qaraqalpaq xalqınıń etnik qáliplesiwi

DOCX 10 pages 28.3 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 28.3 KB

File type DOCX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

tema: qaraqalpaq xalqınıń etnik qáliplesiwi reje: i.kirisiw ii.tiykargi bo’lim 1.qubla aral qaraqalpaqlardıń ata jurtı. 2. ix-xii ásirlerdegi etnikalıq processlerdiń qaraqalpaq xalqınıń qáliplesiwine tasiri. 3. qaraqalpaqlardıń xalıq bolıp qáliplesiwindegi sońǵı dáwiri (xiii-xvi ásirler). noǵay dáwiri iii juwmaqlaw iv paydalangan a’debiyatlar kirisiw qaraqalpaqlardıń kelip shıǵıw tariyxı uzaq dáwirlerdi óz ishine aladı. viii-iv ásirlerde xorezmniń arqa-batis hám arqa-shıģis shegaralarında kóshpeli hám yarım kóshpeli sak-massaget, savromat-sarmat qáwimleri jasaydı. saklardıń mákan jayları qızılqumnıń arqasında, sultanuays tawınıń orayında, janadarya hám inkardarya etekleri, uzbay dáryası boylarında tabıldı. grek tariyxshısı strabonniń magliwmatına qaraganda massagetler kaspiy teńiziniń shıģis tárepindegi sheksiz aral teńizine shekemgi aymaqlarda tirishilik etken. eramızģa shekemgi 530-jılı iran pachası kir aral boyı aymaqların basıp almaqshi bolganında uzboy tárepinde massagetler malikası tumaris oni óltirgen. gerodot saklardıń arasındaǵı eń kúshlisi hám kópshiligi massagetler dep atap ótken. qaraqalpaqlardaǵı sakay, samat etnonimleri sol massagetler dáwirinen saqlanıp qalǵan. professor t.a.jdanko apasiaklar hám augasiylar turmısındaǵı analıq dástúr qaraqalpaq xalqınıń "qırıq-qız" dástanında sáwlelengen dep …

2 / 10

betinde mongoloid belgileri sezile baslaydı. juwmaqlap aytqanda, qaraqalpaqlardıń etnikalıq qáliplesiwiniń dáslepki qatlamında sak-massaget, savromat-sarmat, day, apasiak hám augasiyler qáwimleriniń qatnasıwı basım.eramızģa shekemgi vii-v ásirlerde aral-kaspiy teńizleri aralıǵında sak, massaget, day, apasiak, issedon qáwimleri xorezmliler menen siyasiy-hám siyasiy baylanıslar alıp bardı. 1.qubla aral qaraqalpaqlardıń ata jurtı. «avesto» kitabında shıǵısqa qaray qanatli at menen uchub juretuǵın elning atı «tur», olardıń makani «turan» dep atalǵan. eramizǵa shekemiy i-iv ásirlerde kaspiy teńizi arqa atızlarında, aral teńizi arqa -garbiy tárepinde, sirdaryoning orta hám kuyi erlerinde ass, aors, alan qáwimleri jasaǵan. ústúrtda házirgi zamande alanqal'a, assaka er atları saklangan. sonıń menen birge, muyten urugi quramında tele, jauingir quramında uygir qaraları atları saklangan. berdokning «shejire» shıǵarmasında «uysin-kungirod elinda» sóz dizbegileri bar. juwmaq kilib aytkanda ekinshi boskichda turki altınsh kavmlar qaraqalpaqlar etnik qáliplesiwinde kupaya baradı. qaraqalpaqlardıń etnik qáliplesiwiniń úshinshi boskichida jetiasarlilar, ásirese kerderlilarning urni bilinadi. sirdaryoning kuyi tárepindegi, kuvandaryo hám eskidaryo erlerinen amudaryanıń kerder kúyewine jetiasarlilar kúshib kelgen. …

3 / 10

ssuariylarda qaytıs bolǵan kisige yiglab, keo'il aytıw programmaları úlgileri kórsetilgen. vi asirde aral boyında turkiy ezuv poyda boladı. juwmaq etip aytqanında úshinshi basqıshda turk tilles jetiasarlilar, ásirese kerderliler qaraqalpaqlardıń etnik qáliplesiwinde úlken rol atqarǵan. qaraqalpaqlar - orta aziyanıń qubla-batıs bóleginde, tiykarlanıp ózbekstannıń qaraqalpaqstan respublikasında jasawshı turkpen xalqi bolıp tabıladı. olar ózleriniń kem ushraytuǵın mádeniyatı, til hám dástúrlerinege iye bolıp, tariyx dawamında kóplegen milliy hám mádeniy tásirinler menen ózlerin qáliplestiriwgen. olardıń etnik shakillanishi quramalı process bolıp, ásirler dawamında kóplegen túrli xalıqlar hám mádeniyatlar menen aralasıw nátiyjesinde júzege kelgen. 1. qaraqalpaqlardıń kelip shıǵıwı qaraqalpaq etnik toparınıń kelip shıǵıwı tariyxıy tárepten kóplegen teoriyaler menen anıqlama bernedi. olardıń ájdadları, itimal, xorezm hám sog'diyona regionlarında jasaǵan turkpen hám turkiy qáwimlerden kelip shıqqan. qaraqalpaq atı da turk tilinen kelip shıqqan bolıp, " qora" (qara ) hám " qalpoq" (bas kiyimi) sózlerinen ibarat bolıp, bul at aynan bas kiyimine baylanıslı bolıwı múmkin. basqa bir qarawlarǵa kóre, qaraqalpaq …

