tijorat banklarining operatsiyalari

DOCX 13 pages 45.3 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 45.3 KB

File type DOCX

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

xvi . tijorat banklarining operatsiyalari. 16.1. tijorat banklarining passiv operatsiyalari. tijorat banklari asosan jamiyatdagi vaqtinchalik bo‘sh pul mablaglami jalb qilish va ushbu mablaglami tegishli maqsadlarga joylashtirish orqali tegishli foydani shakllantiradi. banklaming vaqtinchalik bo‘sh pul mablaglarini jalb qilish bilan bogliq operatsiyalari passiv operatsiyalar hisoblanadi. banklaming passiv operatsiyalari tegishli xarajatlar evaziga amalga oshirladi. demak, tijorat banklari passiv operatsiyalari natijasida moliyaviy resurslami shakllantiradi. resurslar ikkita yirik manba: jalb qilingan mablaglar va o‘z mablaglaridan iborat. resurslar bank balansining passivida hisobga olib boriladi. tijorat banklari balansi passivining asosiy ulushini majburiyatlar (jalb qilingan mablaglar) tashkil etib, ular jami bank resurslari tarkibida 85-90 foizdan iborat boladi. majburiyatlami muddati va vujudga kelish manbasiga qarab: barqaror va beqaror mablaglarga, ular uchun tolanadigan xarajatlar miqdoridan kelib chiqib: arzon va qimmat mablaglarga ajratish mumkin. jalb qilingan mablaglaming manbasi: depozitlar: · chaqirib olinguncha saqlanadigan depozitlar; · muddatli depozitlar; · jamg‘arma depozitlar. xalqaro bank amaliyotida bank resurslari tarkibida depozit mablaglar, ayniqsa muddatli depozitlar …

2 / 13

esurslar; · boshqa mablaglar. banklaming depozit bolmagan mablaglari tarkibida moliya bozoridan jalb qilingan banklararo kredit resurslari asosiy salmoqni egallaydi. banklararo kreditlar asosan qisqa muddatli xarakterga ega bolib, odatda ushbu kreditlami berish va olish jarayoni o‘zining tezkorligi bilan muhim ahamiyatga ega. ushbu jarayon boyicha asosiy operatsiyalar banklaming vakillik hisobvaraqlari doirasida amalga oshiriladi. ya’ni, tijorat banklari o‘zaro kelishuvga erishganda mablaglar vakillik hisobvaraqlari orqali olkazib beriladi. shu bilan birga, ushbu kreditlar tijorat banklari uchun nisbatan arzon va muddati jihatidan «uzun» mablaglar hisoblanadi. xalqaro bank amaliyotida banklaming depozit bolmagan resurslari tarkibida asosiy yirik manbalardan biri qimmatli qog‘ozlar hisoblanadi. banklar moliyaviy resurslami shakllantirish maqsadida aksiya, obligatsiya, depozit va jamg‘arma sertifikatlami muomalaga chiqaradi. shuningdek, tijorat banklari uzoq muddatli resurslarini shakllantirishda ipoteka va subordinar qimmatli qog‘ozlari muhim o‘rin tutadi. banklaming qimmatli qog'ozlami muomalaga chiqarish orqali resurslami shakllantirish bilan bogliq operatsiyalarini ikkita guruhga ajratish maqsadga muvofiq. birinchi guruhga, tijorat banklari ustav va qo'shimcha kapitalini shakllantirish maqsadida aksiya va …

3 / 13

a investitsion kompaniyalar orqali investor sifatida ham maydonga chiqishi mumkin. tijorat banklari aksiyalari va sertifikatlarning bozor bahosi moliya bozoridagi mavjud talab va taklif asosida otnatiladi. aksiya va sertifikatlarning nominal va bozor bahosi ottasidagi farq ijobiy yoki salbiy bolishi mumkin. agar ushbu farq ijobiy bolsa, tijorat banklari moliyaviy jihatdan barqaror va raqobatbardosh ekanligidan dalolat beradi. mazkur holat banklaming qimmatli qog‘ozlar orqali resurslarini oshirishga ijobiy ta’sir kotsatadi. tijorat banklari aksiya va sertifikatlarining bahosiga ta’sir qiladigan asosiy omillardan biri ularga tolanadigan dividend va foiz tolovlari hisoblanadi. aksiya va sertifikatlarga tolanadigan tolovlar miqdorining yuqoriligi va barqarorligi banklaming qimmatli qogbzlar bozoridagi emitent nufuzini oshirishga bevosita ta’sir qiladi. chunki bozor iqtisodiyoti sharoitida har qanday faoliyatning asosida iqtisodiy foyda olish yotadi. shuni alohida talddlash lozimki, tijorat banklari qimmatli qog‘ozlar bozoridagi emitent, investor yoki vositachi sifatidagi ishtirokiga iqtisodiyotdagi inflyatsiya darajasi bevosita ta’sir qiladi. shu bois, banklar qimmatli qogbzlar bozorida, ayniqsa emitent sifatida qatnashganida inflyatsiya darajasini inobatga olishi lozim. …

