yalpi ishchi kuchi, uning bandligi va ishsizlik

PDF 14 pages 772.0 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 772.0 KB

File type PDF

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

20-mavzu. yalpi ishchi kuchi, uning bandligi va ishsizlik iqtisodiyotning barcha sohalarida, shuningdek, ishlab chiqarish va xizmat koʻrsatishning hamma fazalarida ishchi kuchi eng faol omil hisoblanadi. chunki boshqa hamma omillar ishchi kuchi yordamida harakatga keltiriladi, ularning qiymatlari saqlab qolinib, yangi mahsulotga oʻtkaziladi, yangi qiymat shu ishlab chiqarish va xizmat koʻrsatish jarayonida yangi mahsulot ishchi kuchi tomonidan yaratiladi. shuning uchun mamlakat miqyosida yalpi ishchi kuchining mazmunini, tarkibini, ishchi kuchi bozorini oʻrganish muhim ahamiyatga egadir. mavzu ishlab chiqarishning shaxsiy omili va jamiyatning asosiy ishlab chiqaruvchi kuchi boʻlgan ishchi kuchini takror hosil qilish hamda uning xususiyatlari bilan bogʻliq muammolarni bayon qilish bilan boshlanadi. ishchi kuchi bozori va ishsizlik muammolarini batafsil qarab chiqiladi. shuningdek, ishsizlikning turlari va uning darajasini aniqlash usullari, ishsizlarni ijtimoiy himoyalash kabi masalalarga ham eotibor qaratiladi. 1. ishchi kuchini takror hosil qilish va uning xususiyatlari jamiyatda amalga oshirilayotgan har qanday ishlab chiqarish jarayoni ijtimoiy ishlab chiqarish hisoblanadi. chunki, unda ishtirok etayotgan barcha …

2 / 14

r jarayonning ijtimoiy tavsifini namoyon etadi. demak, yuqoridagilardan kelib chiqqan holda ta’kidlash mumkinki, mehnat taqsimoti va kooperatsiyasi, ixtisoslashuv, fan-texnika taraqqiyotining kuchayishi kabi jihatlar ishlab chiqarishning ijtimoiy tavsifini kuchaytiradi. ijtimoiy ishlab chiqarish sharoitida uning omillariga ham xuddi shunday nuqtai nazardan yondashish zarurati paydo boʻladi. ijtimoiy ishlab chiqarish jarayonida yalpi ishchi kuchi muhim va yetakchi omillardan hisoblanadi. yalpi ishchi kuchi – bu jamiyat yoki alohida olingan mamlakat miqyosida qiymat va isteomol qiymatlarini yaratishda ishtirok etuvchi bir-biri bilan chambarchas bogʻliq holda faoliyat qiluvchi ishchi kuchlarining umumlashtirilgan majmui. yalpi ishchi kuchining takror hosil qilinishi jarayonlarini oʻrganish muhim boʻlib, bunda eng avvalo ishchi kuchining oʻziga toʻxtalish maqsadga muvofiqdir. ishchi kuchi – bu insonning mehnatga boʻlgan aqliy va jismoniy qobiliyatlarining yigʻindisi boʻlib, jamiyatning asosiy ishlab chiqaruvchi kuchi hisoblanadi. takror ishlab chiqarish jarayonida faqatgina ishlab chiqarishning moddiy-ashyoviy omillarigina emas, balki shaxsiy omili, yaoni ishchi kuchi ham takror ishlab chiqariladi. ishchi kuchini takror hosil qilish yoki uni takror …

3 / 14

ajratishni taqozo etadi. ishchi kuchining miqdori mamlakat aholisining mehnatga layoqatli boʻlgan qismi orqali ifodalanib, u ishchi kuchi resurslari deb ham ataladi. insonning ishchi kuchi resurslari tarkibiga kiritilishining asosiy mezoni boʻlib uning yoshi va mehnatga boʻlgan qobiliyati hisoblanadi. odatda ishchi kuchi resurslari tarkibiga 16 yoshdan 60 yoshgacha boʻlgan erkaklar, 16 yoshdan 55 yoshgacha boʻlgan ayollar kiritiladi. lekin ijtimoiy ishlab chiqarish va boshqa cohalarda band boʻlgan pensionerlar ham ishlashi mumkin. ishchi kuchining sifati uning tarkibining zamon talablari jihatidan ijtimoiy ishlab chiqarish ehtiyojlariga muvofiqligi darajasini namoyon etadi. ishchi kuchining sifati uning maolumot, kasbiy tayyorgarlik, malaka, ish tajribasi darajalari kabi koʻrsatkichlar orqali ifodalanadi. fan-texnika taraqqiyotining jadallashib borishi bilan ishchi kuchining sifatiga boʻlgan talab ham ortib boradi. hozirgi davrda ishchi kuchi resurslarining faol va potentsial qismi farqlanadi. ijtimoiy ishlab chiqarishda band boʻlgan va ishlashga tayyor boʻlib, ish izlab turgan shaxslar ishchi kuchi resurslarining faol qismi hisoblansa, ishlab chiqarishdan ajralgan holda oʻqiyotganlar va vaqtinchalik uy xoʻjaligida, …

