ijtimoiy pedagogika va uning tarixiy asoslari

DOCX 8 pages 22.0 KB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 22.0 KB

File type DOCX

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

o’zbekistonda ijtimoiy pedagogikaning paydo bo’lishi madaniy-tarixiy, ijtimoiy-huquqiy shart-sharoitlari рeзюмe: ushbu keysda o’zbekistonda ijtimoiy pedagogikaning paydo bo’lishi madaniy-tarixiy, ijtimoiy-huquqiy shart-sharoitlari yoritish, yoritish mobaynida mentalitetimizga xos bo’lgan mahalla institute va islom dinining ijtimoiy pedagogikaning mamlakatimiz hududida rivojlanishiga ko’rsatgan ta’sirlari haqida bayon etilgan. kalit so’zlar: diniy, falsafiy, adabiy, qomusiy, ma’rifatparvar, demokratik, milliy pedagogika, xalq pedagogikasi, islom ta’limoti, urf-odat, etnos, mentalitet, mahalla. “ijtimoiy pedagogika” fan sifatida respublikamizda mustaqillikni qo‘lga kiritganidan so‘ng o‘qitila boshlangan bo‘lsa-da, ijtimoiy tarbiya, ijtimoiy faoliyat - ijtimoiy himoya ko‘rinishidagi qadimiy ildizlariga ega. ilk diniy-falsafiy (avesto) va adabiy (alpomish, go‘ro‘g‘li) manbalarda insonning ijtimoiy kelib chiqishi nuqtai nazaridan pedagogik qarashlarning aks etishini ko‘ramiz. keyinchalik vi-vii asrlarda markaziy osiyo hududida islom dinining tarqalishi yangi ma’naviy, axloqiy qadriyatlarni olib keldi va ular mintaqada oila va jamiyat tarbiyasi tizimiga ta’sir ko‘rsatdi. ijtimoiy pedagogik g‘oyalar va nazariyalarning shakllanishida sharq uyg‘onishi davri olimlarining asarlari beqiyos o‘ringa ega. ular faoliyatining mohiyati shuki, avval mavjud bo‘lgan o‘sha davrni ijtimoiylashtirish usullari …

2 / 8

igan ilmiy usullarni ishlab chiqqan. u, shuningdek ta’lim tamoyillarini (ilmiylik, ko‘rgazmalilik, hayot bilan bog‘lanishlik kabilar) ham tasniflagan. buyuk qomusiy olim abu ali ibn sino (980-1037 y) o‘z davrining barcha bilim sohalarini qamrab oluvchi katta ilmiy meros qoldirgan. uning barcha asarlarida pedagogik qarashlar o‘z ifodasini topgan. ibn sinoning fikricha, bolalarda ijtimoiylashtirish ko‘nikmalari jamoa bo‘lib o‘qitish shaklida yaxshi shakllanadi. buning uchun quyidagilarga asoslanish lozim: - ta’lim oluvchilar, o‘qituvchi va o‘quvchilar orasida tajriba, bilim, ma’naviy va axloqiy qadriyatlar almashinuvini tashkil qilish; - musobaqalashuv elementidan foydalanish; - o‘quvchining ijtimoiy axloqiy xususiyatlarini-muomala, o‘zaro tushunish, o‘zaro yordam, do‘stlik hissini rivojlantirish. buyuk olimlarning pedagogik qarashlari va faoliyatlarining ijtimoiy pedagogik yo‘naltirilganligi, ularning hayotga har tomonlama tayyorlash hisoblangan ta’lim maqsadini sharhlashlarida o‘z ifodasini topgan. shaxsning jamiyatda o‘z o‘rnini belgilab olishini ta’minlab beruvchi eng muhim xususiyatlar deb, ular mehribonlik, yaqinlarga yordam, g‘urur, vijdon, yaxshi niyatlilik, sabrni bilishgan. o‘quvchilarning har tomonlama intellektual va mehnat tayyorgarliklariga katta e’tibor qaratib, forobiy va ibn …

3 / 8

qaratishgan. tarbiyaning ijtimoiy harakteri haqidagi g‘oyalar alisher navoiyning she’riy merosida nihoyatda aniq o‘z ifodasini topgan. shoirning pedagogik qarashlari insonparvar harakterga ega. xviii-xix asrning ma’rifatparvar shoirlari munis xorazmiy (1778-1829), muhammad ogahiy (1809-1874), ubaydulla zavqiy (1853-1921) birinchi o‘ringa keng ommaning ma’rifatli kilish va ta’lim masalalarini qo’yishgan. ta’limning asosiy vazifasini ular axloqiy mukammallashvida va mehnatga o‘rgatishda deb bilishgan. ma’rifatparvarlik va demokratik g‘oyalar xix asrning oxiri- xx asr boshlarida o‘z cho‘qqisiga ko‘tarildi. o‘zbekistondagi demokratik pedagogik g‘oyaning taraqqiyparvar yo‘nalishining yirik vakillaridan biri abdulla avloniydir (1878-1934) avloniyning o‘zbek pedagogikasiga qo‘shgan hissasi shuki, u ilk marta tarbiya oldida ijtimoiy vazifalarni qo‘ya olgan. bu shoir va pedagogning katta jasorati o‘z asarlarida shaxsning rivojlanishida tarbiyaning hal qiluvchi rolining e’tirof etilishi bo‘ldi. uning fikricha, tarbiya ijtimoiy maqsadlarni ko‘zlashi kerak. avloniy “yangi kishi” tushunchasini shaxsiy emas, balki ijtimoiy manfaatlardan kelib chiquvchi jamoat arbobi sifatida ta’riflaydi. tarbiyaning muvaffaqiyati avloniy fikricha oila, ota-onalar va pedagoglarning shaxsiy namunaviy roli bilan belgilanadi. eng muhim ijtimoiy …

