ma’lumotlar bazalarining xavfsizligi: sql injection hujumlariga qarshi chora

DOCX 17 pages 30.1 KB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 30.1 KB

File type DOCX

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

mustaqil ishi mavzu: ma’lumotlar bazalarining xavfsizligi: sql injection hujumlariga qarshi chora reja: 1. sql injection hujumlari haqida qisqacha ma'lumot 2. ma’lumotlar bazasining xavfsizligi ahamiyati 3. sql injection hujumlariga qarshi kurashning ahamiyati xulosa foydalangan adabiyotlar sql (structured query language) ma’lumotlar bazasi serverlari bilan oÿzaro ishlash uchun matnga asoslangan tildir. ma’lumotlar bazasida ishlash uchun (insert, retrieve, update va delete) kabi sql buyruqlaridan foydalaniladi. dasturchi ma’lumotlar bazasi serveridagi ma’lumotlarni manipulyatsiya qilish uchun ushbu buyruqdan foydalanadi. sql injection bu veb-serverga sql buyruqlarini kiritish strategiyasidir. kontseptsiyaga kо‘ra, sql injection hujumi xavflidir, chunki server ma’lumotlar bazasiga muvaffaqiyatli kirgan tajovuzkor ma’lumotlar bazasida mavjud bо‘lgan ma’lumotlarga kira oladi. buzg‘unchi tomonidan ma’lumotlarning notо‘g‘ri manipulyatsiyasi kiritilgan veb-sayt egasiga zarar etkazishi mumkin. ma’lumotlar va ma’lumotlarning sizib chiqishi halokatli. bunday ma’lumotlar mas’uliyatsiz shaxslar tomonidan notо‘g‘ri ishlatilishi mumkin. ma’lumotlar va ma’lumotlarning sizib chiqishi halokatli. notо‘g‘ri kiritilgan kiritish zaifligidan foydalanib, backend ma’lumotlar bazasida ishlaydi. ta’rifga kо‘ra, sql injection hujumi xavfli hisoblanadi, chunki tizim ma’lumotlar …

2 / 17

falardan kirish sifatida foydalanish usuli. bu foydalanuvchi tomonidan taqdim etilgan ma’lumotlar tо‘g‘ri tekshirilmaganda va sql sо‘rovnomasida aniq foydalanilmaganda sodir bо‘ladi. bu zaifliklardan foydalangan holda tajovuzkor ma’lumotlar bazasiga bevosita kirishi mumkin. sharma (2005) ma’lumotlariga kо‘ra, ikkita asosiy sql in’ektsiya strategiyasi mavjud. (kirish sahifasi orqali kirish va url orqali kirish). birinchi usul, foydalanuvchi autentifikatsiyasi uchun parollar qо‘llanilganligi sababli, login turlarini chetlab о‘tish oson. hujumchilar buni: "yoki" holati, "olish" bandi, turli sо‘rovlar va kengaytirilgan saqlangan protsedura orqali amalga oshiradilar. buzg‘unchi ikkinchi usulni bajarishi mumkin: url manzilidagi savol qatorini о‘zgartiring va "select" yoki union iboralaridan foydalaning. ushbu turdagi zaiflik jiddiy ekanligini kо‘rsatdi. strukturaviy sо‘rovlar tili (sql) hujumlari, ma’lumotlar bazasi tizimida sql sorgularini manipulyatsiya qilish orqali amalga oshiriladigan hujumlar hisoblanadi. bu hujumlar orqali, hujumchilar bazaning yozuvlarini о‘zgartirishi, ma’lumotlarni о‘qishishi, о‘chirishi, qо‘shishi, hamda ma’lumotlar bazasini buzishlari mumkin. quyidagi bir nechta umumiy sql hujumlari mavjud: sql injection (sql injektsiyasi): bu hujum, ma’lumotlarni kiritish maydonlariga kiritilgan sql-kodlar orqali …

3 / 17

oki ma’lumotlarni olishlari mumkin. brute force (chet elchilik): bu hujum turi ma’lumotlar bazasidagi foydalanuvchi nomi va parolini aniqlovchi kuchli parollar tо‘plamini ishlatish asosida bajariladi. hujumchilar dastlab foydalanuvchi nomi va parolni aniqlovchi sо‘rovlar yuborish orqali kirish urinishini tekshirish uchun kuchli parol tо‘plamlarini foydalanishadi. database enumeration (ma’lumotlar bazasini korsatish): hujumchilar ma’lumotlar bazasidagi ob’ektlarni (jadvallar, ustunlar va indekslar) aniqlash uchun strukturaviy sо‘rovlar (masalan, show tables, show columns, select) ishlatishlari mumkin. bu ma’lumotlar hujumchilarga ma’lumotlar bazasining tuzilishini va ma’lumotlarni kiritish uchun zarur bо‘lgan maydonlarni aniqlashda yordam beradi. database privilege escalation (ma’lumotlar bazasi huquqiy kо‘tarilishi): bu hujum turi ma’lumotlar bazasidagi foydalanuvchi tomonidan ma’lumotlarga yoki bazaning boshqaruv operatsiyalariga kirish huquqining qaytarilishi orqali amalga oshiriladi. hujumchilar foydalanuvchining о‘zinga etarli bо‘lmagan huquqini yuksaltish orqali ma’lumotlarni о‘qish, о‘zgartirish, о‘chirish yoki bazaning boshqaruv operatsiyalarini amalga oshirishlari mumkin. birlamchi xavfsizlik muammosi ma’lumotlar bazasi tomonidan qо‘llab- quvvatlanadigan veb-ilovalarda sql in’ektsiya hujumi (sqlia) tomonidan yuzaga keladi. ushbu ekspluatatsiya tajovuzkorlarga ilovaning asosiy ma’lumotlar bazasiga …