4 / 13

jatlar va bazel andozalariga ко ya birinchi darajali kapital asosiy kapital sifatida ham e’tirof etiladi. tijorat banklari asosiy (birinchi darajali) kapitali xalqaro bazel andozalariga asosan ustav kapitalining tolangan qismi, muddatsiz nekumulyativ imtiyozli aksiya- lar, emission daromad, sof foyda hisobidan shakllantirilgan zaxira summalari va o^gan yillaming taqsimlanmagan foydasidan tashkil topadi. tijorat banklari ikkinchi darajali (qo‘shim ch a) kapitali kreditlardan koriladigan zararlami qoplashga moljallan- gan zaxiraning riskka tortilgan aktivlar miqdori 1,25 foizidan oshib ketmaydigan qismi, qayta baholash zaxirasi, subordinatsiyalashgan qarz majburiyatlari va konsolidatsi- yalashgan sho^ba korxonalarini tashkil etish maqsadiga yo^altirilgan qo^ilmalami o‘z ichiga oladi. o‘zbekiston tijorat banklari kapitalining tarkibi va uning etarliligiga qoyilgan talablar markaziy bankning 2015 yil 14 iyuldagi “tijorat banklari kapitalining monandligiga qo^iladigan talablar to‘g‘risida”gi nizomi asosida tartibga solinadi. 0‘zbekiston tijorat banklari birinchi darajali kapitali tarkibiga xalqaro bazel andozalaridan farqli olaroq, bankning ustav kapitalidagi valyuta qismiga teng bolgan valyuta aktivlarini qayta baholanish hisobiga tashkil etilgan devalvatsiya zaxirasi alohida manba sifatida …

5 / 13

ktiv operatsiyalari ulaming faoliyatida juda muhim hisoblanadi. chunki ular ushbu operatsiyalar orqali daromadlami shakllantiradilar va aktiv operatsiyalar doimo malum darajada risk, ya’ni qarzdoming defolti (tolovga qobiliyatsizlik) bilan bogliq boladi. tijorat banklari aktiv operatsiyalari iqtisodiy mohiyatiga ko'ra: · kassa operatsiyalari; · ssuda operatsiyalari (kreditlash); · investitsiya va fond operatsiyalari; · valyuta operatsiyalari va kafolatlar berish; · bank faoliyatini amalga oshirish uchun xarajatlar (asosiy vositalar, transport va b.) bilan bogliq operatsiyalardan iborat. banklar kassa operatsiyalari orqali mijozlarga naqd pullami berish va ulardan naqd pullami qabul qilish bilan bogliq ishlami amalga oshiradi. ssuda operatsiyalari orqali banklar mamlakatdagi faoliyat yuritayotgan mulkiy shaklidan qat’iy nazar barcha xojalik subyektlariga tegishli kerditlarni beradi. malumki, bank kreditlari bir yilgacha - qisqa muddatli, bir yil va undan ko‘p davrga - uzoq muddatli kreditlarga bolinadi. investitsiya operatsiyalarida. banklar hojalik yurituvchi subyektlar va davlatning qimmatli qog'ozlariga moliyaviy mablaglami joylashtiradi. albatta ushbu operatsiyalar banklar uchun malum darajadagi riskli operatsiyalar hisoblanib, banklaming foydasini …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tijorat banklarining operatsiyalari"

xvi . tijorat banklarining operatsiyalari. 16.1. tijorat banklarining passiv operatsiyalari. tijorat banklari asosan jamiyatdagi vaqtinchalik bo‘sh pul mablaglami jalb qilish va ushbu mablaglami tegishli maqsadlarga joylashtirish orqali tegishli foydani shakllantiradi. banklaming vaqtinchalik bo‘sh pul mablaglarini jalb qilish bilan bogliq operatsiyalari passiv operatsiyalar hisoblanadi. banklaming passiv operatsiyalari tegishli xarajatlar evaziga amalga oshirladi. demak, tijorat banklari passiv operatsiyalari natijasida moliyaviy resurslami shakllantiradi. resurslar ikkita yirik manba: jalb qilingan mablaglar va o‘z mablaglaridan iborat. resurslar bank balansining passivida hisobga olib boriladi. tijorat banklari balansi passivining asosiy ulushini majburiyatlar (jalb qilingan mablaglar) ...

This file contains 13 pages in DOCX format (45.3 KB). To download "tijorat banklarining operatsiyalari", click the Telegram button on the left.

Tags: tijorat banklarining operatsiya… DOCX 13 pages Free download Telegram