ontogenez psixologiyasining nazariy va amaliy ahamiyati

DOCX 13 стр. 27,2 КБ Бесплатная загрузка

13 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 27,2 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 13

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 13

ontogenez psixologiyasining nazariy va amaliy ahamiyati reja: 1. ontogenez psixologiyasi fanining umumiy asoslari. 2. ontogenez psixologiyasining mustaqil fan sifatida taraqqiy etishiga sabab bo‘lgan omillar. 3. ontogenez psixologiyasi fanining prinsiplari. tayyorladi: 302-guruh 2- otm(ps) guruh talabasi: bobojonova nurjamol ontogenez psixologiyasi psixika va xulq-atvorda bir yosh davridan ikkinchisiga o‘tishda yuzaga keladigan miqdoriy hamda sifatiy o‘zgarishlarni o‘rganadi. odatda bu o‘zgarishlar hayotning muayyan bosqichlarini, perinatal davrdan to bir qancha yillarni (keksalik davrigacha) qamrab oladi. ushbu o‘zgarishlar “doimiy ta’sir эtib turuvchi” omillar - biologik yetilish hamda inson organizmining psixofiziologik holati, uning insonga xos bo‘lgan ijtimoiy munosabatlar tizimida tutgan o‘rni, intellektual hamda shaxs rivojlanishida ularning эrishgan darajasiga bog‘liq bo‘ladi. rivojlanish belgilaridan biri bo‘lgan yana bir turdagi o‘zgarishlar aniq bir ijtimoiy vaziyatning ta’siri bilan bog‘liq bo‘lib, ularni situatsion (ya’ni vaziyat bilan bog‘liq bo‘lgan) o‘zgarishlar deb atash mumkin. bunday o‘zgarishlar inson xulq- atvori va psixikasida tashkil эtilgan yoki maxsus tashkil эtilmagan ta’lim-tarbiya ta’sirida vujudga keladi[footnoteref:1]. z.nishonova) [1: з.нишонова] …

2 / 13

da) o‘rganila boshladi. shuningdek, chet эl psixologlari ham ayrim psixik jarayonlar bo‘yicha ilmiy tekshirishlar olib bordilar. jumladan, bolalarning idroki bo‘yicha verner, kans, xotira bo‘yicha э, meyman, v. shtern, tafakkur bo‘yicha bine, byuller, nutq-muloqot bo‘yicha э.bern, mak-karti va boshqalar ko‘plab ilmiy tadqiqot ishlari amalga oshirdilar. shuningdek fan taraqqiyotiga o‘zining salmoqli xissasini qo‘shgan olimlardan biri p.p.blonskiydir (1884-1941). u o‘zining “psixologiya ocherki” “xotira va tafakkur” “maktab o‘quvchilarining tafakkurini rivojlanishi” kabi asarlarida psixologik hodisalarni tushuntirib bermagan bo‘lsa ham, ammo ularni shakllanishiga pedagogik jihatdan yo‘l topib berdi. u bilim, ko‘nikma va malakalarning shakllanishi, kichik, o‘rta va katta maktab o‘quvchilarining assotsiatsiyalar doirasi, bolalar tafakkurida tushunchalarning paydo bo‘lishi, xotira va tafakkurlarni o‘quv faoliyatida rivojlanishi masalalarini ishlab chiqdi. bola psixikasini o‘rganishda oliy nerv faoliyatini bilish ahamiyatli эdi. shunga binoan 1920 yili sank-peterburgda psixiatr va nevrolog v.m. bexterov (1857-1927) boshchiligida “miya” instituti tashkil qilindi. unda bolalarni tug‘ilgan kunidan boshlab 3 yilgacha bo‘lgan vaqt mobaynida miya tuzilishidagi o‘zgarishlar o‘rganildi. olingan …

3 / 13

t qarama-qarshilik, ziddiyatlaridan iborat эkanligini ko‘rsatib berdilar. u kishilar o‘zining psixologik faoliyatida mehnatdan foydalanishi, turli belgilar orqali narsalarning nomlarini anglab olishi, belgilar bilan nomlar, atamalar orasidagi munosabatlarni paydo bo‘lishi yuksak psixik funksiyalarni rivojlanishiga olib keladi, deb ko‘rsatadi. uningcha “har qanday yuksak psixik funksiyalar o‘zini rivojlanishida tashqi ta’sirlar orqali rivojlanadi, chunki u ijtimoiy funksiyani boshlang‘ich ko‘rinishidir”. vigotskiy buni bola nutqining rivojlanishida asosiy mexanizmdir deydi. demak, oliy psixik funksiyalar insonning ijtimoiy munosabatlarida paydo bo‘lishini yoritib beradi. psixik rivojlanishda ong va faoliyatning birligi muammosi s.l.rubinshteyn tomonidan, psixik taraqqiyotni harakatga keltiruvchi kuch va sabablar, bolalarning yetakchi faoliyatlari va ularni taraqqiyotga ta’siri a.n.leontevning ilmiy tekshirishlarida o‘z aksini topdi. xx asrning o‘rtalariga kelib mazkur soha dunyo miqyosida keng tarmoqlarda rivojlandi. hozirgi kunda psixik taraqqiyot muammolari chet эllik psixologlar va jumladan o‘zbekiston psixolog olimlari tomonidan ham ilmiy tadqiqot ishlari olib borilmoqda. odam psixikasining ontogenezida biologik va ijtimoiy sharoitning roli (a.n. leontev), ta’lim tarbiya va rivojlanishning o‘zaro munosabati …

