mushak biokimyosi

DOCX 6 pages 33.2 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 33.2 KB

File type DOCX

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

15-mavzu. mushak biokimyosi. miofibrillarning muhim oqsillari, miozin, aktin aktomiozin, tronomiozin, troponin. reja: 1.mushak to‘qimalarining kimyosi 2.mushak to‘qimalari qisqarishining ximizmi 1. hayvon organizmlarida mushak to‘qimalari eng muhim to‘qimalardan bo‘lib, salmog‘i jihatidan tana vaznining 42—43 % ini tashkil etadi. ular skelet va ichki organlarning mushaklari sifatida organizmda juda muhim fiziologik funksiyalarni, ya’ni harakat, qon aylanishi, nafas olish, ovqat hazm qilish, qoldiq moddalarni chiqarib tashlash, ko‘payish kabilarni ta’- minlashga xizmat qiladi. hayvon mushak to‘qimasining kimyoviy tarkibiga e’tibor qilinsa, suvdan tashqari (suv — 72—80 % ni) organik moddalarning asosiy qismini oqsillar (16,5— 20,9 % ni) tashkil etishini ko‘rish mumkin. 1 % ga yaqini azotli birikmalar (atf, adf, amf, inozit kislota, erkin aminokislotalar, kreatin, kreatinin, karnozin, anserin kabilar) dan iborat. 0,4—1 % ga qadar lipidlar (fosfatidlar, xolesterin kabilar) bo‘lib, ularning miqdori o‘zgaruvchandir. 0,3—0,4 % ga qadar uglevodlar (glyukoza, glikogen), oz miqdorda bo‘lsa-da vitamin hamda makro — mikroelementlar uchraydi. umuman mushak to‘qima go‘shtning asosiy tarkibiy qismini …

2 / 6

qsil miqdorining 30 % ga yaqinini tashkil etadi. ular ikki xil: a va b miogenlarga ajratiladi. miogen a ancha faol fermentativ katalizlash xususiyatiga ega bo‘lib, aldolazalar xususiyatini beradi. mioglobulin va mioalbuminlar mushak to‘qimalarida nisbatan oz tarqalgan oqsillardir. mioglobin esa murakkab oqsil xromoproteid bo‘lib, u oddiy oqsil gemvatemir moddasidan tashkil topgan. oqsil qismi bitta polipeptid zanjiridan iborat bo‘lib, 153 ta aminokislota qoldigini o‘z ichiga oladi. u mushak to‘qimalarini kislorod bilan ta’minlashda ham xizmat qiladi. sitoplazma tarkibidagi miofibrillyar oksillarga miozin, aktin, aktomiozin, tropomiozin, troponinlar kiradi. bular asosan mushak to‘qimalarining tolalarini tashkil etadi. m i o z i n — 0,6 m kcl eritmasida yaxshi eriydigan va dializ qilish yo‘li bilan tozalab ajratib olish mumkin bo‘lgan oqsildir. molekulyar massasi 470 000 ni tashkil etib, bir-biri bilan spiralsimon o‘ralgan ikkita polipeptid zanjiridan hamda globulyar shaklli bosh qismdan iborat. uning atf — azalik faollik xususiyati ham shu bosh qismida joylashganligi aniqlangan. a k t i …

3 / 6

ozin kompleksining sintezlanish jarayonida ishtirok etadi. aktomiozin oqsili kcl ning 0,6 m eritmasida yaxshi eriydi. eritmadagi k yoki mg ionlarining konsentra- siyasi ma’lum darajaga etganda (0,05 m kslyoki 0,001 m mgcl2 eritmasida) atf ishtirokida oqsilda keskin kisqarish, torayish xususiyati namoyon bo‘ladi. bu vaqtda aktomiozindan suv chiqib ketib, mayda hajmli, kam gidratlanadigan oqsil parchasiga aylanadi. aktomiozin oqsilining bunday xususiyatlarga ega ekanligini sent- derdi degan olim aniqlagan. mushak to‘qimalarining tarkibida ularning ish floliyatlarini kuchaytiruvchi, faol energiya manbai sifatida xizmat qiladigan oqsil bo‘lmagan azotli moddalar mavjud. bunday moddalarga atf, adf va adenil kislotalaridan tashqari, kreatin, fosfokreatin, karnozin, anserin va karnetin kabilarni ko‘rsatish mumkin. bularning ayrimlarining tuzilishi haqida quyidagicha fikr yuritish mumkin. nh2 -c —n—ch2—cooh ii i nh ch3 kreatin kreatin mushak to‘qimalarida ko‘pincha erkin holatda bo‘lmay, asosan fosfat kislota bilan fosfokreatin (kreatinfosfat) birikmasi holatida bo‘ladi. kreatin kislotali muhigda qizdirilganda o‘zidan bir molekula suv chiqarishi natijasida kreatininga aylanadi. hayvon organizmida o‘tadigan bu jarayon qaytmas …

