parazitologiya pániniń qısqasha rawajlanıw tariyxı

DOCX 10 pages 35.7 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 35.7 KB

File type DOCX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

tema: parazitologiya pániniń qısqasha rawajlanıw tariyxı. joba. i.kirisiw. ii.tiykarǵi bólim. a)parazitizm haqqında túsinik. b)parazitizm, kommensalizm, mutualizm hám simbioz haqqında túsinikler. iii.juwmaqlaw. iv.paydalanilǵab ádebiyatlar. kirisiw. bir kletkalı haywanlar (protozoa) kishi dúnyasına 31 mıńnan artıq túr kiredi. kópshilik túrleri teńiz hám okeanlarda, dushshi suwlarda jasaydı. ayırım túrleri topıraqta ómir súredi. olardıń arasında ósimlikler, haywanlar hám adam organizminde parazitlik etip jasaytuǵın túrleri de ádewir. bir kletkalı haywanlar atınan kórinip turganınday morfologiyalıq jaqtan denesi bir kletkadan tursa da, biraq fiziologiyalıq jaqtan ǵárezsiz individler bolıp, óz aldına kóp kletkalı haywanlar sıyaqlı, pútkil organizmge tiyisli barlıq wazıypalardı ózi atqaradı. bir kletkalı haywanlar kishi dúnyası óz náwbetinde 5 tipke bólinedi. sarkodalilar (sarcodina) klasına 11000 ģa jaqın túr kiredi. parazit halında jasaytuǵın túrleri tiykarınan amyobalar (amoebina) otryadına tiyisli.adam hám haywanlarda amyobalar otryadınıń birneshe túrleri parazitlik etedi. olar arasında ish ótiw (dizenteriya) amyobası (entomoeba histolytica) adamlardıń juwan isheginde parazitlik qılıp, amyobiaz, yaǵnıy qanlı ish ótiw menen awırıwǵa sebep boladı. …

2 / 10

qıladı. cista ádette domalaq formada bolıp, tıǵız perde - cista qabıǵı menen oralǵan. jetilgen cistada 4 yadro, jetilmegeninde 1-2 yadro boladı. mayda vegetativ forması kishkene (15-20 mkm) bolip, hárekecheń. onıń citoplazması keskin túrde ekige - tiniq ayna tárizli. ektoplazmaga hám dánesheli endoplazmaǵa bólinedi. endoplazmada shar tárizli yadro jaylasadı. mayda vegetativ forması adamnıń juwan ishek qabatında jasap, bakteriyalar menen azıqlanadi hám adamǵa zıyan keltirmeydi. qolaysız sharayatta cistalarga aylanıwı múmkin. parazitizm haqqında túsinik. toqima forması basqalarına qaraganda en ziyanlı esaplanadı. jaralar isip, irińleydi hám qan tamırlarınıń jaraqatlanıwı nátiyjesinde jaralardan qan aǵadı.gematofag yamasa eritrofag formaları ádette jaralarǵa jaqın jerlerde tabılıp, eritrocitler menen fagocitoz halında azıqlanadı.dizenteriya amyobasinıń mayda vegetativ forması tiykarǵı forması yesaplanadi. sebebi ol kóbeyip toqima formasına - eritrofagqa hám cistaǵa aylanadi. cistalar xojeyin dáreti menen birge sırtqa shıǵıp turadı. cistalar sirtqi ortalıqqa shidamlı bolip, hátte, xlorlangan suwda da. nabıt bolmaydı. bir qansha dezinfekciyalawshı zatlardıń tásirine de shidamlı boladı. dizenteriya amyobasınıń cistalarında 4 …

3 / 10

sesine ólshemi 40 mkm keledi. jalǵan ayaqları qısqa bolip, ózi bolsa birqansha hárekecheń boladı. citoplazmada kóbinese eritrocitlerdi tabiw múmkin. sonıń ushın ol eritrofag yamasa gematofag (qan menen azıqlanıwshı) degen at alǵan. dizenteriya amyobası adamnıń basqa aǵzalarına (bawırǵa, ókpege) de jaylasıwı múmkin. egerde amyobanıń toqima forması payda etken jara qan tamırına tuwrı kelip qalsa, ol qan arqalı tuwrı bawırǵa baradı hám bawır abscessine sebep boladı. ókpeniń jaraqatlanıwı bolsa bawır abscessiniń ókpege diafragma arqalı ótiwinen kelip shıǵadı shıǵadı. amyobiaz keselliginiń belgileri tiykarınan qarın awırıwı, ishteydiń joǵalıwı, iriń hám qan aralas ish ótiwinen anıqlanadı. diareya amyobası menen awırǵan adam bir sutkada 300 millionǵa shekem cista shıǵarıwı múmkin.kesellikke diagnoz qoyıw ushın nawqastıń dáreti konservantqa jıynaladı hám tekseriledi.konservant quramı a.a.turdiev tárepinen usınıs yetilgen (1971). adamda 4-yadrolı cistalar hám eritrofag tabılıwı oǵan amyobiaz juqqanlıǵınan derek beredi. ish awırıw amyobası jer júzinde keń tarqalǵan. túrli geografiyalıq sharayatlarda adamlardıń bul parazit penen keselleniwi 10% ten artıp baradı 30% …

