kompleks yoki qo‘shimcha ishlab chiqarish xarajatlari

PPTX 15 pages 88.5 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 88.5 KB

File type PPTX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

kompleks yoki qo‘shimcha ishlab chiqarish xarajatlari kompleks yoki qo‘shimcha ishlab chiqarish xarajatlari kirish 1. kompleks va qo‘shma mahsulot tushunchasi. 2. qo‘shma mahsulot tannarxini baholash va tannarx illyustratsiyasi. 3. tmz larni sof sotish qiymati bo‘yicha baholash. 4. xulosa foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati kirish ishlab chiqarish harajatlari — korxonaning mahsulot ishlab chiqarish maqsadlarida, iqtisodiy resurslar sotib olish uchun qilgan pul sarflari. firma oʻz faoliyatini bozordan moddiy resurslar, yaʼni asbob-uskuna, dastgohlar, transport va aloqa vositalari, xom-ashyo, yoqilgʻi, har xil materiallarni, mehnat bozoridan ish kuchini sotib olishdan boshlaydi. shunga muvofiq holda ishlab chiqarish xarajatlari tarkibiga xom-ashyo, asosiy va yordamchi materiallar, yonilgʻi va energiya xarajatlari, asosiy kapital amortizatsiyasi, ish haqi va ijtimoiy sugʻurtaga ajratmalar, foiz toʻlovlari va boshqa xarajatlar kiradi. ishlab chiqarish xarajatlariga qilingan barcha xarajatlarning puldagi ifodasi mahsulot tannarxining tashkil qiladi. kompleks ishlab chiqarishda bir mahsulotni ikkinchi mahsulotsiz ishlab chiqarib bo‘lmaydi, lekin nisbati turlicha bo‘lishi mumkin. go‘sht yetkazib beruvchi kompaniya qushxonada faqat bir xil mahsulot …

2 / 15

iy mehnat ishlab chiqarish ustama xarajatlari mahsulot b ajratish nuqtasi alohida xarajatlar birgalikda ishlab chiqariladigan mahsulot ajralish nuqtasida tayyor hisoblansa, va yana qayta ishlashni talab qilmasa, kompleks xarajatlarni taqsimlashning quyidagi usullaridan foydalaniladi: 1. sotishga asoslangan usul. 2. natural ko‘rsatkichlar usuli. 1) sotishga asoslangan usul bu usul kompleks xarajatlarni ajralish nuqtasida mahsulotlarning bozor qiymati asosida taqsimlaydi, ya’ni bu usuldan foydalanilganda kompleks chiqimlar birgalikda ishlab chiqarilayotgan mahsulotga ularni sotish qiymatining baholariga mutanosib taqsimlanadi, bunda sotishning yuqori narxlariga ko‘p xarajatlar muvofiq kelishi nazarda tutiladi. misol kompleks xarajatlar 1000 sh.b. a mahsulotga 1000 sh.b. taqsimlangan x (2000 sh.b. / 8000 sh.b.) = 250 sh.b. b mahsulotga 1000 sh.b. taqsimlangan x (6000 sh.b. / 8000 sh.b.) = 750 sh.b. taqsimlangan jami kompleks xarajatlar 1000 sh.b. sotish qiymatiga asoslangan usul natural ko‘rsatkichlar usuli kamchiliklaridan holi bo‘lsa-da, uning bitta nuqsoni bor: u oldingi xarajatlar sotishdan olingan daromadlar bilan aniqlanadi, degan tasavvurga asoslanadi. masalan, sotishdan kam daromad tushadigan …

3 / 15

birligining tannarxi bir xil bo‘ladi. mahsulotlar birliklar miqdori a mahsulot 100 b mahsulot 400 jami 500 qo‘shma ishlab chiqarish jarayoni, qo‘shma mahsulot va ikkilamchi mahsulotlar shunday tarmoqlarga talluqli, qaysiki bir turdagi mahsulotni ishlab chiqarish boshqasini ishlab chiqarish bilan texnologik bog‘liqlikda bo‘ladi. qo‘shma ishlab chiqarish jarayoni (joint production process) bu bir ishlab chiqarish jarayonida ikkita va undan ortiq mahsulot ishlab chiqarilgan hollarda yuzaga keladi. qo‘shma mahsulot (joint product) deganda esa qo‘shma ishlab chiqarish jarayonidan olinadigan mahsulotlarga aytiladi. ayrim adabiyotlarda qo‘shma mahsulot va asosiy mahsulotni bir-biridan farqlashadi. qo‘shma ishlab chiqarish natijasida bir nechta mahsulot yuqori sotish qiymatiga ega bo‘lsa bu qo‘shma mahsulot deb ataladi. agar qo‘shma mahsulotlarning ichida bittasi boshqalariga nisbatan yuqori sotish qiymatiga ega bo‘lsa bu asosiy mahsulot deb ataladi. demak, asosiy mahsulot qo‘shma mahsulotning eng asosiysi ekan. ikkilamchi mahsulot (by product) asosiy mahsulot bilan birgalikda ishlab chiqariladigan va texnologik jarajayonning ma’lum nuqtasida qo‘shma mahsulotdan ajraladigan hamda sotish narxi nisbatan kichik …

