ona tilidan dars tiplari

DOCX 22 pages 174.2 KB Free download

22 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 174.2 KB

File type DOCX

Pages 22

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 22

mavzu: ona tilidan dars tiplari reja: 1. dars tipologiyasi haqida ma’lumot. 2. dars tipi va turi. 3. ona tilidan dars tiplari. jamiyatimiz yuqori ma’lumotli, fan asoslarini chuqur egallagan, milliy istiqlol ruhida tarbiyalangan, o’z bilimlarini ishlab chiqarishga mohirlik bilan tatbiq qila oladigan kishilarni talab etadi. bunday kishilarni tarbiyalashda dars muhim rol o’ynaydi. shu tufayli darsga bo’lgan talab ham o’sib boradi. darsga qo’yiladigan asosiy talablardan biri ilmiylikdir. darslarda o’rganiladigan bilimlar mazmuni o’zbek tilshunosligining ilmiy yutuqlarini o’zida aks ettirishi, ta’lim jarayonining maqsadiga hamda bolalarning bilim saviyasiga mos bo’lishi zarur. ta’limda bularning birontasiga rioya qilinmasa, ona tili mashg’ulotlarining samaradorligiga putur etkaziladi. o’quvchilarning yoshiga mos kelmaydigan elementar yoki nihoyatda murakkab bilimlar bolalarning til faniga oid qiziqishlariga salbiy ta’sir qiladi. ona tili darslarida o’qitish metodlari bilan birga, fan sohasida ishlatiladigan usullardan foydalanish mashg’ulotlarning samaradorligini oshiradi. bolalarga tahlil va qayta qo’sha olish, induktiv va deduktiv xulosalar chiqara bilish, til hodisalarini kuzatish, kuzatilgan hodisalarga oid dalillar to’plash, to’plangan …

2 / 22

darsning yangi materialni o’rgatish va mustahkamlash bosqichlari quyidagi reja asosida olib boriladi: darsning maqsadini tushuntirish; yangi mavzuga oid dalilik materiallarni tahlil etish; misollardan xulosalar chiqarish; chiqarilgan xulosalarni darslikdagi qoidalarga chog’ishtirish; o’rganilgan qoidaning amaliy qo’llanishi ustida ishlash. xo’p shunday ekan, ona tilidan dars tiplari qanday ajratiladi? pedagogik amaliyotda qo’llanayotgan darslar bir-biridan qanday farq qiladi? ushbu bobda shu masalalar yoritiladi. dars inson tafakkuri durdonalarini, fan va texnika, san’at va adabiyot yutuqlarini, vatanimiz tarixi hamda xalqimizning milliy madaniyatini yoshlarga singdirishning asosiy shaklidir. dars ta’limning boshqa shakllaridan o’zining tashqi va ichki xususiyatlariga ko’ra farq qiladi. o’quvchilarning doimiy guruhi, qat’iy rejim va dars jadvali, mashg’ulotlarni ma’lum xonada o’tkazish kabilar tashqi xususiyatlarga, darsning maqsadi, o’quvchilarning bilim olishga qiziqishlari, ta’lim materialini his qilish, anglash, tushunish kabilar ichki xususiyatlarga kiradi. dars ana shu ikki xil xususiyatning o’zaro uyg’unlashuvi zaminida tashkil etiladi. keyingi paytlarda dars va uning tashkiliy qurilishida katta o’zgarishlar yuz berdi. juda ko’p olimlar, metodistlar, ilg’or o’qituvchilar …

3 / 22

’tayotgan dars tipining nomi, masalan, “yangi bilim berish darsi” iborasi xatoliklarga olib kelmoqda (oliy o’quv yurtlari uchun pedagogikadan yaratilgan qo’llanmada darslarning birinchi tipi “yangi bilim berish darsi” deb atalgan). chunki “yangi bilim berish” degan ibora bilan dars tipini ajratadigan o’qituvchi mashg’ulotning asosiy maqsadi qilib yangi bilim berishni belgilaydi-yu, uni mustahkamlashni e’tibordan chetda qoldiradi. tajribali o’qituvchilar yangi mavzuni o’rgatishni ikki xil yo’l bilan olib borishadi: o’rganiladigan material oldingi mavzularning birontasiga bog’liq bo’lsa, ishni takrorlashdan boshlaydilar. o’tilgan mavzu takrorlangach, yangi o’quv materiali tushuntiriladi. agar yangi mavzu oldin o’tilgan fasllarga bog’lanmagan bo’lmasa, to’g’ridan-to’g’ri yangi mavzu tushuntirilaveradi. ikkala holatda ham yangi o’quv materiali o’tilgach, uni mustahkamlash ustida ish olib boriladi. yangi materialni o’rgatish darsining asosiy ikkita belgisi bor: yangi bilimlarni o’rgatish; o’rgatilgan bilimlarni dastlabki mustahkamlash. shu xususiyatlariga ko’ra darsning bu tipini uning boshqa turlaridan farqlaymiz. demak, yuqoridagi dars tipini “yangi materialni o’rgatish va mustahkamlash darsi” deb atamoq maqsadga muvofiq bo’ladi. pedagogika darsliklarida darslarning ikkinchi …

