turlarning paydo bo‘lishi. allopatrik va simpatrik yo‘nalishda turlarning paydo bo‘lishi.

DOCX 4 pages 17.3 KB Free download

4 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 17.3 KB

File type DOCX

Pages 4

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 4

16-ma’ruza mavzu: turlarning paydo bo‘lishi. allopatrik va simpatrik yo‘nalishda turlarning paydo bo‘lishi. reja: 1. politipik turlar. 1. yangi turlar paydo bo’lish yo’nalishlari. allopartik yo’nalishida turlarning paydo bo’lishi. 2. simpatrik yo’nalishida turlarning paydo bo’lishi. 3. poliploidiya yo’nalishida turlarning paydo bo’lishi. politipik turlar har bir o‘simlik, hayvon turi bir-biridan ozmi-ko‘pmi tafovut qilgan individlardan tarkib topgan. masalan, g‘afurov ma’lumotlariga ko‘ra xumson qishlog‘idagi yetti nuqtali tugmachaqo‘ng‘iz tekshirilganda ular tanaslning uzunligi 5,5 mm dan 8 mm gacha, rangi och jigarrangdan tortib to to‘q jigarranggacha, qora dog‘larining kattaligi va shakli bilinar-bilinmasdan to aniq ifodalangan dog‘largacha bo‘lishi aniqlangan. shunga o‘xshash kartoshka o‘simligining zararkunandasi bo‘lgan kolarado qo‘ng‘izi toshkent atrofidagi tumanlarda yirikroq, qozog‘istonning taraz dalalarida esa nisbatan maydaroq ekanligi ma’lum bo‘lgan. bunday nisbatan xilma-xillikni boshqa o‘simlik, hayvon turlarida ham ko‘rish mumkin. binobarin, har bir tur politipik hisoblanadi. darvin turlarning paydo bo‘lishi haqida. darvin tabiiy tanlanish nazariya bilan faqat moslanishlardagina emas, balki yangi turlarning paydo bo‘lishini ham tushuntirib berdi. turlarning …

2 / 4

b qolishiga sababchi bo‘ladi. buning oqibatida tarixiy jarayonda bitta ajdod tur bir necha yangi turlarni vujudga keltirishi mumkin. darvin ta’limotiga binoah yangi turlar tabiatda organizmlarda paydo bo‘lgan kichik o‘zgarishlarning bo‘g‘indan bo‘g‘inga irsiylanib, to‘planib borishi hisobiga vujudga keladi. bir tur doirasidagi organizmning har xil sharoitga, muvofiqlashuvi natijasida bir necha turlar hosil bo‘ladi. bir turdan ma’lum tarixiy jarayonda bir necha turlarning paydo bo‘lishini darvin ajdod tur belgilarining tarqalishi — divergensiya hodisasi deb nomladi. ayrim hollarda bir tur asta-sekin o‘zgarib, boshqa turga aylanadi. turlarning son jihatdan ko‘paymay o‘zgarib, e, f turlarning e10, f10 turlariga aylanganligi bunga misol bo‘la oladi. yangi turlarning paydo bo‘lish yo‘nalishlari. darvindan so‘ng klassik darvinizm bilan genetika, ekologiya, sistematika va boshqa tabiiy fanlarning birlashishi natijasida biologik tur, uning tarkibi, yangi turlarning paydo bo‘lishi to‘g‘risida ko‘p ma’lumotlar to‘plandi. bu ma’lumotlarning ko‘rsatishicha har qanday biologic tur politipik tuzilishga ega ekanligi, ya’ni bir-biridan ozmi-ko‘pmi morfologik, fiziologik, ekologik, genetik jihatdan farq qilgan individlardan tashkil …