4 / 15

taqsimlash. tmz larni sof sotish qiymati bo’yicha baholash. tmz yaroqsiz bo‘lganda, brak, qisman yoki butunlay eskirganda, sotuvni tashkil qilish xarajatlari oshganda, raqobat kuchayib sotuv narxi pasaygan holatlarda, tovar-moddiy zaxiralari o‘z tannarxidan ishlab chiqarish qiymatidan past bahoda sotish qiymatida baholanishi mumkin. sof sotish qiymati – tovar sotilishining taxminiy qiymatidan tovarlarni sotuv oldidan tayyorlash va uni sotish xarajatlarining ayirmasidir. tovar-moddiy zahiralari sof sotish qiymatigacha quyidagi usullar asosida qisman hisobdan chiqariladi: 1. moddalar bo‘yicha usuli – bunda tovar-moddiy zahiralarining har bir turi baholanadi; 2. asosiy tovar guruhlarining usuli – bunda tovar-moddiy zahiralarining guruh imtiyozi baholanadi; 3. zaxiralarning umumiy darajasi usuli – bunda hamma tovar-moddiy zahiralari baholanadi. tmzni hisobga olishning davriy usuli. joriy hisobga olish tizimini qo‘llashda yil davomida tmzning har birining batafsil hisobi yuritilmaydi. tovar-moddiy zahiralarning haqiqiy mavjudligi inventarizatsiyasi natijalari bo‘yicha aniqlanadi. sotilgan tmzning tannarxini inventarizatsiya yakunlanmaguncha aniqlab bo‘lmaydi, chunki sotilgan tmz tannarxini hisoblash quyidagi formula bilan topiladi: z k + z r …

5 / 15

oshlang‘ich holida qoladi. natijada davriy hisob tizimi sharoitida ishlatiladigan «tovarlarning xaridi», «sotib olingan tovarlarning qaytarib berilishi va narxining pasaytirilishi», «xaridorlardan chegirmalar» va «tovarlarni sotib olish bo‘yicha transport xarajatlari» kabi schyotlar zaxiralarni uzluksiz hisobga olish tizimi sharoitida ishlatilmaydi. xulosa bozor iqtisodiyoti sharoitida har qanday korxonani asosiy maqsadi foydaolishdir. ammo ushbu maqsadni amalga oshirish, unga erishish, ishlab chiqarishxarajatlarini miqdori va korxona ishlab chiqaradigan mahsulotga bo‘lgan talab bilanchegaralangandir.binobarin, ishlab chiqarish xarajatlari foydani asosiy chegaralovchisi va shuvaqtni ichida taklif xajmiga ta’sir etuvchi asosiy omildir. shuning uchun ishlab chiqarish xarajatlarini hisobga olish ,uning tarkibini tahlil etish korxona samaradorligini oshirish, uni oqilona boshqarishining muhim shartlaridan biridir. keling endi xarajatlar masalasiga iqtisodiyot nazariyasidagi mavjud yondashuvlarni ko‘rib chiqaylik. mehnat nazariyasiga asosan k. marks ishlab chiqarish xarajatlarinitova ishlab chiqarishga sarflar (ish haqi, xom ashyo, yoqilg`i, mehnat qurollariniamortizatsiyasi) sifatida talqin etgan. xulosa qiladigan bo‘lsak, ta’kidlash joizki qo‘shma ishlab chiqarish jarayonida muhim masala ularning qiymatini aniqlash hisoblanadi. amaldagi qiymatni aniqlash usullari …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "kompleks yoki qo‘shimcha ishlab chiqarish xarajatlari"

kompleks yoki qo‘shimcha ishlab chiqarish xarajatlari kompleks yoki qo‘shimcha ishlab chiqarish xarajatlari kirish 1. kompleks va qo‘shma mahsulot tushunchasi. 2. qo‘shma mahsulot tannarxini baholash va tannarx illyustratsiyasi. 3. tmz larni sof sotish qiymati bo‘yicha baholash. 4. xulosa foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati kirish ishlab chiqarish harajatlari — korxonaning mahsulot ishlab chiqarish maqsadlarida, iqtisodiy resurslar sotib olish uchun qilgan pul sarflari. firma oʻz faoliyatini bozordan moddiy resurslar, yaʼni asbob-uskuna, dastgohlar, transport va aloqa vositalari, xom-ashyo, yoqilgʻi, har xil materiallarni, mehnat bozoridan ish kuchini sotib olishdan boshlaydi. shunga muvofiq holda ishlab chiqarish xarajatlari tarkibiga xom-ashyo, asosiy va yordamchi materiallar, yonilgʻi va...

This file contains 15 pages in PPTX format (88.5 KB). To download "kompleks yoki qo‘shimcha ishlab chiqarish xarajatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: kompleks yoki qo‘shimcha ishlab… PPTX 15 pages Free download Telegram