4 / 10

i klasqa bólinedi: ósimlik tárizli qamshi tárizliler.(phytomastigina) hám haywan tárizli qamshilaqlılar (zoomastigina).parazitlik etip tirishilik etetuģınları tiykarınan haywan tárizli qamshiqlılar kishi klasına kiredi.kinetoplastidalar (kinetoplastida) otryadınıń ayırım túrleri erkin halda jasaydı.kópshilik túrleri bolsa parazitlik etip tirishilik etedi. bul áwladtıń tripanosomaları (trypanosoma) tuqımına kiriwshi túrleri adam hám omirtqalı haywanlar qanında, arqa miy suyıqlıǵında hám basqa organlarında parazitlik etip awır keselliklerdi keltirip shıǵaradı.tripanosomalardıń lenta tárizli jalpaq denesi 15-40 mkm keledi. aldında jaylasqan bir qamshısın denesiniń qaptalınan artına qaray baǵıtlanadı. qamshı juqa tolqınlanıwshı membrana járdeminde ektoplazmaǵa tutasqan. bazal deneshesi (kinetoplast) endoplazmada qamshınıń túbinde jaylasqan. tripanosomalardıń tómendegi túrleri jaqsı úyrenilgen: 1).afrika uyqı keselliginiń qozǵatıwshısı trypanosoma gambiense; 2) chagas keselliginiń qozǵatıwshısı trypanosoma cruzı; 3). uyqı keselliginiń rodeziya túrin keltirip shıǵaratuǵın - trypanosoma rhodesiense hám basqalar. trypanosoma gambiense - afrikada tarqalgan júdá awır "uyqı keselligi" dep atalǵan kesellikti qozdırıwshı parazit. xx ásirdiń birinshi yarımında usı kesellikten bir millionnan artıq adam qaytıs bolǵan. kesellik dene temperaturasınıń kóteriliwi menen baslanadı, …

5 / 10

mensalizm, mutualizm hám simbioz haqqında túsinikler. latın amerikası mámleketlerinde qáwipli chagas keselliginiń qozdırıwshısı - trypanosoma cruzi keń tarqalgan. morfologiyalıq jaqtan afrika uyqı keselliginiń shaqırıwshısınan parıq qılmaydı. biraq, trypanosoma cruzi jaylasıw ornına qarap forması hár qıylı boladı. kletkanıń ishinde parazitlik yetken tripanosoma xivchinsiz, intensiv kóbeyip psevdosistalar payda etedi. parazitler kesellik tarqatıwshı organizmde hám jasalma usılda ósirilgende qamshılı formada boladı. chagas keselliginiń tarqatıwshısı qan sorıwshı triatoma infestans qandalası. tripanosomalar qandalalardıń arqa isheginde jasaydı hám 5-15 kún dawamında rawajlanadı. ádetde parazitlar adamǵa teri hám shilimshiq qatlamlardıń hár túrlı jarıqları, jaroxatlar arqalı aktiv jol menen ótedi. triatom qandalaları adamǵa, tiykarlanıp, keshesi uyqlap jatqanında hújim etip, erin, kóz hám murındıń shilimshiq qatlamlarınan qan sıpab azıqlanadı. awqatlanǵan jayına kóbinese tripanosomalar menen pataslanǵan taslandıqın shıǵazadi hám ziyanlanǵan teri arqalı tripanosomalar júdá ańsatlıq penen adamǵa ótedi. olar teri hám shilimshiq perdelerdiń kletkalarında bir-eki hápte jasap, kópaya baslaydı. keyin parazitlik qılıp atırǵan kletkalardan shıǵıp, qan tamırlarǵa ótedi hám pútkil …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "parazitologiya pániniń qısqasha rawajlanıw tariyxı"

tema: parazitologiya pániniń qısqasha rawajlanıw tariyxı. joba. i.kirisiw. ii.tiykarǵi bólim. a)parazitizm haqqında túsinik. b)parazitizm, kommensalizm, mutualizm hám simbioz haqqında túsinikler. iii.juwmaqlaw. iv.paydalanilǵab ádebiyatlar. kirisiw. bir kletkalı haywanlar (protozoa) kishi dúnyasına 31 mıńnan artıq túr kiredi. kópshilik túrleri teńiz hám okeanlarda, dushshi suwlarda jasaydı. ayırım túrleri topıraqta ómir súredi. olardıń arasında ósimlikler, haywanlar hám adam organizminde parazitlik etip jasaytuǵın túrleri de ádewir. bir kletkalı haywanlar atınan kórinip turganınday morfologiyalıq jaqtan denesi bir kletkadan tursa da, biraq fiziologiyalıq jaqtan ǵárezsiz individler bolıp, óz aldına kóp kletkalı haywanlar sıyaqlı, pútkil organizmge tiyisli barlıq wazıypalardı ózi atqaradı. b...

This file contains 10 pages in DOCX format (35.7 KB). To download "parazitologiya pániniń qısqasha rawajlanıw tariyxı", click the Telegram button on the left.

Tags: parazitologiya pániniń qısqasha… DOCX 10 pages Free download Telegram