kriptografiya

PPTX 10 pages 4.7 MB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 4.7 MB

File type PPTX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

pptxgenjs presentation kriptografiya: maxfiylik va xavfsizlik asoslari kriptografiya – bu ma'lumotlarni ruxsatsiz kirish, o'zgartirish va oshkor qilishdan himoya qilish uchun shifrlash va deshifrlash usullarini o'rganadigan fandir. u axborot xavfsizligi, elektron tijoratning ishonchliligi va shaxsiy ma'lumotlarning himoyalanishida muhim rol o'ynaydi. bugungi raqamli jamiyatda axborot xavfsizligini ta'minlashning kaliti aynan kriptografiyadir. 1 kriptografiya tarixi qadimgi shifrlash kriptografiya qadimgi misrda miloddan avvalgi 1900-yillarda yozilgan gʻayrioddiy iyerogliflar bilan boshlangan. bu, ehtimol, maxfiy aloqa uchun emas, balki shifrlashning ilk shakli sifatida xizmat qilgan. yuliy tsezar shifri miloddan avvalgi i asrda rim imperatori yuliy tsezar tomonidan qo'llanilgan bu shifr harflarni ma'lum bir miqdorda siljitish orqali ishlagan. bu oddiy, ammo o'sha davr uchun samarali usul edi. ikkinchi jahon urushidagi "enigma" xx asrda, ayniqsa ikkinchi jahon urushi davrida, "enigma" mashinasi germaniya harbiy kuchlari tomonidan murakkab xabarlarni shifrlash uchun ishlatilgan. uni deshifrlash urushning borishiga katta ta'sir ko'rsatgan. 2 asosiy kriptografik tushunchalar shifrlash (encryption) bu ma'lumotlarni o'qib bo'lmaydigan, yashirin (ciphertext) shaklga …

2 / 10

tandard) kabi algoritmlar juda tez va samarali bo'lib, katta hajmdagi ma'lumotlarni himoya qilishda qo'llaniladi. asimmetrik shifrlash bu turda shifrlash va deshifrlash uchun ikki xil kalit (umumiy va shaxsiy) ishlatiladi. rsa va ecc kabi algoritmlar xavfsiz kalit almashinuvi va raqamli imzolar uchun juda muhimdir. xesh funktsiyalari xesh funksiyalari ma'lumotlarni qisqa, o'zgarmas uzunlikdagi qiymatga (xesh) aylantiradi. sha-256 va md5 kabi xeshlar ma'lumotlarning butunligini tekshirish va parollarni saqlash uchun ishlatiladi, chunki ular bir tomonlama bo'lib, xeshdan asl ma'lumotni tiklab bo'lmaydi. 4 raqamli imzo (digital signature) hujjat tayyorlash jo'natuvchi hujjatni xesh funksiyasi orqali qayta ishlaydi va uning xeshini hosil qiladi. imzolash xesh jo'natuvchining shaxsiy kaliti bilan shifrlanadi. bu shifrlangan xesh raqamli imzo hisoblanadi. yuborish hujjat va raqamli imzo qabul qiluvchiga yuboriladi. tekshirish qabul qiluvchi hujjatning xeshini hisoblaydi va imzoni jo'natuvchining ochiq kaliti bilan deshifrlaydi. agar ikki xesh mos kelsa, hujjat haqiqiy va o'zgarmagan hisoblanadi. raqamli imzo elektron hujjatning haqiqiyligini, o'zgarmasligini va muallifini tasdiqlash uchun …

