нурютилишининг асосий қонунлари

PPTX 16 pages 152.9 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 152.9 KB

File type PPTX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

презентация powerpoint мирзо улуғбек номидаги ўзбекистон миллий университети кимё факультети аналитик кимё кафедраси проф. в.б. турабов н.т мавзу: нур ютилишининг асосий қонунлари бугер-ламберт-бер қонуни ва ундан четланиш ҳоллари моляр сўндириш коэффициенти оптик зичлик. фотометрик аниқлашнинг оптимал шароитини танлаш (бугер –ламберт –бер қонуни ) электромагнит тўлқинларнинг эритмада тарқалишдаги асосий хусусиятларидан бири интенсивлик бўлиб, вақт бирлигида майдондан ўтаётган квантлар сонига боғлиқ катталикдир. монохроматик нур оқими модда орқали ўтаётганда бу нурнинг бир қисми қайтарилади, бир қисми ютилади ва бир қисми эса эритмадан ўтиб кетади. расм 2. нур оқимининг рангли эритмадан ўтиши. ј0 =jк + jю + jў кюветалар бир хил бўлганлиги учун қайтган нурнинг миқдори бир хил эканлигини ҳисобга олсак, юқоридаги тенглама соддалашади: j0 =jю + jўт ўтказувчи муҳит ютган нурнинг солиштирма миқдори, тушаётган нурнинг интенсивлигига боғлиқ эмас. бир хил қалинликдаги ҳар бир қатлам, эритманинг концентрацияси ўзгармас бўлганда тушаётган монохроматик нурни тенг миқдорда ютади . бугер (1729) ва ламберг (1760) ларнинг нур ютилишининг …

2 / 16

г иккинчи қонуни 1852 йил бер томонидан очилди. у эритмаларда нурнинг ютилишини ўрганиб юитилиш коэффициенти (к) нинг нурни ютаётган модда концентрациясига тўғри пропорционал эканлигини аниқлади. k= c бунда -ютилиш коэффициенти ва у концентрацияга боғлиқ эмас. бу коэффициент моляр сўндириш коэфициенти дейилади. с-модданинг концентрацияси. бугер-ламберт қонуни модда концентрацияси ўзгармас бўлганда нурнинг ютилиши, ютувчи қатламнинг қалинлигига боғлиқ эканлигини ифодаласа. бер қонуни эритма қалинлиги ўзгармас бўлганда нурнинг ютилиши концентрацияга боғлиқлигини ифодалайди. иккала қонун бирлаштирилиб бугер-ламберт-бер қонуни деб қабул қилинди ва қуйидаги формула билан ифодаланди. j=j0 10-lc ` ёки логарифмик холда lg =lc a lg модданинг оптик зичлиги деб аталади. бу ерда а-оптик зичлик, нурнинг ютилган миқдорини ифодаловчи ўлчовсиз катталик. пропорционаллик коэффициенти -ютилишнинг моляр коэффициенти дейилади ва 1см қалинликдаги концентрацияси 1моль/л бўлган эритмадан ўтаётган нурнинг ютилишини кўрсатади. ютилиш ўлчамсиз катталик бўлганлиги учун -қиймати lc-тескари катталик қийматига эга бўлиши керак. агар концентрациясини (с) моль/л да, эритма қалинлигини (l) см да ўлчанса -нинг қиймати л/моль.см, билан …

3 / 16

атик; 2). рангли эритма етарлича суюлтирилган; 3).аниқланаётган компонент барқарор таркибли бирикмага айлантирилган; 4).эритманинг барча бегона компонентлари концентрацияси ва табиати ҳамма вақт деярли ўзгармас бўлиши керак. бугер-ламберт-бер қонунидан четланиш ҳоллари. нур ютилиш қонуни кўп тажрибалар ўтказиш йўли билан текширилган ва қонун сифатида қарор топган. лекин комплекс бирикмалар билан ишланганда амалда бу қонундан четланиш рўй беради. бер қонуни фақат суюлтирилган эритмалар учун тўғри келади ва шунинг учун унинг ишлатилиш соҳаси бир оз чегараланган. бу қонундан четланиш қуйидаги ҳолларда содир бўлади. 1). аниқланаётган ион рангли бирикмага ўтказилса. me+r=mer бунда ме- аниқланаётган ион, кўпинча рангсиз ёки жуда оч рангга эга бўлади. r-реагент, унинг ранги mer рангидан фарқ қилади. mer-рангли бирикма. масалан, темир (iii) ионини кучсиз сариқ рангда, роданид иони рангсиз, аммо темир роданиди комплекси тўқ қизил ранглидир. бу реакция қайтар реакция бўлиб, mer нинг диссоциланиш константасини қуйидагича ифодалаш мумкин. бунда с-рангли mer комплексининг концентрацияси -mer бирикмасининг диссоциланиш даражаси. эритманинг ранг интенсивлиги рангли ва рангсиз …

