azot va uning birikmalari

PPTX 26 pages 641.7 KB Free download

26 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 641.7 KB

File type PPTX

Pages 26

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 26

andijon davlat universiteti tabiiy fanlar fakulteti kimyo yo’nalishi 1-’’b’’ guruh talabasi rasulova dildoraning ekologiya fanidan tayyorlagan mustaqil ishi mavzu: azot va uning birikmalari kirish kimyo fani ham boshqa fanlar qatori, odamlarning amaliy faoliyati natijasida vujudga kelgan. kimyoga doir dastlabki bilimlarni o‘rganish dastlab qachondan boshlanganligi noma'lum, lekin misrda, xitoyda, hindistonda, yunonistonda bunday fikrlar jamlangan. misrliklar rudalardan temirni suyuqlantirib olish, rangdor shisha hosil qilish, teri oshlash, o‘simliklardan dori darmonlar, buyoqlar va xushbo‘y moddalar ajratib olishni, sopol buyumlar yasashni bilishgan. xitoy va hindistonda kimyo korxonalari bundan ilgariroq vujudga kelgan. alkimyo vii-xii asrlarda arab mamlakatlarida, xiii asrdan boshlab esa yevropada rivojlana boshladi.shu tarizda kimyoga olimlarda qiziqish ortdi. kimyoviy elementlardan eng keng o'rganilganlaridan biri bu azotdir. mundarija kirish asosiy qism azot guruhchasi elementlarining umumiy tavsifi azotning ochilish tarixi azotning tabiatda uchrashi azotning davriy sistemadagi o’rni azot elementining olinishi azotning element sifatida ishlatilishi azotning xossalari azotning vodorodli birikmalari. ammiak azotning kislorodli birikmalari azоt kislоtalari va ularning …

2 / 26

uda zaruriy va muhim bo‘lgan birikmalar hosil bo‘ladi. o‘simlik va hayvonlar, aoztni boshqa moddalar bilan birikishga majbur qila olishmaydi; bunday xususiyatga faqatgina ayrim mikroorganizmlar – tuproqda yashovchi bakteriyalarning ma’lum turlarigina ega bo‘lishadi. bunday bakteriaylarni azotni fiksatsiyalovchilardeyiladi, va hayotning boshqa barcha turlarining mavjud bo‘lishi, amalda ko‘p jihatdan aynan shunday bakteriyalarning tuproqda mavjud ekanligiga bog‘liq bo‘ladi. shunday qilib azotni tuproqdan ajratib olish usullarini o'ylab topishni mavzuni dolzarbligi deb oldim. azot guruhchasi elementlarining umumiy tavsifi kimyoviy elementlar davriy jadvalining v guruhi asosiy guruhchasi elementlari azot n, fosfor p, mishyak as, surma sb va vismut bi lar hisoblanadi. bu elementlarning tashqi energetik qavatida elektronlar soni 5 ta bo’lib, energetik qavatchalarda quyidagicha joylashgan ns2np3nd0. bu elementlarning barchasi tashqi energetik qavatini tugallash uchun 3 ta elektron yetishmaydi. shuning uchun 3 ta electron biriktirib olib manfiy 3-oksidlanish darajasini namoyon qiladi. tashqi energetik qavatda joylashgan elektronlar qo’zg’algan holatida (azotdan tashqari) s1p3d1 ko’rinishda bo’ladi. elektronlari qo’zg’algan holatda o’ziga nisbatan …

3 / 26

tlar berib o’tdi. undan 2 yil so’ng , ya’ni 1774-yilda lavuaze unga “azot” deb nom berdi. lekin bu nom gaz uchun to’g’ri kelarmikin? bu haqidagi fikrlarimni o’z xulosamda bayon etaman… azotning tabiatda uchrashi azot-o’zining yerda tarqalishi jihatidan boshqa elementlar orasida oldingi o’rinlardan birini egallaydi. azot tabiatda erkin va birikmalar holida uchraydi. erkin holatlardagi azot havoda bo’ladi. havoda hajm jihatdan 78,09% , massa jihatdan 75,53% azot bor. yer qobig’ida azotning massa miqdori 0,01% ga teng. azot birikma holida hamma o’simlik va hayvonlar organizmida bo’ladi.azotning tabiiy holda uchraydigan anorganik birikmalaridan chili selitrasi, boshqacha aytganda nano3 ma’lum. tabiatda azotning 2 ta izotopi uchraydi 14n va 15n, bulardan atiga 0,365% 15n izotopi, qolgani esa 14n izotopi hisoblanadi. azotning davriy sistemadagi o’rni. azot d.i.mendeleyev davriy sistemasining ii davr v guruh asosiy guruh elementi hisoblanadi. sanoatdaazot havodan olinadi.azot rangsiz, hidsiz va mazasiz gazdir, suvda oz eriydi. azot odatdagi temperaturada inert gaz. qizdirilganda u metallarga nisbatan aktivlashadi. …

