matoni badiiy bezash bilan bog'liq xalq amaliy san'ati turlari

DOC 121.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1403871972_48189.doc matoni badiiy bezash bilan bog'liq xalq amaliy san'ati turlari reja: 1. gilam, ip gazlamalari, shoyi gazlamalari to'qish san'ati. 2.chitga gul bosish san'ati. 3.kashtado'zlik san'ati. 4.zardo'zlik. gilamchilik san'ati o'rta osiyo xalqlari hayotida gilamlardan keng miqyosda foydalanish qadim zamondan davom etib kelayotgan madaniy an'ana bo'lib xalqning kundalik ehtiyojiga chuqur singib ketgan. o'zbek gilamlari bir necha guruxlarga bo'linadi. buxoro-samaqnd va andijon gilamlaridir. andijon gilamalari turkumiga farg'ona o'zbeklari, qaraqalpoqlar, qirg'izlar tayyorlagan turli tuman gilamlar kiradi. samarqand gilamlari turkumiga esa, samarqand va buxoro oblastlari xududlarida yashovchi o'zbeklar tomonidan to'qib chiqarilgan gilamlar kiradi. bu gilamlarning gullari va to'qib chiqarishidan texnikaviy xususiyatlari bir-biridan o'ziga xos ravishda farq qilib turadi. o'zbek gilamalarini to'qish texnikasi turli tumandir. julxirs yoki "ayiq terisi"deb atalgan mashhur dag'olroq va qalin to'qilgan gilamlar bilan bir qatorda, qalin va tekis qilib to'qilgan oily sifatli gilamlar ham uchraydi. o'zbek gilamlarida yeti-to'qqiz xilgacha bo'lgan ranglar turli kombinaliyalarga ishlatiladi. asosiy rang qizil bo'lib bu rang har xil …

$y muayyan tartib bilan boshqa xil bezaklar ham yasaladi. o'zaro to'g'ri yoki egri chiziqlar bilan qoshilgan bezaklar kompazisiyasini shu usulga ta'luq deb aytish mumkin. ba'zan esa gilamning o'rtasidagi kompazisiya uni ingichka gul lentalari bilan katta-katta kvadratlarga yoki romblarga taqsimlash usuli bilan bajariladi. bu bo'lakchalar ichiga har xil gullar solinadi. nurota rayonida to'qiladigan "sandiq nusxa" yoki "tirnoq nusxa" deb atalgan gilamlar shu jumladandir. keyingi vaqtda o'zbekistonda "gilam nusxa " xo'rjunlar ham ko'p ishlab chiqarilmoqda. buni "gilam xurjun" deb ham atashadi. bunday xurjunlarning hamma yog'i mayda bezaklar bilan yasatilgan bo'ladi. bu bezaklar har xil shakl va rangda ishlanadi. xozirgi vaqtda o'zbekistonda ishlab chiqarilayotgan paloslardan qarshi aholisi to'qiydigan paloslarni (gilam va sholchalarni )alohida qayd etib o'tish kerak. bu paloslarda qadimgi gullar va kompa/isiya saqlangan holda to'qilmoqda. uning bezaklari kalta man/aravi\ geometrik shakllar va har xil gullardan iborat. gazlamalar to'qish san'ati o'zbekistonda qadim zamonlardan buyon a'lo sifatli va go'za! badiiy matolar ishlab chiqariladi. bular …$

$i, a'lochi, susi, chet kabi matolar, qimmat matolaridan beqasam, baparas, pasma, adras, sho) i gazlamalardan, atlas xonatlaslar bo'lgan. shular bilan birga bu yerda yungli matolar xam to'qilgan: shol, bosma, qoqma, kabilar. fato3 shoyi gazlamalarning asosiy iste'molchilari boylar va zodagonlar bo'lganligi uchun xix asrda o'lar yuqori si fat darajasida ishlab chiqarilgan. bu ishlab chiqarish ayniqsa uchala o'zbek xonliklarning poytaxtlarida; buxoro, xiva, qcvqon shaharlarida bo'lgan. fato 4 matolarning badiiy bezaklari turlicha bo'lib, ayrim gui kompozisiyalari shoyi gazlamalariga mos, ayrimlari esa ip gazlamalariga mos bo'lgan. xx asrning boshida rossiya fabrikalaridan ko'p miqdorda ip gazlamalarini olib kelinishi, mahalliy to'qimachilik ishlab chiqarishiga yomon ta'sir etdi va bozorchi xasad qildi. shunga qaramasdan kam bo'lsa xam maxalliy matolar ishlab chiqarishi davom etdi. albatta matolarning safati va badiiy qimmati o'zgarib ketdi. bunga birinchidan xom-ashyoni chetdan olib keltirilishi, ikkinchidan iste'molchilarning didi va talabi o'zgarishi sabab bo'ldi. to'qimachilikda yangi xom-ashyo fabrika iplari \a suivi) bo'yoqlar ishlata boshlandi. xix asrning oxiridan …$