4 / 10

kelgen. qaraqalpaqstandıń ayırım aymaqlarında orta aziya hám iran tásirin kóriw múmkin, bul bolsa qaraqalpaqlardıń mádeniy hám etnik qáliplesiwinde úlken rol oynaǵan. 2. ix-xii ásirlerdegi etnikalıq processlerdiń qaraqalpaq xalqınıń qáliplesiwine tasiri. mádeniy ayriqshalıqları qaraqalpaq xalqiniń mádeniyatı turkpen hám turkiy xalıqlardıń dástúrleri, sonıń menen birge, musulman mádeniyatınıń ayriqsha qásiyetlerin óz ishine aladı. olar ózleriniń folkloriga, muzıkasına, oyınlarına hám asxana an'alariga iye. qaraqalpaq muzıka ásbapları, atap aytqanda, duwtar hám balalayka sıyaqlı ásbaplar, olardıń mádeniyatınıń ajıralmaytuǵın bólegi bolıp tabıladı. sonıń menen birge, qaraqalpaq tilinde kóplegen awızsha gúrrińler hám ráwiyatlar bar.dinge sıyınıw hám islam qaraqalpaq xalqiniń dini ıqtıqatı tiykarlanıp islam dini menen baylanıslı. orta aziya aymaǵında islam tarqalıwı menen birge, qaraqalpaqlar da bul dini qabıl etken. islam dini tekǵana diniy ámellerdi, bálki kúndelik turmısda zárúrli rol oynaǵan. qaraqalpaqlar, tiykarlanıp, sunnitlar bolıp, olar arasında sufizmning tásiri de bar. tariyxan, orta aziyadaǵı diniy oraylar hám medreseler qaraqalpaqlar arasında keń tarqalǵan. qaraqalpaq tili turkiy til shańaraǵına tiyisli bolıp, …

5 / 10

ngen bolıp, bul social sistema ózgerislerge qarsı tura alǵan. qaraqalpaqlardıń ekonomikalıq iskerligi qaraqalpaqlar tariyxan dıyxanshılıq hám sharbashılıq menen shuǵıllanganlar. búgingi kúnde de qaraqalpaqstandıń ekonomikalıq turmısı tiykarlanıp awıl xojalıǵına tiykarlanǵan. aral teńiziniń qurıwı nátiyjesinde aymaqta ekologiyalıq krizis júzege kelgen bolsa -de, qaraqalpaq xalqiniń tiykarǵı turmıs ádetleri hám jumıs xızmetleri awıl xojalıǵı hám sharbashılıqta saqlanıp qalıp atır. usınıń menen birge, qaraqalpaqstandıń sanaat sektorı da rawajlanıp barıp atır.qaraqalpaqlar hám siyasat qaraqalpaqlar tariyxda kóplegen siyasiy hám mádeniy mashqalalardi basdan keshirgen. ózbekstan ǵárezsizlikke eriskeninen keyin, qaraqalpaqstan da ózbekstannıń quramında ǵárezsiz respublika retinde óz ornın taptı. siyasiy sistemada hám ekonomikalıq rawajlanıwda qaraqalpaqstandıń bólek áhmiyeti bar, biraq ayırım siyasiy jáne social máseleler de bar. bular, tiykarlanıp, aymaqlıq hám etnik ayriqshalıqlar menen baylanıslı. 3. qaraqalpaqlardıń xalıq bolıp qáliplesiwindegi sońǵı dáwiri (xiii-xvi ásirler). noǵay dáwiri qaraqalpaqlardıń xalıq bolıp qáliplesiwindegi sońǵı dáwiri (xiii-xvi ásirler). no'g'ay dáwiri xiii-xvi ásirler orta aziya tariyxında ózgerisler hám jańa etnik toparlardıń qáliplesiwi kózqarasınan júdá zárúrli …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qaraqalpaq xalqınıń etnik qáliplesiwi"

tema: qaraqalpaq xalqınıń etnik qáliplesiwi reje: i.kirisiw ii.tiykargi bo’lim 1.qubla aral qaraqalpaqlardıń ata jurtı. 2. ix-xii ásirlerdegi etnikalıq processlerdiń qaraqalpaq xalqınıń qáliplesiwine tasiri. 3. qaraqalpaqlardıń xalıq bolıp qáliplesiwindegi sońǵı dáwiri (xiii-xvi ásirler). noǵay dáwiri iii juwmaqlaw iv paydalangan a’debiyatlar kirisiw qaraqalpaqlardıń kelip shıǵıw tariyxı uzaq dáwirlerdi óz ishine aladı. viii-iv ásirlerde xorezmniń arqa-batis hám arqa-shıģis shegaralarında kóshpeli hám yarım kóshpeli sak-massaget, savromat-sarmat qáwimleri jasaydı. saklardıń mákan jayları qızılqumnıń arqasında, sultanuays tawınıń orayında, janadarya hám inkardarya etekleri, uzbay dáryası boylarında tabıldı. grek tariyxshısı strabonniń magliwmatına qaraganda massagetler kaspiy teńiziniń shıģ...

This file contains 10 pages in DOCX format (28.3 KB). To download "qaraqalpaq xalqınıń etnik qáliplesiwi", click the Telegram button on the left.

Tags: qaraqalpaq xalqınıń etnik qálip… DOCX 10 pages Free download Telegram