pul nazariyasi

DOCX 10 стр. 52,6 КБ Бесплатная загрузка

10 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 52,6 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 10

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 10

ii pul nazariyalari 2.1. pul nazariyasining mohiyati pul nazariyasining olamshumul ilmiy ahamiyati shundaki, u barcha iqtisodiy fanlaming asosi hisoblanadi. haqiqatda ham birorta iqtisodiy adabiyot mavjud emaski, agar pul yoki u bilan bogliq munosabatlami o‘zida aks ettirmagan bo isa. pulning nazariy tabiati bir nechta bo lib, qator konsepsiyalarda uning mayjudligini tabiiy asoslari va amal qilishining sabablari keltiriladi. shartli ravishda buni “tovarli” va “tovarsiz” konsepsiyalarga ajratish mumkin30. tovarli konsepsiyada pulning qimmatliligini aniqlashda asosiy e’tibor real foydali hisoblangan ichki qiymatiga qaratiladi. bu borada juda keng tarqalgan pulning metallilik nazariyasi e’tiborga olinadi. pulning tovarsiz konsepsiyasida uning tovami sotib olish huquqini beruvchi qiymati, simvoli, ieroglifi, umumiy korinishi kabi belgilariga e’tibor qaratiladi. albatta, pul nazariyasining ko‘p qirraliligi va uning iqtisodiy kategoriya sifatida amal qilishi juda ko‘p iqtisodchi olimlar, mutaxassislar, ekspertiar tomonidan e’tirof etilgan. e’tiborli jihati shundaki, iqtisodchi olimlar, ekspertiar va mutaxassislaming pul nazariyasi va uning iqtisodiy kategoriya sifatida amal qilishi haqidagi qarashlari, talimotlari va g‘oyalari juda …

2 / 10

, ular o‘rtasidagi ayirboshlashni ta’minlovchi va ulaming manfaatlarini tartibga soluvchi vosita sifatida pul maydonga chiqadi. malumki, jamiyatda ayirboshlash munosabatlarining dastlabki davrlarida kishilar barterdan juda keng ravishda foydalangan, keyinchalik ular barter, ya’ni tovami - to varga almashtirish jarayoni malum qiyinchilik va qo‘shimcha vaqtni talab etishi natijasida, bozor ishtirokchilari pulni kashf etdilar. pul - barcha tovarlaming umumiy ekvivalenti sifatida maydonga chiqadigan “maxsus tovar” bolib, uning yordamida barcha tovarlar qiymati olchanadi. pulning jamiyatda amal qilishi va uning evolyutsiyasi bilan bogliq masalalar iqtisodiy adabiyotlarda pul nazariyasi sifatida talqin etiladi. 2.2. pulning metallik nazariyasi pulning metallik nazariyasi xvi - xvii asrlarda dastlab kapitalning boylik sifatida jamg‘arish, kapitalistik tuzumning shakllanishi va rivojlanishi sharoitida vujudga keldi. agar, kapitalizm natural - feodal tuzum sharoitida rivojlanib uning asosini bozor munosabatlari tashkil etishini e’tiborga olsak, pulning metallilik nazariyasi kishilik jamiyatining natural - feodal tuzumi davriga borib taqaladi. malumki, pul birligining sotib olish qobiliyati metall asosida aniqlanadi, metall tangalar o‘zida pulning …

3 / 10

talimotlarida paydo bolgan. metall pul nazariyasi tarafdorlari sifatida u. stafford (1554-1642) - t.men (1571-1641), d.nors (1641-169ijlami ta’kidlash mumkin. ular pul nazariyasi asosida metall pullar ijtimoiy ishlab chiqarish munosabatlari sharoitida tabiiy ravishda vujudga keladigan jarayon sifatida emas, balki metall pullami vujudga kelishini kishilik jamiyatining malum davrida shakllangan, rivojlangan va chuqurlashib borayotgan ayirboshlash natijasi sifatida qarashgan. metall pul nazariyasining taniqli asoschilari fransua kene va adam smitlar ekanligini talddlash maqsadga muvofiq. klassik maktabning fiziokratlar yo‘nalishining asoschisi fransua kene o'zining ishlab chiqarish va takror ishlab chiqarish munosabatlariga baglshlangan asarida metall pul nazariyasiga yetarlicha e’tibor qaratadi. xususan u: “takror ishlab chiqarish qo‘shimcha xarajat (investitsiya)lar hisobiga uzluksiz yangilanib turadi. qo^himcha xarajatlar metall ko'rinishida pullar hisobiga amalga oshirilib, metall pullar ishlab chiqaruvchi va iste’molchi о‘rt as id a vujudga keladigan iqtisodiy munosa- batlami amalga oshirishda ayirboshlash vositasi sifatida ishtirok etadi, iste’mol qiymatiga ega bolgan tovarlar ayirboshlash jarayonida bir marta ishtirok etganidan so‘ng ushbu jaryonni tark etadi va …

