psixikaning evolyutsiyasi va vujudga kelishi

PPTX 24 pages 86.4 KB Free download

24 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 86.4 KB

File type PPTX

Pages 24

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 24

evolutsion psixologiyaga kirish. mavzu: psixikaning evolyutsiiyasi va vujudga kelishi reja: 1 psixika tushunchasi 2 miya va uning tuzilishi 3 ong va uning xossalari, ongsizlik tushunchasi 4 psixik ricojlanish bosqichlari psixika yuksak darajada tashkil topgan materiyaning alohida xossasi bo’lib, u ob'ektiv olamni alohida bir tarzda aks ettiradi. yuksak darajada tashkil topgan materiya deganda biz miyani tushunamiz. demak inson va hayvonlar psixikasining moddiy asosini markaziy nerv sistemasining eng yuksak qismi bo’lmish bosh miya tashkil etadi. ammo insonlar miyasi hayvonlar miyasiga qaraganda qancha murakkabroq tuzilgan bo’ladi. odam miyasi hajmi jihatidan ham katta. agar maymun miyasining og’irligi 400-500 g bo’lsa, odam miyasining og’irligi o’rta hisobda 1400 g dir. individning psixik hayotida miyaning og’irligi alohida ahamiyat kasb etadi. ammo miyaning tuzilishi juda muhim ahamiyatga ega. shuning uchun kishining aqli haqida miyaning og’irligiga qarab hukm chiqarish to’g’ri emas. ba'zi kishilar miyasining vazni o’rtacha vazniga qaraganda ancha og’ir bo’lgani shuningdek, ba'zi kishilarning miya vazni o’rtacha darajadan kamroq …

2 / 24

. nerv tizimi nerv to’qimasidan tashkil topgan bo’lib, u o’z navbatida nerv hujayralaridan iborat. r.dekart tomonidan xvii asrda refleks tushunchasini fanga kiritilishi organizm va muhit ta'siri asoslari ochilishi borasidagi muhim nazariyalardan biri sifatida rol o’ynaydi. refleks - organizmning tashqi va ichki ta'sirotlarga markaziy nerv tizimi orqali bergan javob reaksiyasidir. i.m.sechenov (1829-1905) tomonidan amalga oshirilgan bu tushunchaning rivojlantirilishi va bu mexanizimning barcha psixik jarayonlarga tegishli ekanligi shunga olib keladi-ki, ilmiy psixologiyada determenizm tamoyili uzil-kesil o’z tasdig’ini topdi. inson hayotida reflekslarni yuqori baholab, i.m.sechenov tomonidan quyidagicha ta'rif beriladi: "ongli va ongsiz hayotning barcha aktlari (harakatlar) kelib chiqishi usuliga (mohiyatiga) ko’ra reflekslardir". i.p.pavlov (1849-1936) i.m.sechenovning miya reflektor faoliyatini o’rganish borasidagi g’oyasini rivojlantirib, refleks tushunchasiga yangi mazmun kiritdi hamda shartli reflekslarning hosil bo’lish asoslarini yaratdi. reflekslarning ikki turi farqlanadi: shartsiz va shartli reflekslar. shartsiz reflekslar tug’ma bo’lib, hayotning dastlabki kunlaridan va keyinchalik hech qanday tajribasiz (malakasiz) namoyon bo’la boshlaydi. masalan, igna sanchilganda qo’lni tortib …

3 / 24

i qo’zg’atuvchini qabul qiluvchi sohasidan iboratdir. i.p.pavlovning birinchi va ikkinchi signal tizimlari to’g’risidagi ta'limoti ilmiy psixologiya uchun katta ahamiyatga egadir. hayvonlar uchun borliq katta yarim sharlaridagi ta'sirlagichlar va ularning izlari bilan signallashib ular organizmning ko’rish, eshitish reseptorlariga bevosita kelib turadi. bu birinchi signallar tizimi bo’lib, odam va hayvonlarda umumiydir. so’zlar ikkinchi, maxsus insoniy signal tizimini tashkil etadi. so’zlar narsa va hodisalardan kelayotgan signallarning o’rnini egallagani uchun i.p.pavlov tomonidan "signallar signali" deb nomlangan. ikkinchi signal tizimining faoliyati birinchi signal tizimidan ajralmagan holda bevosita bog’liq tarzda boradi. ikkinchi signallar tizimi tafakkur va nutqning fiziologik asosi hisoblanadi. inson miyasining funksional tuzilishini a.r.luriya 3 ta blokka ajratadi: 1-blok - energetik blok, u miya po’stloq qismining normal ishlash tonusini ta'minlaydi. miya po’stining yuqoridagi qismida joylashgan. 2-blok - axborotlarni qabul qilish, qayta ishlash va saqlash bloki (ikkala yarim sharlarning orqa qismiga tepa chakka va ensa qismlariga joylashgan). 3-blok - faoliyatni dasturlashtirish, boshqarish va nazorat qilishni ta'minlaydi …

