spirtlar

PPTX 29 pages 1.2 MB Free download

29 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.2 MB

File type PPTX

Pages 29

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 29

tta urganch filyali talabasi g’ofurov mardonning bioorganik kimyo fanidan tayyorlagan taqdimot ishi mavzu: ko’p atomli spirtlar, ularning vakillari va tibbiyotdagi ahamiyati uglevodorodlardagi bir yoki bir necha vodorod atomlarini gidroksil gruppalarga almashinishidan hosil bo‘lgan birikmalar spirtlar yoki boshqacha aytganda, alkogollar deyiladi. spirtlar molekulasidagi gidroksil gruppalarining soniga qarab biratomli, ikki atomli, uch atomli va ko‘p atomli bo‘lishi mumkin. odatda, molekulasida ikki va undan ortiq gidroksil gruppalar bo‘ladigan spirtlar ko‘p atomli spirtlar deb yuritiladi. spirtlar molekulasidagi uglerod atomining soniga qarab quyi hamda yuqori molekular spirtlarga bo‘linadi. spirtlarni bunday gruppalarga bo‘lish shartli bo‘lib, ko‘pincha, molekulasida yettitagacha uglerod atomi bo‘ladigan spirtlar quyi molekular spirtlar, sakkizta va undan ko‘p uglerod atomlari bo‘ladigan spirtlar yuqori molekular spirtlar deyiladi. molekulasida 4—7 uglerod atomi bo‘ladigan spirtlar o‘rtacha molekular spirtlar deb ataladi. ikki atomli spirtlar a.m.butlerovning tuzilish nazariyasiga asosan ikki atomli spirtlarning birinchi vakili ho—ch2—oh tuzilishiga ega bo‘lishi kerak edi. ammo bunday tuzilgan ikki atomli spirtlar shu vaqtga qadar erkin …

2 / 29

l guruxini ushlab turolmaydi, natijada undan suv molekulasi ajratib chiqib, chumoli aldegidni hosil qiladi. shuning uchun glikollarning gomologik qatori с2н4(он)2 – etilen glikoldan boshlanadi. etilenglikol portlovchi moddalar, erituvchilar, polimerlar olishda muhim hom ashyo bo’lib xizmat qiladi. uning ftal kislota bilan hosil qilgan polimeri – lavsan deb ataladi. lavsandan juda qimmatli xususiyatlarga ega bo’lgantolalar olinadi. glitsirin va etilenglikolning suvli va spirtli eritmalari quyi haroratlarda muzlamaydigad eritmalar-antifrizlar sifatida ishlatilib,ulardan qish mavsumida avto- va aviamotorlar radiatorlarida suv o’rnida foydalaniladi. glitserin c3h8o3 tarkibli uch atomli spirtdir. soddalashtirilgan holda uning strukturasini quyidagicha ko`rsatish mumkin: ch2 oh – choh – ch2 oh glitseringa azot kislotasi va nitratlar ta`sir etganda nitroval’naya smes’ azot kislotasining mono-, di- va triefirlari hosil bo`lishi mumkin. ularni ba`zan nitroglitserinlar deb ham noto`g`ri atashadi. ulardan trinitroglitserin ch2 ono2 – chono2 – ch2 ono2 juda ham bekaror modda bo`lib, ozgina turtki yoki zarba natijasida ham parchalanib, juda katta kuch bilan portlash xususiyatiga ega. nitroglitsirin-og’ir …

3 / 29

ndan ikkitasi optik aktiv 7 tasi optik noaktiv. ularda axamiyatlisi mеzonoinozit xisoblanadi. mеzoinozit xavon organizmida (jigar, buyrak, miya va tuqimalarda). usimliklarda xam uchraydi m.nuxat, quziqorin v.x. mikororganizmlarda uchraydi. molеkulyar formulasi c6h12 o6 glyukozеnin molеkulyar formulasiga uxshaydi. u shirin ta'mli kristal modda shuning uchun uni kup vaqt monosaxarid dеb xisob -lagan. ayrim xayvonlar uchun kеrakli vitaminli xisoblanadi. aminospirtlar ba`zi bir lipidlar tarkibida spirtlarning aminli hosilalari – xolin, kolamin, sfingozinlar uchraydi. xolin o`simliklar dunyosida juda ham keng tarqalgan birikma. formulasi [ch2oh-ch2n(ch3)3]+oh- xolin juda ham gigroskopik, shu sababli uning kristallari havo bilan ta`sirlashganda qiyomsimon suyuqlikga aylanadi. xolin kuchli ishqoriylik namoyon etadi va uning suvli eritmalari havodan co2 ni yutadi. suv va spirt bilan qo`shiladi, benzin, benzol va efirda erimaydi. kislotalar bilan xolin tuzlar hosil qiladi. xolin tirik organizmlar xayotida juda muhim rol o`ynaydi. moddalar almashinuvida ishtirok etadi, jigarda ortiqcha yog` to`planishining oldini oladi, shu sababli jigar tsirrozi kasalini davolashda qo`llaniladi. xolin barcha tirik …

