o‘zbekistonda 80-90 yillaridagi ijtimoiy-siyosiy vaziyat: paxta yakka hokimligi va qatag‘onliklar

DOC 17 sahifa 109,5 KB Bepul yuklash

17 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 109,5 KB

Fayl turi DOC

Sahifalar 17

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 17

11-мавзу: туркистонда мустабид совет 3-mavzu: o‘zbekistonda 80-90 yillaridagi ijtimoiy-siyosiy vaziyat: paxta yakka hokimligi va qatag‘onliklar reja: 1.o‘zbekistonda ikkinchi jahon urushidan keyingi ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanish 2. o‘zbekistonda ma’muriy – buyruqbozlik tuzumi va paxta yakkahokimligining kuchayishi 3.sovetlarning o’zbekistonda yuritgan umumiy qatag’onlik siyosati va uning oqibatlari. mashg’ulot maqsadi: mustabid sovet hokimiyatining mazmun mohiyatini tushuntirish. sovetlarning o’zbekistonda yuritgan qatag’onlik siyosati, uning oqibatlari haqida ma’lumotga ega bo’lish. talabalar ongida istiqlol uchun fidoyi bo’lish tuyg’ularini shakllantirish. tayanch tushunchalar: sovetlar, qatag’onlik siyosati, “qosimovchilik”, “inog’omovchilik”, “o’n sakkizlar guruhi” va h.k. ikkinchi jaxon urushi yillari davrida izdan chiqqan o’zbekistonning iqtisodiyoti urushdan keyingi 1946-1950 yillari g’oyat keskinlashgan xalqaro vaziyatda qayta tiklana boshladi. mamlakatning ichki resurslari, tabiiy boyliklari va arzon ishchi kuchini g’oyat kuchli ekspluatatsiya qilish evaziga, xorijiy sarmoyalardan bosh torgan holda olib borilgan iqtisodiyotni tiklash xalq boshiga og’ir kunlarni keltirdi. o’zbekiston xalq xo’jaligini tiklash ishlari sovet hukumatining zo’r berib qurollanish siyosatiga bo’ysundirildi. ayni bir vaqtda o’zbek xalqi urushda vayron bo’lgan o’lkalarni …

2 / 17

tiklash ishlarining qiyinchiliklarga qaramasdan, 1950 yilgi tayyorlangan paxta 2.200.000 tonnaga yetdi. 50-60 yillarda sanoat va qishloq xo’jaligini boshqarish tizimiga ayrim o’zgartirishlar kiritildi. jumladan, 1954-1956 yillari ittifoq miqyosidagi bir qator yirik korxonalar respublika ixtiyoriga o’tkazildi. natijada sanoat mahsuloti ishlab chiqarishning salmog’i 31 foizdan 55 foizga ko’tarildi. xo’jalikni boshqarishda iqtisodiy omillarga suyanish, mehnat manfaatdorligini oshirish va boshqa tadbirlar o’z samarasini bermadi, chunki jamiyatda tub islohatlar o’tkazilmagan edi. sanoat va qishloq xo’jaligi ekstensiv yo’l bilan, ya’ni tabiiy boyliklardan o’rinsiz, hisobsiz foydalanish, butun xalqning mehnatini haddan ortiq ekspluatatsiya qilish hisobiga 50-60- yillarda sanoatning yangi sohalari vujudga keldi. o’zbekistonda oltin, uran, rangli metallar ishlab chikarish keng yo’lga qo’yila boshlandi. energetika, kimyo sanoati rivojlandi. sanoatning rivojlanishi natijasida yangi shaharlar: navoiy, uchquduq, zarafshon, zafarobod, nurobod kabilar qad ko’tardi. lekin mustamlaka holidagi respublikaning rivojlanayotgan iqtisodidan boshqalar ko’proq manfaatdor edilar. so’nggi hisob - kitoblarga qaraganda bevosita ittifoq ministrliklariga bo’ysundirilgan faqat oltin va uranning o’zidan 15 milliard amerika dollariga teng …