4 / 10

talimotni ilgari suradi. ulaming nazdida “ko‘rinmas qol” talab va taklif bolib, ishlab chiqaruvchi o‘zi yaratgan moddiy ne’matlari bilan bozordagi taklifni shakllantiradi, iste’molchi esa malum darajadagi ehtiyojini qondirish uchun qilgan harakati natijasida talabni vujudga keltiradi. aynan mana shu jarayonda tomonlaming manfaatlari bozorga taklif etilayotgan moddiy ne’matlar massasi va ulami sotib olish uchun zarur bolgan pul massasi o‘rtasidagi bogliqlik natijasida opining yechimini topadi. agar iste’mol uchun taklif etilayotgan tovar massasi pul massasiga nisbatan ko‘p bolsa ulaming bahosi pasayadi va iste’molchining tanlov imkoniyatlari ortadi va aksincha. adam smitt va boshqa metall pul nazariyasi tarafdorlari aynan mana shu jarayonda muomalada metall tangalarning ishtirok etishi ishlab chiqaruvchilar tomonidan yaratilgan moddiy ne’matlaming haqiqiy qiymatini xolisona baholashda qol kelishi asosida metall pul nazariyasini ilgari suradilar. chunki tolov vositasi sifatida metall tangalar amal qilgan sharoitda bozorga taklif etilayotgan moddiy ne’matlar hajmi pul hajmidan kam bolganda, metall tangalarning ortiqcha qismi pul sohibi tomonidan moddiy boylik sifatida jamg‘armaga yo^naltiriladi, ya’ni …

5 / 10

va tartibga solish kabi masalalariga ehtiyoj tugllmagan. shu bilan birga, pulning metallilik nazariyasi tarafdorlarining ayrim kamchiliklari mavjud bolib, ulaming asosiylari quyidagilarda ko'rinadi. birinchidan, pulning metallik nazariyasi tarafdorlari pulning barcha funksiyalarini bajaruvchi haqiqiy pullami keyinchalik ulaming ounbosarlari hisoblangan qog‘oz pullar bilan almashtirilishini inkor etdilar. ular haqiqiy qiymatga ega bolgan metall pullami qog‘oz pullarga almashtirish mumkinligini va uning tabiatini tasawur qila olmadilar. biroq, o‘sha davrlarda ham qog‘oz pullar xitoyda juda keng miqyosda tolov vositasini bajarar edi. ikkinchidan, metall pul nazariyachilari pullami tovar ayirboshlash munosabatlari ta’sirida vujudga kelganligini, shuningdek, pulning tarixiy - iqtisodiy kategoriya ekanligini tushunib yetmadilar. uchinchidan, metall pul nazariyachilari talimotida boylikning asosini savdo tashkil etadi, boylikning asosini oltin va boshqa qimmatbaho metallami jamg‘arishda degan noto^ri tasawur mavjud edi. bu jamiyatda har qanday boylikning asosida oltin yoki qimmatbaho metallar emas, balki boylik kishilaming moddiy va ma’naviy jihatdan yetukligi hamda har qanday boylikning asosida mehnat yotishini inkor etishdi. xviii asr va xix asming …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 10 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "pul nazariyasi"

ii pul nazariyalari 2.1. pul nazariyasining mohiyati pul nazariyasining olamshumul ilmiy ahamiyati shundaki, u barcha iqtisodiy fanlaming asosi hisoblanadi. haqiqatda ham birorta iqtisodiy adabiyot mavjud emaski, agar pul yoki u bilan bogliq munosabatlami o‘zida aks ettirmagan bo isa. pulning nazariy tabiati bir nechta bo lib, qator konsepsiyalarda uning mayjudligini tabiiy asoslari va amal qilishining sabablari keltiriladi. shartli ravishda buni “tovarli” va “tovarsiz” konsepsiyalarga ajratish mumkin30. tovarli konsepsiyada pulning qimmatliligini aniqlashda asosiy e’tibor real foydali hisoblangan ichki qiymatiga qaratiladi. bu borada juda keng tarqalgan pulning metallilik nazariyasi e’tiborga olinadi. pulning tovarsiz konsepsiyasida uning tovami sotib olish huquqini beruvchi qiymati, simv...

Этот файл содержит 10 стр. в формате DOCX (52,6 КБ). Чтобы скачать "pul nazariyasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: pul nazariyasi DOCX 10 стр. Бесплатная загрузка Telegram