4 / 16

амаяди; в) j2+крахмалнинг ранг интенсивлиги камаяди. 5)эритмада бегона ионларнинг бўлиши бир неча хил таъсир этади (рангли бегона ион бўлса, реагент реакцияга киришса ёки эритманинг рангига таъсир этса, бу ҳолда ҳам қонундан четланишга олиб келади) моляр сўндириш коэффициенти нур ютувчи ҳар қандай системанинг асосий характерловчи катталиги берилган тўлқин узунликдаги моляр сўндириш коэффициентдир. нур ютилишининг асосий қонунига биноан lc бу катталикнинг физик маъноси шундан иборатки, эритмада эриган модданинг концентрацияси 1 моль/л ва ютиш қалинлиги 1см, бўлгандаги оптик зичликка моляр сўндириш коэффициенти дейилади. нур ютилишнинг моляр сўндириш коэффициенти  эритмадан ўтаётган нурнинг тўлқин узунлигига, эриган модданинг табиатига, эритманинг ҳароратига боғлиқ бўлиб, ютаётган қаватнинг қалинлигига ва концентрациясига боғлиқ эмас. модданинг ҳар хил бўлишига қараб  ҳам турли қийматга эга бўлади. =2,0*103 бўлса, реакция сезгирлиги кам; =60*103 бўлса, реакция сезгирлиги ўртача; 60*103 бўлса, реакция сезгирлиги юқори ва =2*105 бўлса, реакция энг юқори сезгирликка эга деб ҳисобланади. комплекс турғун бўлса яхши натижа олиш мумкин, акс ҳолда …

5 / 16

анлаш. фотометрик анализда аниқ ва бир хилда такрорланувчи натижаларни олишда танланган рагентнинг селективлиги ва анализни бажариш шароитлари жуда катта аҳамиятга эга. реагентни танлаш. маълумки кам миқдордаги элементларни аниқлашда шу элементга хос бўлган аналитик актив группаси бор органик реагентлардан фойдаланилади. мисол учун, никелни аниқлашда диметилглиоксимдан фойдаланилади. чунки ундаги оксим группаси қn-oh никель учун ёки шунингдек, -нитрозо -нафтолдаги -no ва -оh группалар кобальт ионлари учун специфик ҳисобланади. бундай группалар сезгир бўлиши билан бирга, уларнинг ҳосил қилган рангли комплекс бирикмаларига маълум талаблар ҳам қўйилади. ҳосил бўлган комплекс бирикмалар етарли даражада барқарор ва доимий таркибга эга бўлиши керак. яхши реагентни танлаш учун қуйидагиларни мезон қилиб олиш мумкин: 1) комплекс билан реагентнинг нурни ютиш тўлқин узунликлари фарқи (.=к-r) қанчалик катта бўлса, реакция шунчалик контраст бўлади. .=к-r100нм бўлса, реакцияни контрастлиги юқори бўлади. 2) реагент ва комплекснинг моляр сўндириш коэффициентининг фарқи =к-r ва =к/r қанчалик катта бўлса, реакция шунча сезгир бўлади. агар комплекс ва реагентнинг моляр сўндириш …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "нурютилишининг асосий қонунлари"

презентация powerpoint мирзо улуғбек номидаги ўзбекистон миллий университети кимё факультети аналитик кимё кафедраси проф. в.б. турабов н.т мавзу: нур ютилишининг асосий қонунлари бугер-ламберт-бер қонуни ва ундан четланиш ҳоллари моляр сўндириш коэффициенти оптик зичлик. фотометрик аниқлашнинг оптимал шароитини танлаш (бугер –ламберт –бер қонуни ) электромагнит тўлқинларнинг эритмада тарқалишдаги асосий хусусиятларидан бири интенсивлик бўлиб, вақт бирлигида майдондан ўтаётган квантлар сонига боғлиқ катталикдир. монохроматик нур оқими модда орқали ўтаётганда бу нурнинг бир қисми қайтарилади, бир қисми ютилади ва бир қисми эса эритмадан ўтиб кетади. расм 2. нур оқимининг рангли эритмадан ўтиши. ј0 =jк + jю + jў кюветалар бир хил бўлганлиги учун қайтган нурнинг миқдори бир хил эканлигини ҳис...

This file contains 16 pages in PPTX format (152.9 KB). To download "нурютилишининг асосий қонунлари", click the Telegram button on the left.

Tags: нурютилишининг асосий қонунлари PPTX 16 pages Free download Telegram