3 / 4

turga kiruvchi populyatsiyalar geografik jihatdan alohidalashadilar. natijada ularning shu turga mansub boshqa populyatsiyalar bilan aloqasi barham topadi. populyatsiyalarning geografik alohidalanishi odatda tur egallangan arealning chetki qismlarida ko‘proq ro‘y beradi. populyatsiyalar egallab turgan arealning bir-biridan uzoq masofada ekanligi yoki ikki populyatsiya o‘rtasida suv, quruqlik, to‘siqlar, baland tog‘larning hosil bo‘lishi geografik alohidalanishga olib keladi. bunday hollarda turning biror populyatsiyasi bilan shu turga kiruvchi boshqa populyatsiyalari orasida uzoq vaqt aloqa bo‘lmaydi, deb faraz qilaylik. mazkur populyatsiyaga qo‘shni populyatsiyalarning individlari kelib qo‘shilmaganligi sababli, uning genofondi endilikda mustaqil bo‘ladi. albatta, shu turga kiruvchi boshqa populyatsiyalardagi kabi ushbu populyatsiyada ham yangi mutatsiyalar ro‘y beradi. ular orasida tabiiy tanlanish shu sharoitga mos allellarni to‘play boradi. populyatsiyada uzoq muddat davom etgan geografik alohidalanish pirovard natijada biologik alohidalanishga, ya’ni shu turga mansub individlarning boshqa populyatsiyalar tarkibidagi individlar bilan chatishmasligiga olib keladi. geografik alohidalanish tufayli yangi turlarning paydo bo‘lishiga oid misollar nihoyatda ko‘p. masalan, baykal ko‘lida molluskalar, qisqichbaqasimonlar, baliqlar, chuvalchanglarning …

4 / 4

an. simpatrik yo‘nalishdagi turning paydo bo‘lishi. ba’zan ajdod tur areali doirasida alohidalanish kuzatiladi. alohidalashgan populyatsiyalar ajdod tur bilan bir arealda tarqalgan bo‘ladi. odatda alohidalashgan individlar guruhi ajdod tur vakillaridan urchish muddati yoki yashash joyi yoxud jinsiy jihatdan tafovut qilishi bilan ajralib turadi. shunday usulda alohidalashgan populyatsiyalardan mkeyinchalik mutatsion o‘zgaruvchanlik, tabiiy tanlanish tufayli yangi turlar paydo bo‘ladi. chunonchi, filippinda 10 ming yil oldin paydo bo‘lgan lanao ko‘lida yagona bitta ajdod baliq turidan simpatrik yo‘nalish bilan 18 ta baliq turi, yonsuzar qisqichbaqasimon turkumining bir ajdod turidan 250 ta yangi tur paydo bo‘lgani ma’lum. shu singari simpatrik yo‘nalishdagi yangi turlarning paydo bo‘lishi ekologik alohidalanish natijasi ekanligidan dalolat beradi. poliploidiya yo‘nalishida turlarning paydo bo‘lishi. mutatsion o‘zgaruvchanlikning bir xili xromosomalar sonining o‘zgarishi bilan aloqador. ba’zi hollarda hujayra mitoz usuli bilan bo‘linayotganda tashqi muhitning ta’sirida xromosomalar ikkita qiz hujayraga notekis taqsimlanadi. natijada bir hujayra yadrosida bitta yoki ikkita xromosoma ortiqcha, ikkinchi hujayra yadrosida esa kam bo‘ladi. …

Want to read more?

Download all 4 pages for free via Telegram.

Download full file

About "turlarning paydo bo‘lishi. allopatrik va simpatrik yo‘nalishda turlarning paydo bo‘lishi."

16-ma’ruza mavzu: turlarning paydo bo‘lishi. allopatrik va simpatrik yo‘nalishda turlarning paydo bo‘lishi. reja: 1. politipik turlar. 1. yangi turlar paydo bo’lish yo’nalishlari. allopartik yo’nalishida turlarning paydo bo’lishi. 2. simpatrik yo’nalishida turlarning paydo bo’lishi. 3. poliploidiya yo’nalishida turlarning paydo bo’lishi. politipik turlar har bir o‘simlik, hayvon turi bir-biridan ozmi-ko‘pmi tafovut qilgan individlardan tarkib topgan. masalan, g‘afurov ma’lumotlariga ko‘ra xumson qishlog‘idagi yetti nuqtali tugmachaqo‘ng‘iz tekshirilganda ular tanaslning uzunligi 5,5 mm dan 8 mm gacha, rangi och jigarrangdan tortib to to‘q jigarranggacha, qora dog‘larining kattaligi va shakli bilinar-bilinmasdan to aniq ifodalangan dog‘largacha bo‘lishi aniqlangan. shunga o‘xshash kartoshka...

This file contains 4 pages in DOCX format (17.3 KB). To download "turlarning paydo bo‘lishi. allopatrik va simpatrik yo‘nalishda turlarning paydo bo‘lishi.", click the Telegram button on the left.

Tags: turlarning paydo bo‘lishi. allo… DOCX 4 pages Free download Telegram