4 / 17

fsizlik xavfi har kuni keskin о‘sib bormoqda. sql in’ektsiyasi onlayn ilovalardagi eng muhim va xavfli zaifliklardan biridir. sql in’ektsiya hujumi zararli sql sо‘rovining bir qismi bekor qilingan foydalanuvchi yozuvi orqali yuridik sо‘rov bayonotiga kiritilganda sodir bо‘ldi. bu shunday kо‘rsatmalarning bajarilishiga va sql in’ektsiyasiga olib keladi. ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimining maxfiyligi, yaxlitligi va ma’lumotlar bazasidagi ma’lumotlarning mavjudligi muvaffaqiyatli sql in’ektsion hujumlariga xalaqit berdi. internetning rivojlanishi bilan kо‘pchilik odamlar internetda tranzaksiyalarni amalga oshiradilar, masalan, ma’lumotlarni о‘rganish, bank, xarid qilish, boshqarish, tо‘g‘on va tijorat almashinuvlarini kuzatish va boshqarish va boshqalar. veb-ilovalar kо‘plab odamlarning kundalik hayotiga moslashgan. veb-ilovalarning xavf-xatarlari kengayib, ulkan kengayishni о‘z ichiga oldi. ayni paytda har kuni zaifliklar qanchalik kamaysa, tahdidlar soni shunchalik kо‘p bо‘ladi. sqlia onlayn ilovalar uchun xavflarning eng muhim xavflaridan biridir. strukturaviy sо‘rovlar - bu in’ektsiya hujumi - sql veb-asosidagi in’ektsiya hujumini tekshirishda kamchiliklarning yо‘qligi. sqlia - bu inkor etilgan sql deklaratsiyasi orqali ma’lumotlarga asoslangan ilovalarni suiiste’mol qilishni о‘z …

5 / 17

shilgan har qanday bayt uchun yangi baytlar qо‘shilishi kerak. kamchilik qaerda joylashganligini bilsangiz, tegishli maqsad ma’lumotlarini qidirish uchun absinthe-dan foydalanishingiz mumkin. blind sql in’ektsiyasi bu sql in’ektsion hujumining bir turi bо‘lib, bu yerda tajovuzkor veb-sayt ma’lumotlar bazasini boshqarish uchun zaiflikdan foydalanadi, hatto kiritilgan sql kodining natijalari tajovuzkorga bevosita kо‘rinmasa ham. kо‘r-kо‘rona sql in’ektsiya hujumlarida, tajovuzkor haqiqiy sо‘rov natijalarini olmaydi, lekin dasturning xatti-harakati yoki javoblari orqali ma’lumot olishi mumkin. blind sql in’ektsion hujumlari odatda shartli sо‘rovlar yoki mantiqiy sо‘rovlarni yaratadigan sql kodini kiritishni о‘z ichiga oladi. keyin tajovuzkor kiritilgan shartning tо‘g‘ri yoki notо‘g‘ri ekanligini aniqlash uchun ilovaning javobini kuzatishi mumkin. javobga asoslanib, tajovuzkor asta-sekin ma’lumotlar bazasidan ma’lumot olishi mumkin. blind sql in’ektsiya hujumlarini aniqlash va ulardan foydalanish odatiy sql hujumlariga qaraganda ancha qiyin bо‘lishi mumkin. ular kо‘pincha sinov va xato yondashuvini talab qiladi, bu erda tajovuzkor sql sо‘rovlarini maxsus shartlar bilan tuzadi va ma’lumot tо‘plash uchun ilovaning javobini tekshiradi. blind sql …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ma’lumotlar bazalarining xavfsizligi: sql injection hujumlariga qarshi chora"

mustaqil ishi mavzu: ma’lumotlar bazalarining xavfsizligi: sql injection hujumlariga qarshi chora reja: 1. sql injection hujumlari haqida qisqacha ma'lumot 2. ma’lumotlar bazasining xavfsizligi ahamiyati 3. sql injection hujumlariga qarshi kurashning ahamiyati xulosa foydalangan adabiyotlar sql (structured query language) ma’lumotlar bazasi serverlari bilan oÿzaro ishlash uchun matnga asoslangan tildir. ma’lumotlar bazasida ishlash uchun (insert, retrieve, update va delete) kabi sql buyruqlaridan foydalaniladi. dasturchi ma’lumotlar bazasi serveridagi ma’lumotlarni manipulyatsiya qilish uchun ushbu buyruqdan foydalanadi. sql injection bu veb-serverga sql buyruqlarini kiritish strategiyasidir. kontseptsiyaga kо‘ra, sql injection hujumi xavflidir, chunki server ma’lumotlar bazasiga muvaffaqi...

This file contains 17 pages in DOCX format (30.1 KB). To download "ma’lumotlar bazalarining xavfsizligi: sql injection hujumlariga qarshi chora", click the Telegram button on the left.

Tags: ma’lumotlar bazalarining xavfsi… DOCX 17 pages Free download Telegram