4 / 26

yasida va tеz ayniydigan maхsulоtlarni saklashda inеrt muхit sifatida ishlatiladi. azоt (i) оksidi n2o ning оz mikdоri bilan nafas оlganda insоn оrganizmi оgrikni sеzmaydigan bulib kоladi. shuning uchun uning kislоrоdli aralashmasi mеditsinada narkоz sifatida ishlatiladi. azоt (iv) - оksidi kuchli оksidlоvchi. sulfat kislоta оlishda so2- ni so3 ga utkazishda no2 gazidan оksidlоvchi sifatida fоydalaniladi. ammiakning suvdagi eritmasi, karbamid co(nh2)2, natriy nitrat, kaliy nitrat, kaltsiy nitrat, ammоniy nitrat, ammоniy sulfat azоtli ugitlar sifatida ishlatiladi. azоt tехnikada pоrtlоvchi mоddalar tayyorlashda elеktr lampalarini tuldirishda azоbirikmalari va mеditsinada dоrilar tayyorlashda ishlatiladi. nitrat kislоta va azоtning bоshka birikmalari хimiya sanоatida kеng kulamda ishlatiladi. amiakdan eng ko’p azotli o’g’itlar va hno3 ishlab chiqarishda foydalaniladi. azotning xossalari odatdagi sharoitda azot rangsiz va xidsiz gaz. azot suyuq va qattiq xolatlarda xam rangsiz. azotning kritik xaroratsi juda past (-147,1oc) shuning uchun xam uni suyuq xolatga aylantirish ancha qiyin. azot kimyoviy reaksiyalarga kirishmaslik jixatidan inert gazlaridan keyin birinchi o’rinda turadi. …

5 / 26

ndan tashqari, u ammoniy tuzlari ( masalan, ammoniy xlorid) kuchli asoslar ta'siridan parchalanganda ammiak xosil bo'ladi: 2nh4cl + ca(oh)2 --> cacl2+2nh3+2h2o ammiakli suv – novshadil spirtni kizdirish yuli bilan xam laboratoriyada ammiak olinadi. ba'zan nitridlar gidroliz qilinganda xam ammiak xosil bo'ladi. sanoatda ammiak olish asosiy xom ashyo erkin xolatdagi vodorod bilan azotdir. bu ikki moddadan ammiak sintez qilinadi: n2+3h2 « 2nh3 ammiak o'ziga xos o’tkir xidli, rangsiz gaz. u suvda juda yaxshi (20o c da 1 l h2o da 700 l nh3) eriydi. ammiak 20o c da va 8,5 atm bosimda suyuq xolatga o'tadi. suyuq ammiak ba'zi anorganik moddalarni yaxshi eritadi, shuning uchun turli sintez reaksiyalarida erituvchi sifatida ishlatiladi. ammiak odatdagi sharoitda barkaror modda. ammiak quyidagi bir qator reaksiyalarga kirisha oladi: 1. ammiak molekulalari metallarning tuzlari bilan birikib, ammiakatlar xosil qiladi. 2. ammiakning suvdagi eritmasi asosli xossaga ega; uni ammoniy gidroksid deb ataladi. ammoniy ionining xosil bo'lishini donor – akseptor …

Want to read more?

Download all 26 pages for free via Telegram.

Download full file

About "azot va uning birikmalari"

andijon davlat universiteti tabiiy fanlar fakulteti kimyo yo’nalishi 1-’’b’’ guruh talabasi rasulova dildoraning ekologiya fanidan tayyorlagan mustaqil ishi mavzu: azot va uning birikmalari kirish kimyo fani ham boshqa fanlar qatori, odamlarning amaliy faoliyati natijasida vujudga kelgan. kimyoga doir dastlabki bilimlarni o‘rganish dastlab qachondan boshlanganligi noma'lum, lekin misrda, xitoyda, hindistonda, yunonistonda bunday fikrlar jamlangan. misrliklar rudalardan temirni suyuqlantirib olish, rangdor shisha hosil qilish, teri oshlash, o‘simliklardan dori darmonlar, buyoqlar va xushbo‘y moddalar ajratib olishni, sopol buyumlar yasashni bilishgan. xitoy va hindistonda kimyo korxonalari bundan ilgariroq vujudga kelgan. alkimyo vii-xii asrlarda arab mamlakatlarida, xiii asrdan boshlab esa...

This file contains 26 pages in PPTX format (641.7 KB). To download "azot va uning birikmalari", click the Telegram button on the left.

Tags: azot va uning birikmalari PPTX 26 pages Free download Telegram