bo’sh turk egari sindromi

DOCX 17 pages 33.9 KB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 33.9 KB

File type DOCX

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi mustaqil ish tayyorladi: ________________________ qabul qildi: ________________________ mavzu: boʼsh turk egari sindromi reja kirish 1. bo’sh turk egari sindromining ta’rifi va tarixi 2. bo’sh turk egari sindromining kelib chiqish sabablari va patogenezi 3. klinik ko’rinishlar, diagnostika va zamonaviy davolash strategiyalari 4. bo’sh turk egari sindromining profilaktikasi va oldini olish usullari (yangi) xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish zamonaviy tibbiyotda endokrin tizim kasalliklari tashxisi va davolashida erishilgan yutuqlar natijasida avval noma’lum bo’lgan ko’plab sindromlar aniqlana boshlandi. bunday sindromlardan biri bo’sh turk egari sindromi bo’lib, bu holat gipofiz bezining anatomik strukturasida yuzaga keladigan o’zgarishlar bilan tavsiflanadi. bo’sh turk egari sindromi gipofiz chuqurchasining kengayishi va uning ichida gipofiz bezining siqilishi yoki yo’qolishi natijasida yuzaga keladigan holat hisoblanadi. ushbu sindrom birinchi marta 1951 yilda italiyalik nevropatolog antonio busch tomonidan tasvirlangan bo’lib, keyinchalik 1968 yilda amerikalik radiolog melvin sheehan tomonidan to’liqroq o’rganilgan. sindromning ahamiyati shundaki, u ko’pincha tasodifan aniqlanadi …

2 / 17

miya-orqa miya suyuqligi gipofiz chuqurchasiga kirib, gipofiz bezini siqib qo’yadi. sindrom nomini turk egari deb ataladigan gipofiz chuqurchasining anatomik shakli tufayli olgan. sindromning tarixiy rivojlanishi bir necha muhim bosqichlarni o’z ichiga oladi. 1951 yilda antonio busch otopsi paytida bir necha bemorda gipofiz chuqurchasining bo’sh bo’lganligini kuzatdi. bu kuzatuv tibbiy adabiyotda sindromning birinchi tasvirlanishi hisoblanadi. 1968 yilda melvin sheehan radiologik usullar yordamida tirik bemorlarda sindromni aniqlash imkoniyatini yaratdi. bu kashfiyot sindromning klinik ahamiyatini oshirdi. 1970-yillarda kompyuter tomografiyasining rivojlanishi bilan sindromning diagnostikasi ancha yaxshilandi. keyinchalik 1980-yillarda magnit-rezonans tomografiyasining joriy etilishi sindromning to’liq va aniq tashxisiga imkon yaratdi. hozirgi davrda endoskopik va mikrojarrohlik usullarning rivojlanishi bilan sindromning davolash imkoniyatlari sezilarli darajada kengaygan. sindrom ikki asosiy turga bo’linadi. birlamchi bo’sh turk egari sindromi tug’ma anatomik nuqsonlar natijasida yuzaga keladi va gipofiz diafragnasining zaifligі yoki yo’qligi bilan bog’liq. bu shakl ko’proq ayollarda kuzatiladi va yoshi 40-60 yoshlar oralig’ida bo’lgan bemorlarda tez-tez uchraydi. ikkilamchi bo’sh turk …

3 / 17

omining kelib chiqish sabablari va patogenezi gipofiz bezi markaziy endokrin tizimning eng muhim organi bo’lib, endokrin bezlar shohi deb ataladi. u sphenoid suyagining maxsus chuqurchasi sella turcica ichida joylashgan. normal anatomik tuzilishda sella turcica uzunligi 8-17 millimetr, kengligi 12-20 millimetr, chuqurligi esa 4-12 millimetrni tashkil qiladi. chuqurcha anterior va posterior clinoid jarayonlari bilan chegaralanadi. diaphragma sellae gipofizni yuqoridan himoya qiluvchi dura mater qavatining kengaytmasi bo’lib, normal holatda markazida faqat 4-5 millimetr diametrli infundibular teshik mavjud. gipofiz bezining normal anatomiyasida old bo’lag’i umumiy hajmning 75 foizini, orqa bo’lag’i esa 25 foizini tashkil qiladi. gipofiz poyasi gipotalamus bilan bog’lanadi va qon ta’minoti yuqori hamda pastki gipofiz arteriyalari orqali amalga oshiriladi. bo’sh turk egari sindromida yuz beradigan patologik jarayonlarning asosiy mexanizmi intrakranial bosimning ta’sirida miya-orqa miya suyuqligining sella turcica ichiga kirishi va gipofiz bezini siqib qo’yishidan iborat. bu jarayon turli omillar ta’sirida sodir bo’ladi. diaphragma sellae yetishmovchiligi tug’ma yoki orttirilgan holatda bu membrananing …