4 / 22

darslarning tipologiyasidadir. didaktika va xususiy metodikaga oid adabiyotlarda dars tiplari turlicha ajratiladi. pedagogika darsligida “mashg’ulotning asosiy qismini (dars soatining ko’p qismini) ishg’ol qilgan dars shakli...” dars tiplarini ajratishning asosiy kriteriysi sifatida qabul qilinadi. ba’zi pedagoglar dars tiplarini tasnif etishda o’qitish metodlarini ko’zda tutadi. vaqt taqsimoti, o’qitish metodi dars tiplarini ajratishning asosiy tamoyili bo’la olmaydi. 45 minutlik vaqtni taqsimlashda o’quv materialining hajmi, murakkabligi, sinf o’quvchilarining tayyorgarlik darajasiga asoslaniladi. bir metod yordamida o’rgatilgan mavzuni boshqa metod vositasida ham o’rgatish mumkin. buning uchun o’quv materialining mazmuniga muvofiq, uni o’rgatishni osonlashtiradigan metodni tanlay bilish lozim. ayrim mualliflar, masalan, s.v.ivanov dars tiplarini o’quv-tarbiya jarayonining ichki qurilishidan, uning tarkibidan izlashgan. fikrimizcha, dars tiplarini ta’lim jarayoni akt, halqalariga ko’ra ajratish original fikrdir. ammo ta’lim jarayoni juda ko’p halqa, aktlardan iborat. bunday yondashuv dars tiplarining nihoyatda ko’payib ketishiga sabab bo’ladi. shundan bo’lsa kerak, s.v.ivanov tasnifida sakkiz xil dars tipi ajratilgan: kirish darsi; yangi bilimlarni o’zlashtirish darsi; o’rganilgan bilimni …

5 / 22

, yangi bilimlarni o’zlashtirishni alohida dars tipi sifatida ajratish nomaqbul bo’ladi. chunki o’zlashtirish jarayoni hajm va mazmun jihatidan dars tipiga nisbatan kengroq sohani o’z ichiga oladi. shularga ko’ra yuqoridagi tasnif til o’rgatishning mohiyati, maqsadi, vazifalariga mos kelmaydi. m.a.danilov va s.g.shapovalenko dars tiplarini ta’lim jarayoni maqsadiga ko’ra beshga bo’ladi: ta’limdan ko’zlangan barcha vazifalarni amalga oshirish darslari (o’rganish, mustahkamlash, takrorlash, tekshirish, umumlashtirish), yangi materialni idrok etish va dastlabki o’zlashtirish darslari, bilimlarni mustahkamlash, takrorlash, malaka va ko’nikmalar hosil qilish darslari; mustaqil ishlash darslari; bilim va malakalarni umumlashtirish, tizimlashtirish, tekshirish darslari. lekin bu tasnifda ziddiyat ko’zga tashlanadi. birinchidan, bu tasnifda ikkinchi dars tipini “yangi materialni idrok etish va dastlabki o’zlashtirish” deb atalgan. dars tipini shu shaklda qabul qilsak, unda uchinchi, to’rtinchi, beshinchi dars tiplari o’zlashtirish tushunchasi doirasidan chetda qoladi. ikkinchidan, mustaqil ish malaka va ko’nikma hosil qilishning, bilimlarni turmushga tatbiq etishning bir vositasidir. ko’rinadiki, mustaqil ishlarni darsning alohida bitta tipi sifatida ajratishga ehtiyoj qolmaydi. …

Want to read more?

Download all 22 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ona tilidan dars tiplari"

mavzu: ona tilidan dars tiplari reja: 1. dars tipologiyasi haqida ma’lumot. 2. dars tipi va turi. 3. ona tilidan dars tiplari. jamiyatimiz yuqori ma’lumotli, fan asoslarini chuqur egallagan, milliy istiqlol ruhida tarbiyalangan, o’z bilimlarini ishlab chiqarishga mohirlik bilan tatbiq qila oladigan kishilarni talab etadi. bunday kishilarni tarbiyalashda dars muhim rol o’ynaydi. shu tufayli darsga bo’lgan talab ham o’sib boradi. darsga qo’yiladigan asosiy talablardan biri ilmiylikdir. darslarda o’rganiladigan bilimlar mazmuni o’zbek tilshunosligining ilmiy yutuqlarini o’zida aks ettirishi, ta’lim jarayonining maqsadiga hamda bolalarning bilim saviyasiga mos bo’lishi zarur. ta’limda bularning birontasiga rioya qilinmasa, ona tili mashg’ulotlarining samaradorligiga putur etkaziladi. o’quvchil...

This file contains 22 pages in DOCX format (174.2 KB). To download "ona tilidan dars tiplari", click the Telegram button on the left.

Tags: ona tilidan dars tiplari DOCX 22 pages Free download Telegram