tilning o'qitilish asoslari

DOCX 142 pages 1.5 MB Free download

142 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.5 MB

File type DOCX

Pages 142

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 142

1-mavzu. kirish. o‘zbek tilining sohada qo‘llanishi fanining o‘rganish obyekti, maqsadi va vazifalari. reja: 1. til ijtimoiy hodisa sifatida. dunyo tillari va o‘zbek tilining o‘rni. 2. umumxalq tili, milliy til, adabiy til va davlat tili tushunchalari. 3. o‘zbek tili va huquqiy-me’yoriy hujjatlar. 4. o‘zbek tilining sohada qo‘llanishi fanining o‘qitilish asoslari. tayanch so‘z va iboralar: milliy til, sheva, lahja, adabiy tili, davlat tili, davlat tilini o‘qitishdan maqsad, o‘zbek tilining sohada qo‘llanilishi, imlo qoidalari, ish yuritish, mutaxassislik terminologiyasi, hujjatlar tili, og‘zaki adabiy tili, yozma adabiy tili, davlat tili haqidagi qonun, millatni birlashtirish, savodxonlik. til – eng muhim aloqa vositasi. til yordamida suhbatlashib, savol-javob qilamiz. til yordamida fikrni ifodalab, tushuntiramiz. ajdoddan ma’lumot olib, avlodga uzatamiz. tilning eng muhim aloqa vositasi ekanligi shunda namoyon bo‘ladi. insonning eng asosiy, uni boshqa jonzotdan farqlab turuvchi belgisi - ong va tilga egaligi. til faqat insonga va u mansub jamiyatga xos bo‘lgan hodisa. til bir kishi tomonidan emas, balki …

2 / 142

soblanadi. til moddiy, ma’naviy merosni saqlash va boyitishning eng kuchli vositasi hisoblanadi. yunesko hisob-kitobiga ko‘ra, mavjud 7 mingga yaqin tilning yarmi joriy asrda o‘zining oxirgi sohiblaridan ajralishi mumkin. ba’zi farazlarga ko‘ra, asr oxiriga kelib mavjud tillarning 95 foizi o‘lik tilga aylanadi. har oyda dunyo miqyosida ikkitadan til o‘layotganligi – dahshatli hodisa! til nega o‘ladi? chunki odamlar undan foydalanmay qo‘yishadi, keng qo‘llanishdagi va „obro‘li“ tillarga ustuvorlik berilishi natijasida bolalar bu tilda ta’lim olmaydi. tillar xavfsizligi alifbo-imlo, ko‘p sonli so‘zlashuvchilarga egalik, davlat tili maqomi va axborot-kommunikatsiyalari sohalari, internet tili ekanligi omillari bilan ta’minlanadi. bular tillar yashovchanligi uchun yaxlit mezondir. albatta, bizning ona (o‘zbek) tilimizning ham o‘z alifbo va imlosiga, davlat tili maqomiga egaligi, 30 milliondan ortiq so‘zlashuvchisi borligi kishini xushnud qiladi. biroq achchiq bo‘lsa-da, ta’kidlash kerakki, uning axborot-kommunikatsiya texnologiyalari, internet tili darajasiga ko‘tarilmayotganligi va, ayniqsa, bu borada hech qanday na nazariy, na amaliy va na tashkiliy ishlar olib borilmayotganligi uning ham mazkur …

3 / 142

ozma shakli esa harf, yozuv, tinish belgisi bilan ish ko‘radi. adabiy tilning og‘zaki va yozma shakli o‘z me’yoriga ega. uning og‘zaki shakli kishi uchun bevosita, yozma adabiy til esa bilvosita aloqa vositasi. chunki yozuvda qog‘oz, ruchka, yorug‘lik bo‘lishi kerak. og‘zaki muloqotda bu shart emas. adabiy til lahja va sheva negizida umumlashtirish, qat’iy me’yorni ishlab chiqish yo‘li bilan hosil qilinadi va undan oziqlangan holda muttasil rivojlanib boradi. shuning uchun adabiy til xalq shevasidan uzilmagan. milliy til uchun sheva boyishning ichki manbasi hisoblanadi. boshqa tildan so‘z olib rivojlanish tashqi manbadir. faqat muayyan hududga xos til shakli sheva, bir-biriga yaqin bo‘lgan sheva yig‘indisi lahja deb yuritiladi. o‘zbek umumxalq tili taridbida uchta lahja bor: qarluq lahjasi (janubiy-sharqiy guruh); qipchoq lahjasi (janubiy-g‘arbiy guruh); o‘g‘iz lahjasi (shimoliy-g‘arbiy guruh). dаvlаt tili mustаqil dаvlаtning muhim bеlgisidir. til dаvlаt himоyasigа muhtоj bo‘lgаndа, undаn fоydаlаnishni bаrqаrоrlаshtirishgа ehtiyoj sеzilgаndаginа, uning rivоji uchun shаrt-shаrоit lоzim dеb tоpilgаndаginа ungа qоnun yo‘li bilаn dаvlаt …