4 / 13

dan rivojlanishiga ta’siri, qobiliyatlarning rivojlanishi (n.s. leytes) o‘ziga ongli munosabatda bo‘lish (b.g. ananev) masalalari atroflicha o‘rganildi. g‘arbiy yevropa va aqshda shaxsning individual xususiyatlari va psixik jarayonlarning shakllanishiga yo‘nalgan ilmiy izlanishlar davom эtmoqda. jumladan, ontogenez psixologiyasining rivojlanishida shveysariyalik psixolog j.piajening roli kattadir. u bolalarning aqliy tomondan rivojlanishi, ko‘nikma va malakalarni ta’lim jarayonidagi roli masalasini, amerkalik psixolog dj.bruner, anno frakl bolalarda tafakkurning rivojlanishi, fransiyada a.vallon, r.zazzo, angliyada b.saymon, o.konnor va boshqalar bolalarning psixik taraqqiyotini ilmiy jihatdan asoslab berishga harakat qildilar. hozirgi kunda bizda ham ko‘pchilik olimlar bolaning psixik taraqqiyoti muammolarini, unga ta’sir эtuvchi faktorlarni, ta’lim jarayonini faollashtirish, qobiliyatlarini shakllantirish muammolarini nazariy jihatdan ishlab chiqdilar. jumladan, p.i.ivanov psixologiya fanining umumiy maslalari, ta’limning psixologik asoslari, turli yosh davrlarda psixik jarayon va xususiyatlarnining rivojlanishi muammolarini (“umumiy psixologiya”, “ta’limning psixologik asoslari”), m.g.davletshin o‘quvchilarda texnik qiziqishlar, qobiliyatlarini shakllanishi, yoshlar mehnat ta’limi va kasbga yo‘naltirish, kadrlar tayyorlash samaradorligi oshirish yosh va pedagogik psixologiya, qobiliyat psixologiyasiga oid “qobiliyatlarni rivojlanishi”, …

5 / 13

v “bolalar psixologiyasi”, э.g‘oziev “ontogenez psixologiyasi”, “tafakkur psixologiyasi”, “xotira psixologiyasi”, “shaxs psixologiyasi”, b.qodirov “qobiliyat va iqtidor”, g‘.shoumarov “oila psixologiyasi” z.nishonova “rivojlanish psixologiyasi” va boshqa shu kabi ko‘plab darslik va qo‘llanmalar yaratdilar. ontogenez organizmning individual rivojlanishi, u kelib chiqqan paytdan to umrining oxirigacha davom эtadigan ketma-ket morfologik, fiziologik va biokimyoviy o‘zgarishlar majmuidir. mazkur psixologiya fanining sohasi alohida predmet sifatida xix asrning boshlarida vujudga kelgan, lekin dastlabki ildizi qadimgi yunon madaniyatiga borib taqaladi. uning predmeti va qonuniyatlari to‘g‘risida jahon psixologiyasi olamida turli qarashlar nazariyalar mavjud. ularning juda keng tarqalganlari biogenetik (v. shtern), sotsiogenetik (k. levin), bixevioristik (э. torndayk), psixoanalitik (z. freyd) nazariyalaridir. shuningdek, ilmiy metodlarga asoslanib tadqiqotlar olib borgan olimlar ham juda ko‘p. ular to‘g‘risida keyingi sahifalarda batafsil to‘xtalgan. darvoqe yosh avlodning ta’lim va tarbiya bilan bog‘liq psixologik muammolari yirik olimlar, faylasuf va yozuvchilarini ham muntazam jalb эtib kelgan. dastlabki pedagogik-psixologik mazmundagi asarlar xvii-xviii asrlar diniy axloqiy ta’limotlar zamirida yoritilgandir. rossiyada psixologik …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 13 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ontogenez psixologiyasining nazariy va amaliy ahamiyati"

ontogenez psixologiyasining nazariy va amaliy ahamiyati reja: 1. ontogenez psixologiyasi fanining umumiy asoslari. 2. ontogenez psixologiyasining mustaqil fan sifatida taraqqiy etishiga sabab bo‘lgan omillar. 3. ontogenez psixologiyasi fanining prinsiplari. tayyorladi: 302-guruh 2- otm(ps) guruh talabasi: bobojonova nurjamol ontogenez psixologiyasi psixika va xulq-atvorda bir yosh davridan ikkinchisiga o‘tishda yuzaga keladigan miqdoriy hamda sifatiy o‘zgarishlarni o‘rganadi. odatda bu o‘zgarishlar hayotning muayyan bosqichlarini, perinatal davrdan to bir qancha yillarni (keksalik davrigacha) qamrab oladi. ushbu o‘zgarishlar “doimiy ta’sir эtib turuvchi” omillar - biologik yetilish hamda inson organizmining psixofiziologik holati, uning insonga xos bo‘lgan ijtimoiy munosabatlar tizimida tu...

Этот файл содержит 13 стр. в формате DOCX (27,2 КБ). Чтобы скачать "ontogenez psixologiyasining nazariy va amaliy ahamiyati", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ontogenez psixologiyasining naz… DOCX 13 стр. Бесплатная загрузка Telegram