4 / 8

xususiyatlarni paydo qilish uchun lozim bo‘lgan pedagogik bilim, ko‘nikma va malakalar, ta’lim-tarbiya berish, yo‘llari, vositalarining majmuasi hisoblanadi. xalq, xususan milliy pedagogikaning tengsiz qadriyati shundaki u birinchidan o‘zida asrlar davomida shakllangan pedagogik haqiqatlarga ega; ikkinchidan esa u hayotiy, amaliy yo‘nalishdaligidir. xalq pedagogikasida hayotiy (maishiy, mehnat, axloqiy) va pedagogik ma’lumotlar, kuzatuvlar muhim ahamiyatga ega bo‘lib, ular yoshlarda ijtimoiy axloq va ijtimoiy moslashuv malakalarining shakllanishi vositasi, omili hisoblanadi. xalq pedagogikasining qoidalari xalq ijodi namunalari-maqol, ertak, ashula, doston, rivoyatlarda o‘zining ifodasini topgan. aynan shularda xalq asrlar mobaynida o‘z ijtimoiy tajribasini umumlashtirgan. ular hikmatlar shaklida pand-o‘git mazmuniga ega bo‘lib xalqning ijtimoiy hayotga bo‘lgan real (hayotiy )qarashlarini ifodalaydi. markaziy osiyo, xususan o‘zbekistonda ijtimoiy pedagogikaning shakllanishi va rivojlanishida islom ta’limoti, ma’naviyatining tutgan o‘rni beqiyosdir. zero, islom ta’limotining asl mazmun, mohiyatini inson komilligi, uning g‘oyasini esa insoniylik, ezgulik, yaxshilik, halollik, to‘g‘rilik, mehnatsevarlik, insonparvarlik, sadoqatlilik tashkil etadi. darhaqiqat, islom din bo‘lib, uning mazmuni yagona xudo-alloxga iymon keltirishdir. uning asosi …

5 / 8

ng barcha yaratishlariga xadyasidir. har bir inson bu hadyadan o‘z bo‘lagini olishga haqli; - xalq va jamiyatga tegishli barcha siyosiy, ijtimoiy va boshqa masalalar xalq bilan maslahatlashib hal qilinishi lozim; - o‘zining dunyoviy ishlari uchun har kishi jamiyat oldida javob beradi. inson ma’naviy hayotga tegishli ishlari uchun esa faqatgina alloh oldida hisob beradi; - jamiyatning bir bo‘lagi bo‘lmish inson, ma’n etilganlarni sodir etgan shaxsga qarshi da’vo qilishi mumkin va hokozo. islom xadislarida bayon etilgan eng muhim inson xuquqlari sifatida quyidagilarni kafolatlaydi: - yashash xuquqi; - erkinlik xuquqi; - tenglik xuquqi; - adolat xuquqi. ijtimoiy pedagogik fikrlar rivojida qur’oni karimdan keyingi turuvchi muqaddas manbalar xurshiddur. ularda payg‘ambarning hayoti va faoliyatidan turli hikoyalar va uning ahloqiy pandlari mavjud. shu bilan birga xadislarda islom asoslarining sharhlari: mexribonlik, muqaddas dargoh, tozalik, halol-harom tushunchalari va yaxshilik, yomonlik, axloqiylik kabi o‘gitlar o‘z ifodasini topgan. o‘zbekiston respublikasining mustaqillikka erishishi, davlat va jamiyat rivojining o‘ziga xos yo‘lini tanlashi, …

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ijtimoiy pedagogika va uning tarixiy asoslari"

o’zbekistonda ijtimoiy pedagogikaning paydo bo’lishi madaniy-tarixiy, ijtimoiy-huquqiy shart-sharoitlari рeзюмe: ushbu keysda o’zbekistonda ijtimoiy pedagogikaning paydo bo’lishi madaniy-tarixiy, ijtimoiy-huquqiy shart-sharoitlari yoritish, yoritish mobaynida mentalitetimizga xos bo’lgan mahalla institute va islom dinining ijtimoiy pedagogikaning mamlakatimiz hududida rivojlanishiga ko’rsatgan ta’sirlari haqida bayon etilgan. kalit so’zlar: diniy, falsafiy, adabiy, qomusiy, ma’rifatparvar, demokratik, milliy pedagogika, xalq pedagogikasi, islom ta’limoti, urf-odat, etnos, mentalitet, mahalla. “ijtimoiy pedagogika” fan sifatida respublikamizda mustaqillikni qo‘lga kiritganidan so‘ng o‘qitila boshlangan bo‘lsa-da, ijtimoiy tarbiya, ijtimoiy faoliyat - ijtimoiy himoya ko‘rinishidagi qadimiy i...

This file contains 8 pages in DOCX format (22.0 KB). To download "ijtimoiy pedagogika va uning tarixiy asoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: ijtimoiy pedagogika va uning ta… DOCX 8 pages Free download Telegram