4 / 142

gina qonun qabul qilish bilan o‘zbek tilining mamlakat ichida va undan tashqaridagi obro‘-e’tibori, xalqaro mavqeyini tezdan tiklash qiyin edi. shuningdek, mazkur qonunda o‘zbek tili bilan bir qatorda rus tiliga ham millatlararo muomala tili sifatida bir talay imtiyozlar ham berilgan ediki, bu hol ham o‘zbek tilining davlat tili sifatida keng miqyosda qo‘llanishiga biroz bo‘lsa-da, soya tashlar edi. shuning uchun ham istiqlolga erishilgach, qonun qayta ishlanib, davr talabidan ortda qolayotgan moddalar yangilari bilan almashtirildi, mustaqil davlat hayotiga mos keluvchi yangi tahrirda 1995-yil 21-dekabrda qabul qilindi. avvalgi qonun 30 moddadan iborat bo‘lgan bo‘lsa, yangi tahrirdan so‘ng u 24 moddaga keltirildi. qonunning 1-moddasidayoq “o‘zbekiston respublikasining davlat tili o‘zbek tilidir” deyilgan. mazkur moddaning o‘ziyoq respublikamizda ish yuritish – hujjatlar bilan bog‘liq barcha ishlarning davlat tilida olib borilishi lozimligini talab etadi. o‘zbekiston respublikasi vazirlar mahkamasining 1996-yil 10-sentabrdagi 311-sonli qarori bilan “davlat tili haqida”gi o‘zbekiston respublikasi qonunining amalga oshirilishini ta’minlash davlat dasturi o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritilgan yangi …

5 / 142

ari to‘g‘risida“gi pf-6084-son farmoni qabul qilindi. mazkur me’yoriy hujjatlarda „o‘zbek tilining xalqimiz ijtimoiy hayotida va xalqaro miqyosdagi obro‘-e’tiborini tubdan oshirish, unib-o‘sib kelayotgan yoshlarimizni vatanparvarlik, milliy an’ana va qadriyatlarga sadoqat ruhida tarbiyalash, mamlakatimizda davlat tilini to‘laqonli joriy etishni ta’minlash, o‘zbekistondagi millat va elatlarning tillarini saqlash va rivojlantirish, davlat tili sifatida o‘zbek tilini o‘rganish uchun shart-sharoitlar yaratish, o‘zbek tili va til siyosatini rivojlantirishning strategik maqsadlari, ustuvor yo‘nalish va vazifalarini hamda istiqboldagi bosqichlarini belgilash“ asosiy maqsad qilib belgilangan. 2020-2030-yillarda o‘zbek tilini rivojlantirish va til siyosatini takomillashtirish konsepsiyasida nazarda tutilgan vazifalar barcha soha vakillarining, ayniqsa, filolog o‘qituvchilarning mas’uliyatini oshirishi tabiiy. jumladan, konsepsiyada ustuvor vazifa sifatida belgilangan mamlakatimiz ijtimoiy-siyosiy hayotining barcha sohalarida davlat tili imkoniyatlaridan to‘liq va to‘g‘ri foydalanishga erishish; ta’lim tashkilotlarida davlat tilini o‘qitish tizimini yanada takomillashtirish, uning ilm-fan tili sifatidagi nufuzini oshirish; davlat tilining sofligini saqlash, uni boyitib borish va aholining nutq madaniyatini oshirish masalalari nafaqat filologik sohavakillariga, balki hayotimizning barcha jabhasida faoliyat …

Want to read more?

Download all 142 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tilning o'qitilish asoslari"

1-mavzu. kirish. o‘zbek tilining sohada qo‘llanishi fanining o‘rganish obyekti, maqsadi va vazifalari. reja: 1. til ijtimoiy hodisa sifatida. dunyo tillari va o‘zbek tilining o‘rni. 2. umumxalq tili, milliy til, adabiy til va davlat tili tushunchalari. 3. o‘zbek tili va huquqiy-me’yoriy hujjatlar. 4. o‘zbek tilining sohada qo‘llanishi fanining o‘qitilish asoslari. tayanch so‘z va iboralar: milliy til, sheva, lahja, adabiy tili, davlat tili, davlat tilini o‘qitishdan maqsad, o‘zbek tilining sohada qo‘llanilishi, imlo qoidalari, ish yuritish, mutaxassislik terminologiyasi, hujjatlar tili, og‘zaki adabiy tili, yozma adabiy tili, davlat tili haqidagi qonun, millatni birlashtirish, savodxonlik. til – eng muhim aloqa vositasi. til yordamida suhbatlashib, savol-javob qilamiz. til yordamida fikrni...

This file contains 142 pages in DOCX format (1.5 MB). To download "tilning o'qitilish asoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: tilning o'qitilish asoslari DOCX 142 pages Free download Telegram