4 / 6

$gistidindan tashkil topgan dipeptid ekanligini gulevich va uning ilmiy xodimlari 1900 yilda aniqlashgan. karnozinning metilli hosilasi anserin nomi bilan yuritiladi. bular organizmda asosan nerv impulslarining mushak to‘qimalariga berilishini ta’minlaydi. anserinning tuzilishi quyidagicha: n- ch3 ∕ \ ║ ║ n — c-ch2-ch-nh-c-ch2- ch2 -nh2 │ ║ cooh 0 anserin (metil karnozin) hayvon organizmi dam olayotgan paytda mushak to‘qimalarida kreatinfosfat sintezlanadi. organizmning ish jarayonida va mushaklarning kisqarishida, aksincha, kreatinfosfatning parchalanish holati kuzatiladi, ya’ni: kf+adf ↔k-atf shunday qilib, kreatinfosfat mushak to‘qimalarining ish faoliyati uchun kerak bo‘ladigan zahira, energiyadir. bulardan tashqari mushak to‘qimalarida oqsil bo‘lmagan azotli birikmalardan, aminokislotalar, mochevina, fosfatidlar va purin asoslari bo‘lishini eslatib o‘tish kerak. aminokislotalar mushak to‘qimalarida doimo ma’lum mikdorda erkin holatda uchraydi. chunki ular mushak to‘qimasi oqsillarining parchalanishi va yangilanib, sintezlanib turishi jarayonlarida ishtirok etadilar. fosfatidlar esa mushak to‘qimalarining nafas olish jarayonlarida katta rol o‘ynaydi, chunki ular neytral yog‘larga nisbatan oksidlanish reaksiyalariga osonlik bilan kirishadilar. ayniqsa yurak mushak to‘qimalarining faoliyatini …$

5 / 6

nadi, ya’ni sut kislotasiga qadar parchalanadi. hosil bo‘lgan sut kislotasi qonga o‘tib, qon orqali jigarga boradi va oxiri unda uglevodlarning qayta sintezlanish jarayonida ishtirok etadi. ayrim patologik holatlarda mushak to‘qimalarining tarkibida glikogen miqdori kamayib ketishi aniqlangan. mushaklarda yog‘, sterin va steridlar (xolesterin) ning miqdori o‘zgaruvchandir. bu hayvonning patologik holati, hayvonning oriq yoki semizligiga va ozuqa tarkibiga bogliq bo‘ladi. 6.mushak to‘qimalari qisqarishining ximizmi hayvon organizmining hayot jarayonida mushak to‘qimalari zaruriyatga qarab, qisqarib, torayib va bo‘shashib turish xususiyatiga ega. bu xususiyatlari bilan qandaydir mexanik ish bajaradi. buning bajarilishi uchun esa ma’lum miqdor energiya sarflanishi kerak bo‘ladi. 1939—41 yillarda rus olimlari v.a.engelgardt va n.m.lyubimovalar bu borada katta ilmiy izlanishlar olib borib, mushak qisqarishiga asosan atf (adenozintrifosfat) ning adf (adenozindifosfat) ga va h3po4ga parchalanishi hamda bu jarayonda fermentativ atf — aza (adenozintrifosfataza) xossasiga ega bo‘lgan miozin oqsili faol ishtirok etishini isbotlab berib, mushak qisqarishi biokimyosini yaratdilar. miozin oqsili fermentativ atf — aza xossasining amalga …

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mushak biokimyosi"

15-mavzu. mushak biokimyosi. miofibrillarning muhim oqsillari, miozin, aktin aktomiozin, tronomiozin, troponin. reja: 1.mushak to‘qimalarining kimyosi 2.mushak to‘qimalari qisqarishining ximizmi 1. hayvon organizmlarida mushak to‘qimalari eng muhim to‘qimalardan bo‘lib, salmog‘i jihatidan tana vaznining 42—43 % ini tashkil etadi. ular skelet va ichki organlarning mushaklari sifatida organizmda juda muhim fiziologik funksiyalarni, ya’ni harakat, qon aylanishi, nafas olish, ovqat hazm qilish, qoldiq moddalarni chiqarib tashlash, ko‘payish kabilarni ta’- minlashga xizmat qiladi. hayvon mushak to‘qimasining kimyoviy tarkibiga e’tibor qilinsa, suvdan tashqari (suv — 72—80 % ni) organik moddalarning asosiy qismini oqsillar (16,5— 20,9 % ni) tashkil etishini ko‘rish mumkin. 1 % ga yaqini azotli b...

This file contains 6 pages in DOCX format (33.2 KB). To download "mushak biokimyosi", click the Telegram button on the left.

Tags: mushak biokimyosi DOCX 6 pages Free download Telegram