yuqumli kasalliklar va salomatlik himoyasi

DOCX 8 pages 33.6 KB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 33.6 KB

File type DOCX

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

mаvzu: jamoada yuqumli kasalliklarni oldini olish va o’rvi, covid-19 kasaligida salomatlikni himoya qilishda hamshiraning o‘rni. o‘quvchi bilishi kеrаk: 1.yuqumli kasalliklarning paydo bo‘lish nazariyasi va tibbiy statistika. 2. yuqumli kasalliklarning asosiy xususiyatlari. 3. yuqumli kasalliklar bilan og‘rigan bemorlarni parvarish qilish maqsadi va hamshiraning vazifalari. 4. o’rvi, covid-19, etiologiyasi, epidemiologiyasi haqida ma’lumot. yuqumli kasalliklar mohiyati, ularning kelib chiqish sabablari uzoq vaqt davomida noma’lum bo‘lib kelgan. lekin o‘sha zamon donishmand kishilari bu kasalliklarning bemordan sog‘lom odamga yuqish xususiyati bor ekanligiga e’tibor qilganlar. keyinchalik yuqumli kasalliklar ikki xil bo‘ladi, degan fikrlar paydo bo‘ldi: 1) bir xil yuqumli kasalliklar tashqi muhitda yuzaga keladigan alohida zararli modda (miazma)ning odam organizmiga kirishi na-tijasida paydo bo‘ladi, chunonchi, bezgak kasalligi botqoqlikda hosil bo‘ladigan maxsus “miasma”ning organizmga kirishi natijasida paydo bo‘ladigan darddir; 2) ikkinchi xil kasalliklar esa sog‘lom odamlar bemorga yaqin yurganida kontakt yo‘li bilan yuqadi. bundan kasalliklarni qo‘zg‘atadigan sababni “kontagium” va kasalliklarning o‘zini esa “konta-gioz kasalliklar” deb yuritish rasm …

2 / 8

infeksiya so‘zi tor ma’noda olinganida mikroorganizmning mak-roorganizmga kirishini anglatadi. infeksiya (lotincha infectio – ifloslanish, yuqish degan ma’noni bildiradi) – bu kasallik tug‘diruvchi mikroorganizmlarning organizmga kirishi bo‘lib, bunda orga-nizm bilan ular orasida murakkab jarayonlar kompleksi rivojlanadi. infeksion jarayon – bu ma’lum tashqi muhit sharoitlarida kasallik qo‘zg‘atuvchilari ta’siriga javoban organizmda yuzaga keladigan fiziologik himoya va patologik reaksiyalar majmuidir. biologik nuqtai nazaridan infeksion jarayon paratizmning o‘ziga hos bir ko‘rinishi hisoblanadi va bunda har hil yashash sharoitiga ega bo‘lgan ikki organizm kurashadi. yuqumli kasallik – bu biologik, kimyoviy, klinik va epide-miologik tartibdagi o‘zgarishlar va turli belgilar shaklida yuzaga keladigan infeksion jarayon rivojlanishining eng oxirgi davridir. mikroorganizm va ularning mahsulotlari bilan odam organizmi hujayralari orasida vujudga keladigan munosabatlar har xil ko‘ri-nishda namoyon bo‘ladi. bu mikrobning xususiyatlari, organizm ho-lati, tashqi muhit sharoitlari hamda ijtimoiy omillarga bog‘liq. bular ta’sirida infeksiyaning quyidagi ko‘rinishlari shakllanadi: manifest (ekzogen) infeksiya – bunda kasallik belgilari aniq namoyon bo‘ladi va klassik ko‘inishga mos …

3 / 8

kechadigan shaklidir. faqat ular kasalllikka hos bo‘lgan qo‘shimcha immunologik va boshqa laboratoriya tahlillarining o‘zgarishlari aso-sidagina aniqlanishi mumkin. autoinfeksiya (endogen) – organizmning asosiy vazifalarini boshqarib turgan fiziologik mexanizmlar (imminitet, almashinuv ja-rayonlari)ning buzilishi natijasida rivojlanadigan kasallik. latent infeksiya – uzoq (6 oydan ortiq) davom etadigan yuqumli kasallik bo‘lib, ko‘pincha ijobiy natija bilan yakunlanadi. bu kuchsiz immun javobiga ega bo‘lgan kishilar organizmida uchraydi. uzoq cho‘ziladigan kasalliklarning shakllanishiga asosiy sabablaridan biri- bu mikroorganizmlar o‘zgaruvchanligidir. sust infeksiya – organizmga viruslar (virionlar, pirionlar) tushi-shi natijasida rivojlanadigan yuqumli kasallikdir. bu infeksiya uzoq davom etadigan yashirin davrga egaligi, sekin rivojlanib borishi, to‘-qima va a’zolarning o‘ziga hos zararlanishi, onkogen ta’siri va ko‘-pincha o‘lim bilan tugashi bilan xarakterlanadi. infeksiya tashuvchanlik – infeksiya tashib yuruvchilar sog‘lom bo‘lishlari mumkin (tranzitor tashuvchanlik). bunda organizmda kasallik qo‘zg‘utuvchisining bo‘lishiga qaramay nafaqat kasallik belgilari, balki immunologik o‘zgarishlar ham kuzatilmaydi. yuqumli ka-sallik yakunida 3 oygacha kasallik qo‘zg‘atuvchisining topilishi o‘tkir rekonvalessent deb yurutiladi, 3 oydan oshsa – surunkali …

