oltin-valyuta zaxiralari va suveren boylik fondlari: ularni boshqarish va makroiqtisodiy barqarorlik

DOCX 14 pages 202.3 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 202.3 KB

File type DOCX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

oltin-valyuta zaxiralari va suveren boylik fondlari: ularni boshqarish va makroiqtisodiy barqarorlik iqtisodiy tadqiqotlar va islohotlar markazi ekspertlari xalilulloh hamidov va feruzbek davletov tomonidan koronavirus inqirozi davrida o‘zbekiston oltin-valyuta zaxiralaridagi o‘zgarishlar, ularning yetarliligi darajasi chuqur tahlil etildi. iqtisodiy tadqiqotlar va islohotlar markazi tomonidan koronavirus pandemiyasi tufayli yuzaga kelgan inqiroz davrida oltin-valyuta zaxiralari va ularning makroiqtisodiy barqarorlikni ta’minlashdagi ahamiyati, oltin-valyuta zaxiralarini boshqarish, shu jumladan suveren boylik fondlaridan samarali foydalanish bo‘yicha tahliliy tadqiqot o‘tkazildi. oltin-valyuta zaxiralarini boshqarish bo‘yicha xalqaro amaliyot hamda xalqaro zaxiralar yetarliligi o‘lchovchi mezonlar o‘rganildi. koronavirus inqirozi davrida o‘zbekiston oltin-valyuta zaxiralaridagi o‘zgarishlar, ularning yetarliligi darajasi chuqur tahlil etildi. shu bilan birga, xalqaro tajribada suveren boylik fondlarining (sovereign wealth funds) o‘rni, ushbu fondlarni samarali boshqarish hamda o‘zbekiston tiklanish va taraqqiyot jamg‘armasini boshqarish amaliyotiga alohida to‘xtalib o‘tildi. oltin-valyuta zaxiralari va suveren boylik fondlari: ularni boshqarish va makroiqtisodiy barqarorlik suveren boylik fondlari: maqsadlari, ularni boshqarish suveren boylik fondi turli manbalardan shakllantiriladigan davlat investitsiya fondi …

2 / 14

b ularni turli guruhlarga ajratish mumkin: 1) barqarorlashtirish fondlari; 2) jamg‘arma yoki kelajak avlod fondlari; 3) davlat pensiya zaxira fondlari; 4) zaxira investitsiya fondlari; 5) strategik rivojlantirish milliy boylik fondlari. umuman olganda, suveren boylik fondlari asosan uch xil vazifani bajaradi: jamg‘arish, ehtiyotkorlik, “bufer” vazifalari (jahon banki, 2014). masalan, kelajak avlod fondlari qayta tiklanmaydigan tabiiy resurslarning bir kun kelib tugashini hisobga olib, uzoq muddatli maqsadlarni, shu jumladan jamg‘armalarni avlodlararo teng taqsimlanishini nazarda tutadi. 1-jadval. suveren boylik fondlarining vazifalari vazifalar investitsiya maqsadlari strategik aktivlarni taqsimlash jamg‘arish avlodlararo tenglik, milliy jamg‘arma, uzoq muddatli muayyan majburiyatlarni yoki shartli majburiyatlarni (pensiya) to‘lash uzoq muddatli investitsiya gorizonti, o‘rtacha va yuqori riskli aktivlar bilan diversifikatsiya qilish, qisqa muddatli istiqbolda past likvidlilik talabi ehtiyotkorlik qisqa va uzoq muddatli istiqbolda resurslar eksportidan tushumlar o‘zgaruvchanligi bilan to‘qnash kelinganda xarajatlarni barqarorlashtirish likvidlik, xavfsizlik (kapitalni saqlash), qisqa va o‘rta muddatli investitsiya gorizonti “bufer” belgilangan mablag‘larni assimilyasiya qilish qobiliyatining cheklanishiga mos ravishda o‘zlashtirishni …

3 / 14

ren boylik fondlari o‘zining aktivlari hajmi, investitsiya siyosati va korporativ boshqaruv amaliyoti to‘g‘risidagi ma’lumotlarni umuman ochiqlamaydi. suveren boylik fondi institutining top-88 eng yirik suveren boylik fondlari reytingiga ko‘ra, hozirgi kunda norvegiya davlat pensiya fondi global (aktivlari – 1,1 trln. aqsh doll.), xitoy investitsiya korporatsiyasi (941 mlrd. aqsh dol.), abu dabi investitsiya boshqarmasi (580 mlrd. aqsh doll.), quvayt investitsiya boshqarmasi (534 mlrd. aqsh doll.) va gongkong monetar boshqarma investitsiya portfeli (528 mlrd. aqsh doll.) dunyoning eng yirik 5 ta suveren boylik fondlari hisoblanadi. o‘zbekiston tiklanish va taraqqiyot jamg‘armasi esa qariyb 20 mlrd. aqsh dollari miqdoridagi aktivlari bilan mazkur reytingda 35-o‘rinni egallagan. bunday katta miqdordagi aktivlari mavjud fondlarni boshqarish murakkab jarayon hisoblanadi. shu bois, suveren boylik fondlariga ega davlatlar quyidagi kabi savollarga yechim izlashga harakat qilishadi: qanday qilib suveren boylik fondlari aktivlaridan samarali foydalanish mumkin? jamg‘armalarni qanday investitsiya qilish lozim? o‘zgaruvchan resurslar bozorining salbiy ta’sirlarini yumshatish uchun ehtiyot chorasi sifatida qancha miqdorda …

