nuklein kislotalar va purin almashinuvini buzilishi

PPTX 37 pages 583.6 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1 / 37
презентация powerpoint nuklein kislotalar va purin almashinuvining buzilishi нуклеин кислоталар одам организмида жуда мухим ўринни эгаллайди. уларнинг ҳосил бўлиши реакцияларини ўрганмасдан туриб, вазифалари ҳақида фикр юритиш жуда қийин. нуклеин кислоталар ирсий белгиларни наслдан наслга ўтказишда ва оқсил биосинтезини бошқарувида асосий вазифани бажаради. нуклеин кислоталар – юқоримолекуляр бирикмалар бўлиб, уларнинг молекуляр массаси 25 мингдан 1 миллионгача бўлади. уларнинг полимер занжирлари нуклеотидлардан тузилган бўлади, шунинг учун уларни полинуклеотидлар дейишади. нуклеотидлар ўз таркибида уч турдаги бирикмани тутади: гетерохалқали асос, карбонсувлар қолдиғи (рибоза ва дезоксирибоза) ва фосфат кислота қолдиғини. d – рибоза қолдиғини тутган нуклеин кислоталар рибонуклеин кислоталар (рнк), 2-дезокси -d – рибозани тутганлари дезоксирибонуклеин кислоталар (днк) дейилади. нуклеин кислоталарнинг тузилиши нуклеин кислоталарнинг бирламчи тузилиши днк асосан ҳужайра ядросида, рнк эса асосан рибосомалар, ва протоплазмада сақланади. рнк нинг асосий вазифаси оқсил биосинтезида иштирок этишдир. £ужайра рнк сининг уч тури мавжуд: транспорт (трнк), нусҳа кўчирувчи (мрнк) ва рибосомал (ррнк). улар бир биридан хужайрадаги ўрни, таркиби …
2 / 37
ни аниқлаш - уларнинг гидролиз натижасида ҳосил бўлган маҳсулотларини таҳлил қилишдан иборатдир. днк ва рнк бир биридан кислотали ва ишқорий гидролизга муносабати билан фарқ қилади. днк ишқорий мухитда гидролизга чидамли бўлади. рнк эса ишқорий мухитда нуклеотидларгача, нуклеотидлар эса ўз навбатида нуклеозид ва фосфат кислота қолдиғигача гидролизланади. нуклеозидлар эса кислотали мухитда гетерохалқали асос ва углеводларгача гидролизланади. днк нинг кимёвий гидрорлизини ўтказиш қийин, шунинг учун днк учун нуклеаза ферменти таъсирида ферментатив гидролиз қўлланади. нуклеин кислоталарнинг кетма-кетлиги нуклеотидлар бир бири билан қандай тартибда боғланганлигини билдиради. кетма-кетликни аниқлаш учун полинуклеотидлар босқичма-босқич ишқорий мухитда гидролизланиб, ажратиб олиниб, тахлил қилинади. нуклеин кислоталарни ўрганиш учун уларнинг гидролизини тўғри ўтказишни билиш зарур. нуклеин асосни пентоза молекуласи билан боғловчи n-гликозид боғи кислотали мухитда гидролизланади. шунинг учун полинуклеотид занжирни гидролизини биринчи босқичи ишқорий мухитда ўтказилади. бу мухитда фақат мураккаб эфирли боғлар гидролизланиб, гликозидли боғлар сақланиб қолади. нуклеозидларни нуклеин асос ва пентозагача гидролизлаш учун кислотали гидролиз ишлатилади. гидролизнинг ҳар бир босқичидан …
3 / 37
пираль ичига қараб туради. бир занжирнинг пурин асоси ва иккинчи занжирнинг пиримидин асоси бир бири билан водород боғи билан боғланиб комплементар жуфтларни хосил қилади. водород боғлар бир асоснинг аминогурухи ва иккинчисининг карбонил гурухи >nh…o=c< ҳамда амид ва имид азотлари ўртасида ҳосил бўлади аденин ва тимин ўртасида иккита водород боғи ҳосил бўлса, гуанин ва цитозин ўртасида учта водород боғи ҳосил бўлади. нуклеин асосларнинг комплементарлиги э.чаргафф қоидасида ўз аксини топган. бу қоидага биноан: пурин асосларининг сони пиримидин асосларининг сонига тенг; аденинлар сони тиминлар сонига, гуанинлар сони цитозинлар сонига тенг; аденинлар ва цитозинар сонинг йиғиндиси гуанинлар ва тиминлар йиғиндисига тенг. занжирларнинг комплементарлиги днк нинг ирсий белгиларни сақлаш ва наслдан наслга ўтказиш вазифасининг кимёвий асоси хисобланади. нуклеотидларнинг кетма-кетлиги сақлангандагина ирсий белгилар ҳатосиз наслдан наслга ўтказилади. аммо баъзи бир таъсирлар натижасида днк даги нуклеотидлар кетма-кетлиги бузилиши кузатилади. бундай ўзгаришлар мутация деб номланади. мутацияларда энг кўп кузатиладиган холат – комплементарликни бузилишидир. комплементарнинг бузилишига таутомер мувозанатни бузилиши …
4 / 37
фалари организмнинг деярли барча тўқималарида нуклеозидларнинг моно-, ди- ва трифосфатлари эркин холда бўлади. улар ичида аденин сақловчи нуклеотидлар алоҳида ўринн эгаллайди. бу қаторга аденозин-5’-фосфат (амф), аденозин-5’-дифосфат (адф) ва аденозин-5’-трифосфат (атф) лар киради. бир қатор биокимёвий жараёнларда гуанозинтрифосфат (гтф), уридинтрифосфат (утф), цитидинтрифосфат (цтф) лар ҳам қатнашади. уларни дифосфатли хосилалари ҳам бўлиши мумкин. уларда фосфат гурухлари ўзаро ангидрид боғи билан боғланган бўлади. дифосфатларда битта, трифосфатлардаги иккита бу турдаги боғлар макроэргик боғлар дейилиб, юқори даражада энергияга бой бўлади. битта макроэргик боғ узилишида 32 кж/моль энергия ҳосил бўлади. тирик организмларда атфнинг энергия манбаилик вазифаси айнан шу хусусияти билан боғлиқдир. шунингдек, атф ва адф лар биокимёвий жараёнларда фосфат гурухларни ташувчи вазифасини ҳам бажаради. айнан фосфат гурухлари орқали улар карбонсувларни он гурухига мураккаб эфир боғи орқали боғланиб уларни метаболизмида иштирок этади. шунингдек нуклеозидфосфатлар организмда ёғ кислоталар, аминокислоталар ва ўт кислоталарни активлаштиришда иштирок этади. нуклеотид табиатли оксидланиш-қайтарилиш жараёнларининг коферментлари бу гурух моддалар қаторига никотиамидадениндинуклеотид (над) ва унинг …
5 / 37
лавинадениндинуклеотид фад иккита водород атомини акцептори бўлиб, -аминокислоталарни дезаминлаш, қахрабо кислотани фумар кислотага айланиши, ёғ кислоталарни ,- дегидридланиши жараёнини изоаллоксазин сариқ рангли модда бўлиб, флавин номи билан юритилади. шунинг учун ҳам витамин в2 рибофлавин дейилади. фад қайтарилиши натижасида фадн2 га айланиб субстратни оксидлайди. куйидаги умумий схемада над+ коферменти битта гидрид иониниг, фад эса иккита водород атомининг акцептори сифатида кўрсатилган: шундай қилиб нуклеотидлар фақатгина нуклеин кислоталар таркибидагина бўлмай бошқа мустақил фаолият кўрсатувчи биобошқарувчи моддалар таркибига ҳам киради. уларнинг тузилиши, улардаги боғлар табиатини тушиниб етмай, вазифаларини ҳам тўлиқ тушиниб етиб бўлмайди. подагра подагра – сурункали касаллик бўлиб, қонда сийдик кислотасининг ва тўқималарда сийдик кислотасининг натрий тузи кристалларининг (уратларни) йиғилиши билан характерланиб, клиникасида эса қайталанувчи ўткир артрит ва подагра думбоқлари кўринишида боради. бу касаллик жуда қадим замонлардан бери маълум бўлиб, касалликни биринчи бўлиб, ва тўлиқ равишда 1685 йилда сиценхам ўзининг "подагра троктатларида” ёзган. асосини пурин алмашинувининг бузилиши ва тўқималарда сийдик кислотаси тузларининг ортиқча …