4 / 14

baozan ilmiy adabiyotda «aholi nufusini takror ishlab chiqarish» tushunchasi bilan bogʻliq holda ham ishlatiladi. «nufus» atamasi asosan aholining ijtimoiy-iqtisodiy jihatdan tavsiflarini bayon etishda qoʻllanilib, bunda nufus qonuni ahamiyatli oʻrin tutadi. nufus qonuni – aholining oʻsib borishi qonunidir. nufus qonuni aholining tabiiy harakati, yaoni oʻlim darajasining pasayishi, hayot kechirish davomiyligining uzayishi, tugʻilishning optimal darajaga yetishi, jamiyat va alohida oilalar manfaatlari oʻzaro uygʻunligining ta’minlanishi orqali namoyon boʻladi. ishchi kuchini takror hosil qilish nisbatan mustaqil iqtisodiy va ijtimoiy muammo boʻlib, bu muammoning ayrim tomonlari aholining tabiiy harakatlari shaklida namoyon boʻladi. shu sababli ishchi kuchini takror hosil qilishning asosi aholining tabiiy oʻsishi yoki harakati hisoblanadi. aholining tabiiy oʻsishi – bu aholining emigratsiya (fuqarolarning oʻz mamlakatlaridan boshqa mamlakatlarga koʻchib oʻtishi) va immigratsiya (xorijiy fuqarolarning doimiy yashash uchun mamlakatga koʻchib kelishi)dan tashqari harakatini ifodalaydi. u quyidagi umumiy koeffitsientlar orqali aniqlanadi: - tugʻilish koeffitsienti (yil davomida tirik tugʻilgan chaqaloqlarning mavjud aholi oʻrtacha yillik soniga nisbati); - oʻlish …

5 / 14

da 2003 yilga qadar har 1000 kishiga toʻgʻri keluvchi tugʻilganlar soni qisqarib borib, keyinchalik yana oʻsa boshlagan. tahlil davrida oʻlganlar soni ham kamayib bormoqda. buning natijasida har 1000 kishiga toʻgʻri keluvchi tabiiy oʻsish 1991 yildagi 28,3 kishidan 2003 yildagi 14,5 kishiga qadar qisqargan. keyingi yillarda yana oʻsib, 2008 yilda 18,6 kishini tashkil etgan. 20.1-jadval respublikada aholining tabiiy harakatlanishi yillar koʻrsatkichlar (har 1000 kishi hisobiga) tugʻilish oʻlish tabiiy oʻsish 1991 34,5 6,2 28,3 1995 29,8 6,4 23,4 1996 27,3 6,2 21,1 1997 26,0 5,9 20,1 1998 23,0 5,8 17,2 1999 22,3 5,3 17,0 2000 21,5 5,5 16,0 2001 20,4 5,3 15,1 2002 20,9 5,4 15,5 2003 19,8 5,3 14,5 2004 20,4 5,0 15,4 2005 20,3 5,4 14,9 2006 20,9 5,3 15,6 2007 22,6 5,1 17,5 2008 23,6 5,0 18,6 manba: oʻzbekiton respublikasi davlat statistika qoʻmitasi maolumotlari. ishchi kuchi resurslarining soni va sifati mamlakat aholisi soni, jinsi va yoshi jihatidan tarkibi bilan …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yalpi ishchi kuchi, uning bandligi va ishsizlik"

20-mavzu. yalpi ishchi kuchi, uning bandligi va ishsizlik iqtisodiyotning barcha sohalarida, shuningdek, ishlab chiqarish va xizmat koʻrsatishning hamma fazalarida ishchi kuchi eng faol omil hisoblanadi. chunki boshqa hamma omillar ishchi kuchi yordamida harakatga keltiriladi, ularning qiymatlari saqlab qolinib, yangi mahsulotga oʻtkaziladi, yangi qiymat shu ishlab chiqarish va xizmat koʻrsatish jarayonida yangi mahsulot ishchi kuchi tomonidan yaratiladi. shuning uchun mamlakat miqyosida yalpi ishchi kuchining mazmunini, tarkibini, ishchi kuchi bozorini oʻrganish muhim ahamiyatga egadir. mavzu ishlab chiqarishning shaxsiy omili va jamiyatning asosiy ishlab chiqaruvchi kuchi boʻlgan ishchi kuchini takror hosil qilish hamda uning xususiyatlari bilan bogʻliq muammolarni bayon qilish bilan bos...

This file contains 14 pages in PDF format (772.0 KB). To download "yalpi ishchi kuchi, uning bandligi va ishsizlik", click the Telegram button on the left.

Tags: yalpi ishchi kuchi, uning bandl… PDF 14 pages Free download Telegram