n shahri xisoblangan. xuddi shunday matolaryi xorazmda o'zgacha usulda ishlab chiqarganlar. bu matolaming ishlab chiqarishida abrbandlarning roli katta. ular to'qiladigan matoning asosi va o'rishini shunday qilib yig'adilarki kelajakda naqsh gulari o'sha asosda bo'ladi. matoga gul bosish matolarga gul bosishda asosan qora va qizil rang ishlatiladi. bu ranglar matoning asli rangi bilan-sarg'ishroq rang bilan qo'shilib chiroyli ornamental komnoziniyayarashdi. toshkentda ranglardan keng foydalaniladi. bunda zangori sariq va ко'к ranglar ko'p ishlatib turiladi. gul bosish jarayoni ancha murakkab ish. gul maxsus tayyorlangan matolarga qo'l bilan yog'och andozalar (qolinlar )yordamida bosiladi. gulning asosiy chiiziqlarini bosma andoza qora rang bilan belgilab beradi. andozalar yasash uchun yok daraxtining qattiq yog'ochi ishlatiladi. bu xil andozalar bir necha o'n yillab xatto asrlab ishlab chiqarishda qo'llanadi. matolarga bosiladigan naqshlar mazmuni o'simliklar tasviridir. masalan "atir gul" "paxta bargi" "shox" va boshqalar shular jumlasidan. ba'zan geometrik shakllaryoki ba'zi ashyolarning va jonivorlarning o'zgartirilgan suratlari ham uchrab keladi. kashtado'zlik san'ati o'rta osiyoda kashtado'zlik …

a kashtado'zlik sohasida o'z uslubiy va badiiy xususiyatlari shakillangan. masalan buxoro, nurato rayonlaridagi kashtalarning naqsh- bezaklari chiziqli xarakterlariga ega bo'lib 'ular buxorocha bosma va yo'rma chaplarida tikiladi. nurato rayonlaridagi kashtalarning naqsh- bezaklari chiziqli xarakterlariga ega bo'lib ular buxorocha bosma va yo'rma chaplarida tikiladi. samarqand va jizax kashtalarida esa yirik aylanasimon bezaklar bo'lib ular falak so'zidan olib mahhalliy shcvada "palak" deb aytiladi va asosan bosma katta-katta choklar bilan tikiladi. qashqadaryo va surxandaryoda kashtalar iroqi chokida tikiladi. xx asrga kelib o'rta osiyo rossiyaga qo'shilganidan keyin iqtisodiy va madaniy hayotda o'zgarishlar bo'lib, kashiado'zlik san'ati va buyumlarga stilistik o'zgarishlar kiritdi bu o'zgarishlar kashtalarning badiiy tuzilishiga ham ta'sir etadi. bu naqsh bezaklarida va rangu atvorida ifodasini topdi. rossiyadan anilik bo'yoqlarini kiritilishi kashtalarning rangini o'zgartirishiga sabab bo'ladi. hozirgi zamon kashtado'zlik san'ati katta va boy merosga ega bo'lib xilma-xil naqsh namunalari va badiiy bezaklariga ega. kashtado'zlikda quyidagi buvumlar bezatiladi. uy ro'zg'or anjomlari. 1. so'zani va nimso'zani 2. …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "matoni badiiy bezash bilan bog'liq xalq amaliy san'ati turlari"

1403871972_48189.doc matoni badiiy bezash bilan bog'liq xalq amaliy san'ati turlari reja: 1. gilam, ip gazlamalari, shoyi gazlamalari to'qish san'ati. 2.chitga gul bosish san'ati. 3.kashtado'zlik san'ati. 4.zardo'zlik. gilamchilik san'ati o'rta osiyo xalqlari hayotida gilamlardan keng miqyosda foydalanish qadim zamondan davom etib kelayotgan madaniy an'ana bo'lib xalqning kundalik ehtiyojiga chuqur singib ketgan. o'zbek gilamlari bir necha guruxlarga bo'linadi. buxoro-samaqnd va andijon gilamlaridir. andijon gilamalari turkumiga farg'ona o'zbeklari, qaraqalpoqlar, qirg'izlar tayyorlagan turli tuman gilamlar kiradi. samarqand gilamlari turkumiga esa, samarqand va buxoro oblastlari xududlarida yashovchi o'zbeklar tomonidan to'qib chiqarilgan gilamlar kiradi. bu gilamlarning gullari va to'qib...

DOC format, 121.0 KB. To download "matoni badiiy bezash bilan bog'liq xalq amaliy san'ati turlari", click the Telegram button on the left.

Tags: matoni badiiy bezash bilan bog'… DOC Free download Telegram