Want to read more?

Download all 37 pages for free via Telegram.

Download full file

About "nuklein kislotalar va purin almashinuvini buzilishi"

презентация powerpoint nuklein kislotalar va purin almashinuvining buzilishi нуклеин кислоталар одам организмида жуда мухим ўринни эгаллайди. уларнинг ҳосил бўлиши реакцияларини ўрганмасдан туриб, вазифалари ҳақида фикр юритиш жуда қийин. нуклеин кислоталар ирсий белгиларни наслдан наслга ўтказишда ва оқсил биосинтезини бошқарувида асосий вазифани бажаради. нуклеин кислоталар – юқоримолекуляр бирикмалар бўлиб, уларнинг молекуляр массаси 25 мингдан 1 миллионгача бўлади. уларнинг полимер занжирлари нуклеотидлардан тузилган бўлади, шунинг учун уларни полинуклеотидлар дейишади. нуклеотидлар ўз таркибида уч турдаги бирикмани тутади: гетерохалқали асос, карбонсувлар қолдиғи (рибоза ва дезоксирибоза) ва фосфат кислота қолдиғини. d – рибоза қолдиғини тутган нуклеин кислоталар рибонуклеин кислотала...

This file contains 37 pages in PPTX format (583.6 KB). To download "nuklein kislotalar va purin almashinuvini buzilishi", click the Telegram button on the left.

Tags: nuklein kislotalar va purin alm… PPTX 37 pages Free download Telegram