suyaklar haqida ma'lumot

DOC 267 pages 3.1 MB Free download

267 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.1 MB

File type DOC

Pages 267

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 267

1 begmatov bahrom. xato kamchiliklar uchun uzr 1. суякларнинг химиявий таркиби. 1-modul bo`yicha 2. suyaklar xavfli tarkibi jihatidan organik va anorganik moddalardan tashkil topgan. unda organik modda 1/3 (osseomukoid, ossein), anorganik modda esa 2/3 qismni tashkil etadi. anorganik ishlash - kaltsiy fosfat, kaltsiy karbonat, kaltsiy ftorid, magniy fosfat, natriy borat va natriy xloriddan iborat. suyaklarning egiluvchanligi tarkibidagi ossein moddasiga, qattiqligi va mineral tuzlarga bog'liq. suyaklarda organik va anorganik moddalarning kamayishi bo 'lishi suyaklarning kuchliligi, pishiqligi va cho' zuvchanlik muammolarini bajarishi. vaqt o'tishi bilan suyaklarda to'yib o 'zgarishlar ham asosan shularga bog' liq. yosh bolalar suyaklarida organik davolash, xususan ossein, ko 'p bo' lgani uchun ish suyaklari katta yoshdagilarnikiga egiluvchan bo'ladi. yosh ulg'aygan sari suyakda organik faoliyat va suvni kamaytiradigan suyaklar mo 'rt bo' ladi va ularning egiluvchanligini kamaytirish pasayadi. buning uchun ham qarilarda suyak sinishi ko proq uchrashdi. jismoniy mehnat suyaklaridagi kinmyoviy tahlilga nisbatan ko rsatadi. og 'ir mehnat bilan …

2 / 267

lik bilan to 'lgan bo ladi (11- rasm). tarkibii va rangi bilan farq qiladigan ikki xil ilik uchrashadi: bu qizil va sariq iliklardir. yosh va jadal rivojlanayotgan organizm qon va suyak hosilni boshqarish vositalariga ta'sir qiladi. buning uchun ishlash asosi qizil ilikdan iborat. masalan, homila yoki yangi tug 'ishlaydigan ishlarning suyaklarida asosan qizil ilik uchraydi yosh ulgaygan sari, 12-18 yoshdan qarab, suyaklarning diafez qisimlaridagi sariq sariq rangga kiradi. qizil ilik to 'rsimon retikula jarayoni bo'yicha tolachalari atrof-muhitga oid konsistentsiyali qizil massadan tashkil topgan. uning tarkibida qon shaklli elimentlar, suyaklar bilan ishlashini ta'minlovchi gemotsitoblast va osteoblast muolajalari mavjud. qizil ilikda qon tomirlari, barcha qon hosilini ishlashda ko p bo 'lgani uchun ular ilikka qizil rang beradi. 3. скелетни функцияси. odam organizminmg asosiy vazifalaridan biri uning harakat qilish qobiliyatidir. bu harakat suyaklar va mushaklar ishtirokida ro‘y beradi. tayanch-harakat apparati faol harakatchan qism-mushaklar va nofaol qism— suyaklar ham da ulam i birlashtirib turgan …

3 / 267

a qilish vazifasi skeletning alohida qismlaridan vujudga kelgan bo'shliqlar orqali bajariladi. masalan, umurtqa kanali orqa miyani, kalla suyaklari bosh miyani, ko‘krak qafasi o‘pka va yurakni tashqi ta’sirlardan saqlab turadi.4. biologik vazifasi suyaldar tarkibida ko‘p miqdorda mineral modda almashinuvida ishtirok etuvchi kalsiy, fosfor, magniy va boshqa elementlar bor. bundan tashqari, suyaklaming epifizlarida joylashgan qizil ilik oiganizmda biologik himoya vazifasini bajaradigan qon elementlarini ishlab chiqaradi.skeletda bosh, tana, qo‘1 va oyoq qismlari (1-rasm) tafovut qilinad 3.суякларни таснифи. odam skeleti 200 dan ortiq alohida-alohida suyaklardan iborat. skelet quyidagi bo‘laklaiga ajratilgan tana suyaklari (umurtqalar, qovurg‘alar va to‘sh suyagi), kalla suyagi (miya va yuz qismlaridan iborat), yelka kamari (kurak va o'm rov suyaklari), qo'l suyaklari (yelka, bilak va qo 1 panja suyaklari), ,chanoq suyaklari (yonbosh, qov va o‘tiig‘ich suyaklar) va son, boldir hamda oyoq panja suyaklaridan iborat.suyaldar tuzilishi, rivojlanishi va vazifalariga ko‘ra quyidagicha tasniflanadi.1. naysimon suyaklar: uzun suyaklar — yelka, bilak, son va boldir suyaklari qo‘l …