3 / 10

ishlaydi. u rsaga nisbatan kichikroq kalitlar bilan bir xil darajadagi xavfsizlikni ta'minlaydi, bu esa mobil qurilmalar va cheklangan resursli muhitlar uchun idealdir. 6 blokcheyn texnologiyasi va kriptografiya bloklar yaratilishi har bir blok tranzaktsiyalar yoki ma'lumotlar to'plamini o'z ichiga oladi va kriptografik xesh orqali oldingi blokga bog'lanadi. tarmoq konsensus tarmoqdagi barcha ishtirokchilar yangi blokning haqiqiyligini tasdiqlaydi. bu jarayon konsensus mexanizmi orqali amalga oshiriladi (masalan, proof-of-work). zanjir hosil qilishi bloklar zanjir shaklida bir-biriga bog'lanadi, bu esa ma'lumotlarning o'zgarmasligini ta'minlaydi. biror blokni o'zgartirish butun zanjirni buzadi. blokcheyn – bu markazlashmagan, taqsimlangan va kriptografiya bilan himoyalangan ma'lumotlar bazasi. bu texnologiya bitcoin va boshqa kriptovalyutalarning asosiy elementidir. kriptografik xesh funksiyalari va raqamli imzolar har bir blokning va butun zanjirning xavfsizligini, ma'lumotlarning o'zgarmasligini va ishonchliligini ta'minlaydi. 7 kriptografiyaning amaliy qo'llanilishi elektron tijorat internet-do'konlarda kredit karta ma'lumotlari ssl/tls (secure sockets layer/transport layer security) protokollari orqali shifrlanadi, bu esa xavfsiz tranzaktsiyalarni ta'minlaydi. elektron pochta pgp (pretty good privacy) …

4 / 10

abli, post-quantum cryptography (pqc) – kvant hujumlariga qarshi tura oladigan yangi algoritmlarni ishlab chiqish ustuvor yo'nalish hisoblanadi. 2 ai va kriptografiya sun'iy intellekt va kriptografiyaning integratsiyasi yangi imkoniyatlarni ochadi. ai yordamida kriptografik hujumlarni aniqlash va himoya tizimlarini kuchaytirish mumkin bo'ladi. 3 yangi qo'llanish sohalari kriptografiya tibbiyot (masalan, bemor ma'lumotlarini himoya qilish) va avtomobilsozlik (avtonom avtomobillarning xavfsizligi) kabi yangi sohalarda ham keng qo'llaniladi. 9 xulosa kriptografiya – bu zamonaviy dunyoda ma'lumotlarni himoya qilishning va raqamli ishonch muhitini yaratishning eng muhim vositasidir. u shaxsiy hayotimizdan tortib, global moliyaviy operatsiyalargacha bo'lgan barcha raqamli jarayonlarning xavfsizligini ta'minlaydi. bu doimiy rivojlanib boradigan soha bo'lib, yangi tahdidlarga qarshi kurashish va axborot xavfsizligi ehtiyojlarini qondirish uchun yangi usullar va texnologiyalar yaratilmoqda. kriptografiya bo'yicha bilim va ko'nikmalarga ega bo'lish, har bir kishi uchun muhimdir, chunki bu bizning raqamli kelajagimizni himoya qilishga yordam beradi. yangi qoidalar va standartlar ishlab chiqilmoqda, bu esa kriptografiyaning kelajakda yanada keng tarqalishiga xizmat qiladi. …

5 / 10

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "kriptografiya"

pptxgenjs presentation kriptografiya: maxfiylik va xavfsizlik asoslari kriptografiya – bu ma'lumotlarni ruxsatsiz kirish, o'zgartirish va oshkor qilishdan himoya qilish uchun shifrlash va deshifrlash usullarini o'rganadigan fandir. u axborot xavfsizligi, elektron tijoratning ishonchliligi va shaxsiy ma'lumotlarning himoyalanishida muhim rol o'ynaydi. bugungi raqamli jamiyatda axborot xavfsizligini ta'minlashning kaliti aynan kriptografiyadir. 1 kriptografiya tarixi qadimgi shifrlash kriptografiya qadimgi misrda miloddan avvalgi 1900-yillarda yozilgan gʻayrioddiy iyerogliflar bilan boshlangan. bu, ehtimol, maxfiy aloqa uchun emas, balki shifrlashning ilk shakli sifatida xizmat qilgan. yuliy tsezar shifri miloddan avvalgi i asrda rim imperatori yuliy tsezar tomonidan qo'llanilgan bu shifr ha...

This file contains 10 pages in PPTX format (4.7 MB). To download "kriptografiya", click the Telegram button on the left.

Tags: kriptografiya PPTX 10 pages Free download Telegram