4 / 29

r hosil qiladi. masalan, sulfat (c18h37 no2)2 . n2so4 va diatsetat c18h37 no2 . 2c2n4o2 etanol. perenteral dorilar tayyorlashda erituvchi sifatida juda kam qo’llanilib, odatda, 10—30 % li eritmalari ish-latiladi. inyeksiya uchun tayyorlanadigan eritmalar — chin eritma, suspenziya va emulsiya holida teri ostiga, teri ichiga, venaga, muskul orasiga, orqa miya kanali, ayrim hollarda shikastlangan a'zoning o’ziga yuboriladi. parenteral dorilar dozasi peros moddalarga qaraganda ancha kam bo’ladi, chun-ki ular jigarda hech qanday ta'sirga uchramay, parchalanmay, to’g’ridan-to’g’ri qonga shimiladi. diterpenlarga – a vitamin yoki retinol c20h30o kiradi, va o`sish, rivojlanish omili hisoblanadi. a vitamin o`simliklarda tayyor holda saqlanmaydi. u sutda, sariyog`da, tuxum sarig`ida, ayniqsa baliq moyi va hayvon jigarida ko`p miqdorda saqlanadi. ovqatda a vitamin yetishmaganda o`rganizmning o`sishi, rivojlanishi to`xtaydi, kishi vazni kamayib ketadi, ko’zning mug`uz pardasi – eng ustki tiniq pardasi qovjirab qoladi, natijada shapko`rlik yuz beradi. qaynatilgan sabzi yetarli miqdorda qandli diabet bilan kasallangan bemorlar ovqat ratsioniga kiritilgan.sabzi tarkibidagi a …

5 / 29

beradi kumarinlar, furokumarinlar va tarkibida bu guruh birikmalari bo’lgan o’simliklardan olingan preparatlar antiokogulyant (qon ivishiga qarshi), spazmolitik (muskullarning ixtiyorsiz qisqarishi va tarang tortishishiga qarshi), yurak qon tomirinikengaytirish-vitamin p(masalan eskulin), xavfli o’malarga qarshi va boshqa tasirlarga ega. shuning uchun bu preparatlar tromboz ( qon tomirlarda qonning ivib qolishi), spazm, rak (operatsiya qilish mummkin bo’lmagan bazi turlarida) va boshqa kasalliklarni davolashda qo’llaniladi. аskоrbin kislоtа (vitаmin c) rаngsiz, suvdа yaхshi, spirtdа yomоnrоk eriydigаn kristаll mоddа. askorbin kislotasi ko`p miqdorda buyrak usti bezi, jigar va o`pkada joylashgan. biologik funktsiyasi: askornim kislota quyidagi jarayonlarda ishtirok etadi: 1) triptofanni gidroksillanishi (serotonin biosintezi 2) 3,4-digidroksifeniletilamindan noradrenalin hosil bo`lishi; 3) p-gidroksifenilpiruvatni gomogentizin kislotasigacha gidroksillanishi; 4)buyrak usti bezining po`stloq qismida gormonlar biosintezida steroidlarni gidroksillanishi; 5)karnitin biosintezida beta-butirobetainni gidroksillanishi; 6)ichakdan temirni so'rilishida fe3+ ni fe2+ ga aylanishi; 7)temirni transferrindan ajralishi va to`qimalarga o'tishi; 8)folat kislotani koferment shakliga o'tishi; 9)kollagen sintezida prolin va lizin qoldiqlarini gidroksillanishi. avitammozida: kollagen sintezining buzilishi natijasida …

Want to read more?

Download all 29 pages for free via Telegram.

Download full file

About "spirtlar"

tta urganch filyali talabasi g’ofurov mardonning bioorganik kimyo fanidan tayyorlagan taqdimot ishi mavzu: ko’p atomli spirtlar, ularning vakillari va tibbiyotdagi ahamiyati uglevodorodlardagi bir yoki bir necha vodorod atomlarini gidroksil gruppalarga almashinishidan hosil bo‘lgan birikmalar spirtlar yoki boshqacha aytganda, alkogollar deyiladi. spirtlar molekulasidagi gidroksil gruppalarining soniga qarab biratomli, ikki atomli, uch atomli va ko‘p atomli bo‘lishi mumkin. odatda, molekulasida ikki va undan ortiq gidroksil gruppalar bo‘ladigan spirtlar ko‘p atomli spirtlar deb yuritiladi. spirtlar molekulasidagi uglerod atomining soniga qarab quyi hamda yuqori molekular spirtlarga bo‘linadi. spirtlarni bunday gruppalarga bo‘lish shartli bo‘lib, ko‘pincha, molekulasida yettitagacha uglerod ...

This file contains 29 pages in PPTX format (1.2 MB). To download "spirtlar", click the Telegram button on the left.

Tags: spirtlar PPTX 29 pages Free download Telegram