4 / 17

zni tashkil qiladi. bog’lovchi to’qima displaziyasi ehlers-danlos sindromi va boshqa kollagenopatiyalar bilan bog’liqdir. gormonal omillar sindrom rivojlanishida muhim rol o’ynaydi. estrogen ta’siri homiladorlik va menopauza paytida estrogen darajasining o’zgarishi diaphragma sellae strukturasiga ta’sir qiladi. prolaktin miqdorining oshishi homiladorlik va laktatsiya davrida gipofiz bezining kattalashishi va keyinchalik qisqarishiga olib keladi. thyroid gormonlarining ta’siri gipotireozda gipofiz bezining kattalashishi va davolashdan keyin kichrayishini keltirib chiqaradi. fiziologik omillar qatorida yosh omili muhim hisoblanadi. 40-60 yosh oralig’ida gipofiz bezining tabiiy atrofiyasi kuzatiladi. jinsiy farqlar ayollarda erkakkardan 8-10 marta ko’p uchrayishini tushuntiradi. multiparitet ko’p tug’ish gipofiz bezida siklik o’zgarishlarga olib keladi. ikkilamchi bo’sh turk egari sindromi aniq sabablarga bog’liq holda rivojlanadi. iatrogen omillar qatorida transsfenoidal jarrohlik gipofiz adenomalarini olib tashlashdan keyin 30-40 foiz hollarda kuzatiladi. radiatsion davolash gamma-knife, lineer akselerator, proton terapiyasi ta’sirida gipofiz bezining nekroziga olib keladi. dorilar ta’siri dopamin agonistlari bromokriptin va kabergolinning uzoq muddatli qo’llanishi bilan bog’liq. gipofiz kasalliklari ichida sheehan sindromi tug’ruq …

5 / 17

uzilishi bilan bog’liq bo’lib, portal qon aylanish tizimining buzilishi, mikroangiopatiya va ishemiya-reperfuziya jarayonlarini o’z ichiga oladi. 3. klinik ko’rinishlar, diagnostika va zamonaviy davolash strategiyalari bo’sh turk egari sindromining klinik tasviri sindromning darajasi, gipofiz bezining shikastlanish miqdori va bemorning individual xususiyatlariga qarab juda xilma-xil bo’ladi. sindromning klinik manifestatsiyalari endokrin disfunktsiyalar, nevrologik simptomlar va psixoemostional buzilishlar shaklida namoyon bo’ladi. endokrin disfunktsiyalar va ularning patofiziologik asoslari sindromning eng muhim klinik ko’rinishlaridan hisoblanadi. gipotalamo-gipofiz-tiroid o’qi buzilishlari tsh ishlab chiqaruvchi tirotrop hujayralari shikastlanishi natijasida yuzaga keladi. bu holat asteniya, bradikardiya, sovuqqa chidamsizlik, qurigan teri kabi belgilar bilan namoyon bo’ladi. laboratoriya ko’rsatkichlarida tsh, ft4 va ft3 darajalarining pasayishi kuzatiladi. oqibat sifatida metabolizm sekinlashuvi va yurak-qon tomir komplikatsiyalari rivojlanadi. gipotalamo-gipofiz-adrenal o’qi patologiyasi kortikotrop hujayralari nekrozi yoki atrofiyasi natijasida yuzaga keladi. klinik jihatdan zaiflik, gipotenziya, elektrolit buzilishlari, pigmentatsiya kamayishi kuzatiladi. laboratoriya tekshiruvlarida acth, kortizol va 17-ketosteroidlar darajasining pasayishi aniqlanadi. eng xavfli holat adrenal kriz riski hisoblanadi. gonadotrop funksiya …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "bo’sh turk egari sindromi"

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi mustaqil ish tayyorladi: ________________________ qabul qildi: ________________________ mavzu: boʼsh turk egari sindromi reja kirish 1. bo’sh turk egari sindromining ta’rifi va tarixi 2. bo’sh turk egari sindromining kelib chiqish sabablari va patogenezi 3. klinik ko’rinishlar, diagnostika va zamonaviy davolash strategiyalari 4. bo’sh turk egari sindromining profilaktikasi va oldini olish usullari (yangi) xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish zamonaviy tibbiyotda endokrin tizim kasalliklari tashxisi va davolashida erishilgan yutuqlar natijasida avval noma’lum bo’lgan ko’plab sindromlar aniqlana boshlandi. bunday sindromlardan biri bo’sh turk egari sindromi bo’lib, bu holat gipofiz bezining anatomik strukturasida yuzaga...

This file contains 17 pages in DOCX format (33.9 KB). To download "bo’sh turk egari sindromi", click the Telegram button on the left.

Tags: bo’sh turk egari sindromi DOCX 17 pages Free download Telegram