tushunchasi", click the Telegram button on the left.

Tags: kashfiyot tushunchasi DOCX 12 pages Free download Telegram