4 / 267

yak iligi kanali bor. u larn in g kengaygan uchi — epifiz (epiphysis)deb ataladi. unda qo'shni suyak bilan birlashuvchi bo'g'im yuzasi (faciesarticularis) bo'lib, u bo'g'im tog'ayi bilan qoplangan. epifiz asosan g'ovak moddadan tuzilgan ustidan yupqa zich modda qoplab turadi. suyakni g'ovak moddasi sohasida uni hosil qiluvchi suyak to'sinlari orasida bolalarda va kattalarda qizil ilik joylashgan. diafizniepifizga o'tish joyi metafiz (metaphisis)deyiladi.bu sohada zich modda yupqalashib kam ayib boradi; m etafiz g'o v ak tuzilishga ega.g 'ovak suyaklar: a) uzun g'ovak suyaklar — to'sh suyagi va qovurg'alar; b)kalta g'ovak suyaklaiga—umurtqalar, q o 'l-o y o q , kaft usti va kaft oldi suyaklari kiradi, ular k o 'p qirrali shaklga ega. u lar asosan g'ovak moddadan tuzilganbo'lib, yupqa zich modda qatlami bilan qoplangan.yassi suyaklar himoya vazifasini bajarib, tan a b o 'sh liq larin i hosil qihshda ishtirok etadi (kalla qopqog'i,chanoq va kurak suyaklari). 4 suyaklarning rivojlanishi. odam embrionida suyak to'qimasi boshqa …

5 / 267

a qarab nur shaklida qator-qator bo'lib tarqaydi. biriktiruvchi to'qimani yuza qavati periostga aylanadi va yosh suyakni ustini qoplaydi. periost hisobiga suyak qalinlashadi.2. perixondral suyaklanish (peri—atrof, chondros—tog'ay) homila hayotining 8-haftasida mezenximadan hosil bo'ladigan suyakning shaku paydo bo'ladi. tog'ayni tashqi tomondan qoplagan tog'ay usti pardasi ichkiqavatidagi yosh suyak hujayralar — osteoblastlami hosil qiladi va gialin tog'ayga aylanadi. bu osteoblastiar ko'payib, suyak qatlamini hosil qiladi va asta-sekin tog'ay to'qimaning o'm ini egallab, suyakning zich (kompakt) moddasiga aylanadi.3. tog'ay suyaklanib bo'lgandan keyin tog'ay usti pardasi suyak parda — periostga aylanadi. keyingi davrlarda suyaklami eniga o'sishi (yo'g'onlashishi) ana shu suyak parda hisobiga bo'ladi va suyaklanishining bu turi periostalsuyaklanish deb ataladi. 4. endoxondral suyaklanish (endo — ichida, chondros — tog'ay) tog'aylar ichida tog'ay usti pardasi ishtirokida vujudga keladi. tog'ay usti pardasidan tog'ay ichiga qon tomirlar o'sib kiradi va tog'ay yemirila boshlaydi. qon bo'ladi. bu osteoblastlardan paydo bo'lgan suyak nuqtasi tashqariga qarab o'sib, suyakning g'ovak moddasini hosil …

Want to read more?

Download all 267 pages for free via Telegram.

Download full file

About "suyaklar haqida ma'lumot"

1 begmatov bahrom. xato kamchiliklar uchun uzr 1. суякларнинг химиявий таркиби. 1-modul bo`yicha 2. suyaklar xavfli tarkibi jihatidan organik va anorganik moddalardan tashkil topgan. unda organik modda 1/3 (osseomukoid, ossein), anorganik modda esa 2/3 qismni tashkil etadi. anorganik ishlash - kaltsiy fosfat, kaltsiy karbonat, kaltsiy ftorid, magniy fosfat, natriy borat va natriy xloriddan iborat. suyaklarning egiluvchanligi tarkibidagi ossein moddasiga, qattiqligi va mineral tuzlarga bog'liq. suyaklarda organik va anorganik moddalarning kamayishi bo 'lishi suyaklarning kuchliligi, pishiqligi va cho' zuvchanlik muammolarini bajarishi. vaqt o'tishi bilan suyaklarda to'yib o 'zgarishlar ham asosan shularga bog' liq. yosh bolalar suyaklarida organik davolash, xususan ossein, ko 'p bo' lgani u...

This file contains 267 pages in DOC format (3.1 MB). To download "suyaklar haqida ma'lumot", click the Telegram button on the left.

Tags: suyaklar haqida ma'lumot DOC 267 pages Free download Telegram