4 / 8

muayyan davrlar bilan, ya’ni siklik tarzda rivojlanadi va so‘nadi. etiologik hususiyati – yuqumli kasallik qo‘zg‘atish hususiyatiga ega bo‘lgan patogen mikroblar ya’ni bakteriyalar, viruslar, riket-siyalar, spiroxetalar vujudga kelishining bevosita sababi hisoblanadi. infeksion jarayonni chaqirish hususiyatiga ega bo‘lgan mikroorga-nizmlarning asosiy hususiyatlariga patogenlik, virulentlik, invazivlik va toksigenlik kiradi. patogenlik – bu mazkur mikrobning kasallik qo‘zg‘ata olish hu-susiyatidir. bu belgiga ko‘ra mikroorganizmlar patogen, shartli pato-gen va nopatogen (saprofit) mikroorganizmlarga bo‘linadi. patogen-lik faqat ma’lum sharoitda unga moyil organizmda namoyon bo‘ladi. virulentlik – patogenlik darajasidir. virulentlik faqat tirik hujay-ralarga hos bo‘lib, tajribada shartli qabul qilingan birliklar – dlm (dosis letales minima – o‘limga sababchi bo‘luvchi minimal doza) bilan o‘lchanadi. bu ma’lum vaqt ichida ma’lum bir usulda tajriba hayvoniga yuboriladigan uni o‘limga olib keladigan eng kam miq-dordagi mikroblarga teng bo‘ladigan miqdordir. bunda o‘lgan hay-vonlar soni 95 % dan kam bo‘lmasligi kerak. mikrobning viru-lentligi o‘zgarib turishi mumkin. invazivlik – bu mikroorganizmning to‘qima hamda a’zolariga ki-ra olish va ularda …

5 / 8

ifiklik xos, ya’ni ular mikroorganizmga ta’sir qilganda bu toksinga xos belgilar namoyon bo‘ladi. masalan qoqshol qo‘zg‘atuvchisi ekzotoksinlari mushak-larning spastik qisqarishiga olib kelsa, difteriya qo‘zg‘tuvchisi toksini nekrotik va paralitik ta’sirga ega. bundan tashqari ekzotoksinlar zaharlilik va antigenlik xususiyatlarini namoyon qiladi. endotoksinlar mikrob hujayrasining parchalanishi natijasida ajralishi mumkin. endotoksinlar asosan grammanfiy mikroblardir (tif- paratif, brutsel-lyoz, tularemiya, esherixioz va boshqa kasallik qo‘zg‘atuvchilarida)da uchraydi. ular ekzotoksindan farqli o‘laroq yuqori haroratga chidamli, kam zaharli va kam spetsifik xususiyatga ega. ayrim bakteriyalar ham ekzotoksinga, ham endotoksinga ega bo‘ladi. bunday mikroblarga ichak tayoqchasi, vabo va boshqa kasallik qo‘zg‘atuvchilari kiradi. epidemiologik xususiyati. yuqumli kasalliklarining asosiy xu-susiyatlaridan biri uning yuqumliligidir, ya’ni uning kasallangan in-sondan sog‘lom inso‘nga o‘tishidir. kasallangan inson infeksiya manbai va atrofdagi kishilar uchun katta xavf tug‘diradi. infeksiya turli yo‘llar orqali yuqishi mumkin. klinik xususiyati. yuqumli kasalliklarga davriylik xos, ya’ni kasallik ma’lum davrlar almashinuvi bilan kechadi. kasallikning yashirin (inkubasion), prodromal (dastlabki belgilarning paydo bo‘-lishi), avj olishi va rekonvalessesiya …

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yuqumli kasalliklar va salomatlik himoyasi"

mаvzu: jamoada yuqumli kasalliklarni oldini olish va o’rvi, covid-19 kasaligida salomatlikni himoya qilishda hamshiraning o‘rni. o‘quvchi bilishi kеrаk: 1.yuqumli kasalliklarning paydo bo‘lish nazariyasi va tibbiy statistika. 2. yuqumli kasalliklarning asosiy xususiyatlari. 3. yuqumli kasalliklar bilan og‘rigan bemorlarni parvarish qilish maqsadi va hamshiraning vazifalari. 4. o’rvi, covid-19, etiologiyasi, epidemiologiyasi haqida ma’lumot. yuqumli kasalliklar mohiyati, ularning kelib chiqish sabablari uzoq vaqt davomida noma’lum bo‘lib kelgan. lekin o‘sha zamon donishmand kishilari bu kasalliklarning bemordan sog‘lom odamga yuqish xususiyati bor ekanligiga e’tibor qilganlar. keyinchalik yuqumli kasalliklar ikki xil bo‘ladi, degan fikrlar paydo bo‘ldi: 1) bir xil yuqumli kasalliklar tashqi...

This file contains 8 pages in DOCX format (33.6 KB). To download "yuqumli kasalliklar va salomatlik himoyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: yuqumli kasalliklar va salomatl… DOCX 8 pages Free download Telegram