4 / 14

li foydalanish va ularni boshqarish tajribalariga nazar solish maqsadga muvofiq hisoblanadi. norvegiyaning davlat pensiya fondi global. norvegiya davlat pensiya fondi global (gpfg) yoki norvegiya neft fondi 1990 yilda norvegiya neft sektorining ortiqcha daromadlarini investitsiya qilish maqsadida tashkil etilgan suveren boylik fondi hisoblanadi. ushbu fond hozirda dunyoning eng katta suveren boylik fondi bo‘lib kelmoqda. norvegiya davlat pensiya fondi to‘g‘risidagi qonunga muvofiq, norvegiya parlamenti (storting) moliya vazirligini gpfgni boshqarish uchun javobgar etib tayinlagan. gpfg operatsion boshqaruvi norges bank (norvegiya markaziy banki) tomonidan amalga oshiriladi. neft sektoridan keladigan davlatning barcha daromadlari gpfgga o‘tkaziladi. norvegiya hukumati neft solig‘i va equinor (yirik energiya kompaniyasi)dan dividendlar hisobiga milliy valyutada, neft faoliyatidan xorijiy valyutada daromad oladi. bundan tashqari, hukumat gpfgdan foizlar va dividendlar shaklida katta daromad oladi. gpfgdagi mablag‘lar faqat xorijiy valyutadagi vositalarga investitsiya qilinganligi sababli daromadlar ham chet el valyutasida olinadi. “byudjet qoidasi”ga muvofiq, ushbu tushumlar gpfgda saqlanadi. gpfgdan mablag‘lar neftdan tashqari byudjet kamomadini moliyalashtirish uchun …

5 / 14

pfg dunyoning 74 mamlakatidagi 9000 dan ortiq kompaniyalarda aksiyalarga ega. masalan, 2019 yil 31 dekabr holatiga ushbu fond apple inc.ning 116 967 mln. norvegiya kroneri (13,3 mlrd. aqsh doll.), microsoft corp.ning 104 640 mln. kroner (11,9 mlrd. aqsh doll.) miqdorida aksiyalariga egalik qilgan (norges bank investitsiya boshqarmasi, 2020). bundan tashqari, gpfg yevropa, aqsh va osiyodagi global shaharlarda yuzlab yuqori sifatli ko‘chmas mulklarga investitsiya kiritgan va ushbu aktivlarni boshqarishdan katta miqdorda daromad oladi. masalan, mazkur fond 2011 yilda londonning regent shahridagi the crown estate ko‘chmas mulkining 25 foizini sotib olgan. shuningdek, gpfg tomonidan ko‘plab mamlakatlar va kompaniyalarga berilgan kreditlar mazkur fondga barqaror daromadlar oqimini ta’minlaydi. fond tomonidan barqaror daromadlarga yo‘naltiriladigan investitsiyalarining 70 foizi davlat obligatsiyalariga, 30 foizi korporativ obligatsiyalarga tikiladi. davlat obligatsiyalariga investitsiyalar mamlakatning iqtisodiy ko‘lamiga qarab taqsimlanadi. qozog‘iston milliy fondi. qozog‘iston milliy fondi (qmf) 2000 yilda tashkil etilgan. qmf hukumatning jamlanma byudjetiga kiritilgan va asosan ikkita funksiyani bajaradi: 1) barqarorlashtirish …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "oltin-valyuta zaxiralari va suveren boylik fondlari: ularni boshqarish va makroiqtisodiy barqarorlik"

oltin-valyuta zaxiralari va suveren boylik fondlari: ularni boshqarish va makroiqtisodiy barqarorlik iqtisodiy tadqiqotlar va islohotlar markazi ekspertlari xalilulloh hamidov va feruzbek davletov tomonidan koronavirus inqirozi davrida o‘zbekiston oltin-valyuta zaxiralaridagi o‘zgarishlar, ularning yetarliligi darajasi chuqur tahlil etildi. iqtisodiy tadqiqotlar va islohotlar markazi tomonidan koronavirus pandemiyasi tufayli yuzaga kelgan inqiroz davrida oltin-valyuta zaxiralari va ularning makroiqtisodiy barqarorlikni ta’minlashdagi ahamiyati, oltin-valyuta zaxiralarini boshqarish, shu jumladan suveren boylik fondlaridan samarali foydalanish bo‘yicha tahliliy tadqiqot o‘tkazildi. oltin-valyuta zaxiralarini boshqarish bo‘yicha xalqaro amaliyot hamda xalqaro zaxiralar yetarliligi o‘lchovchi...

This file contains 14 pages in DOCX format (202.3 KB). To download "oltin-valyuta zaxiralari va suveren boylik fondlari: ularni boshqarish va makroiqtisodiy barqarorlik", click the Telegram button on the left.

Tags: oltin-valyuta zaxiralari va suv… DOCX 14 pages Free download Telegram