4 / 24

bu anglash demakdir. inson ongi tevarak atrofdagi tashqi olamga doir bilimlar yig’indisidan iboratdir. anglash tashqi olamdagi narsalarni tushunish bo’lib, uning tarkibiga muhim bilish jarayonlari kiradi. ongning ikkinchi xossasiga binoan, ongda ob'ekt bilan sub'ekt o’rtasidagi aniq farq o’z ifodasini topadi, ya'ni odam "men" degan tushunchani "men emas" tushunchasidan farqini ajratadi. odam o’zini bilish qobiliyatiga ega bo’lgan, ya'ni psixik faoliyatda o’z-o’zini tekshira oladigan yagona mavjudotdir. ongning uchinchi xossasiga asosan ong yordami bilan odamning maqsadni ko’zlash faoliyati ta'minlanadi. faoliyat maqsadlarini yaratish ongning vazifasiga kiradi. bunday faoliyat motivlari yuzaga keladi va chamalab ko’riladi, irodaviy qarorlar qabul qilinadi, harakatlarni bajarish yo’llari hisobga olinadi. ongning to’rtinchi xossasiga asosan turli munosabatlardan ongli ravishda turli his-tuyg’ular yuzaga keladi. ong kishilar munosabatlarining yig’indisidir. ong yuzaga kelishining asosiy sharti, vositasi tildir. psixikaning eng quyi darajasi ongsizlikdir. ongsizlik - bu shunday psixik jarayonlar va hodisalar yig’indisiki, unda inson o’z xatti-harakatlariga javob bermaydi, anglamaydi. bunga tush ko’rish, ba'zi patologik hodisalar, alaxlash, gallyusinasiya …

5 / 24

ajasiga ajratiladi. ko’pgina bir hujayralilar hamda ayrim ko’p hujayralilarda psixik rivojlanishning past darajasi kuzatiladi. 2.perseptiv bosqich bo’lib, u tashqi, ob'ektiv voqelikni yaxlit aks etishi bilan xarakterlanib, alohida oddiy sezish turi emas. k.e.fabrining fikricha, perseptiv psixikani ham ikki darajasi mavjud. past darajaga yuqori darajali umurtqasizlar kiradi. perseptiv psixikaning quyi bosqichida mavjud bo’lgan hayvonlar uchun ijobiy ta'sir etuvchilarni faol izlash xususiyati xosdir. 3.intellektual bosqich - yuksak darajada rivojlangan nerv tizimiga ega bo’lganlar, ya'ni odamsimon maymunlarga xosdir. seskanuvchanlik va tropizm hamma tirik organizmlar o’simliklardan tortib, hayvonlargacha aks ettirishning biologik shakli seskanuvchanlik xususiyatiga egadir. seskanuvchanlik - tirik organizmning biologik ahamiyatiga ega bo’lgan ta'sirlariga javob qaytarish qobiliyatidir. biotik, ya'ni biologik ahamiyatga ega bo’lgan omillariga maxsus harakatlar bilan reaksiya qilish usullariga tropizm yoki taksislar deyiladi. tropizm turlari quyidagi jadvalda yaqqol aks ettirilga: tropizm turlari. fototropizm termotropizm xemotropizm gidrotropizm topotropizm geleotropizm barotropizm 1.fototropizm - bu tirik organizmning yorug’lik ta'sirida harakatga kelishidir. masalan, yoz kuni tungi chiroq yorug’ligiga …

Want to read more?

Download all 24 pages for free via Telegram.

Download full file

About "psixikaning evolyutsiyasi va vujudga kelishi"

evolutsion psixologiyaga kirish. mavzu: psixikaning evolyutsiiyasi va vujudga kelishi reja: 1 psixika tushunchasi 2 miya va uning tuzilishi 3 ong va uning xossalari, ongsizlik tushunchasi 4 psixik ricojlanish bosqichlari psixika yuksak darajada tashkil topgan materiyaning alohida xossasi bo’lib, u ob'ektiv olamni alohida bir tarzda aks ettiradi. yuksak darajada tashkil topgan materiya deganda biz miyani tushunamiz. demak inson va hayvonlar psixikasining moddiy asosini markaziy nerv sistemasining eng yuksak qismi bo’lmish bosh miya tashkil etadi. ammo insonlar miyasi hayvonlar miyasiga qaraganda qancha murakkabroq tuzilgan bo’ladi. odam miyasi hajmi jihatidan ham katta. agar maymun miyasining og’irligi 400-500 g bo’lsa, odam miyasining og’irligi o’rta hisobda 1400 g dir. individning psixik ...

This file contains 24 pages in PPTX format (86.4 KB). To download "psixikaning evolyutsiyasi va vujudga kelishi", click the Telegram button on the left.

Tags: psixikaning evolyutsiyasi va vu… PPTX 24 pages Free download Telegram