3 / 17

imyoviy moddalardan cheksiz foydalanildi. ko’rilgan tadbirlar natijasida 1970 yili respublikada paxta maydoni 1.700.000 gektarni tashkil qildi, yalpi hosil 4.495.000 tonnaga yetdi. yirik sanoat korxonalarining vujudga kelishi bilan respublikaning ittifoqqa bog’lanishi yana ham kuchaydi. prezident i.a.karimov: «… u paytda o’zbekiston bir yoqlama iqtisodiyotga - markazga butunlay qaram, izdan chiqqan iqtisodiyotga ega bo’lgan yarim mustamlaka mamlakat qatoriga aylangan edi», deydi. 1985 yilning bahorida qishloq xo’jaligini boshqaruv tizimiga o’zgartirish kiritilib, mehnatni tashkil qilishning brigada yoki pudrati, ijara singari yangi shakllari joriy etildi. lekin markazda ma’muriy buyruqbozlik boshqaruv tartibi saqlagan holda ko’rilgan tadbirlar, qayta qurishlar natija bermadi. jamiyatda, xususan iqtisodiyotda inqirozli holatlar kuchaya boshladi. qayta qurish deb boshlangan quruq kompaniya prezident i.karimov ta’biri bilan aytganda, «hamma yoqni buzib, baqir-chaqir, o’g’rilik, qotillikni kuchaytirdi». xii besh yillik vazifalari ilgari uch besh yillikdagi kabi bajarilmay qoldi. o’zbekiston milliy daromadning o’sishi 80-yillar birinchi yarmida 3,3 foizni tashkil qilgan bo’lsa, ikkinchi yarmida bu ko’rsatgich 2,2 foizni tashkil qildi. paxta …

4 / 17

dan davlat byudjetidan ijtimoiy sohaga ajratiladigan mablag’ qoldiq prinsipiga asoslanib yildan-yilga qisqarib bordi. ta’lim-tarbiya, sog’liqni saqlash, aholiga maishiy xizmat ko’rsatish masalalarida miqdoriy o’sishlar ko’zga tashlanganligi bilan, aslida bular inson talabini qondirmas edi. bu sohalardagi ko’rsatkichlar bo’yicha ittifoqdagi 15 respublika o’rtasida 13-14 o’rinlarda turdi. 80-yillar fan, madaniyat va xalq ta’limiga ajratilgan harajatlar davlat byudjetining atigi 2,7 foizni tashkil qilgan bo’lsa , bu ko’rsatkich 1989 yili yevropa mamlakatlarida 5,5 foizni, afrika mamlakatlarida 5,4 foizni tashkil qilgan. bolalar o’limi, oshqozon-ichak va yuqumli kasalliklar bo’yicha o’zbekiston sssrda birinchi qatorni egalladi. aholining o’rtacha yoshi 1970 yil 70 yosh bo’lsa, 1980 yili bu ko’rsatkich 67,7 yoshni tashkil qildi. bunga asosiy sabab ekologik vaziyatning keskinlashuvi bo’ldi. jafokash o’zbek xalqining turmush darajasi achinarli ahvolda bo’lib, boshqa respublikalar bilan qiyoslangan oxirgi o’rinlarda edi. bundan boshqacha bo’lishi mumkin ham emas edi. davlat bosh ekspluatator rolini bajargan sotsialistik tizimda mehnat ahli o’z kuchi bilan yaratgan mahsulotning atigi 25-30 foizi hajmidagina haq …

5 / 17

ka, zavodlar qoshida maxsus o’quv yurtlari ochildi. o’rta osiyoda ta’lim beshigi, hozirgi o’zbekiston milliy universiteti bir qancha oliy o’quv yurtlariga asos bo’ldi, 1940 yili respublikada 30 ta oliy, 100 ga yaqin o’rta maxsus o’quv yurtlari ishlab turdi. 1943 yili tashkil etilgan o’zbekiston fanlar akademiyasi va uning ilmiy tekshirish institutlarida fanning turli sohalari: ayniqsa kimyo, fizika, elektronika, tarix, arxeologiya va boshqa fanlar rivojlandi. 20-30-yillarda adabiyot va san’at sohasida jahonga mashhur yozuvchilar va shoirlar yetishib chiqdi. teatr va kino san’ati o’zining dastlabki qadamlarini qo’ydi. madaniy-oqartuv muassasalarini soni ortib bordi. achinarlisi shundaki, respublikada ta’lim-tarbiya, madaniy-ma’rifiy ishlar «shaklan milliy, mazmunan sotsialistik» niqobi bilan pardalanib, o’lkada rus madaniyatini, ularning turmush tarzini taqatishdan iborat bo’ldi. 1938 yil 19 martda o’zbekiston rahbariyati milliy maktablarda majburan rus tilini o’qitish to’g’risida qaror qabul qilindi. o’qishlar va idoralarda ish yuritishlar 1929 yildan boshlab lotin, 1940 yildan boshlab krill alifbosida olib boriladigan bo’ldi. bularning oqibatida ko’p asrlar davomida arab alifbosida yaratilgan …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 17 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"o‘zbekistonda 80-90 yillaridagi ijtimoiy-siyosiy vaziyat: paxta yakka hokimligi va qatag‘onliklar" haqida

11-мавзу: туркистонда мустабид совет 3-mavzu: o‘zbekistonda 80-90 yillaridagi ijtimoiy-siyosiy vaziyat: paxta yakka hokimligi va qatag‘onliklar reja: 1.o‘zbekistonda ikkinchi jahon urushidan keyingi ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanish 2. o‘zbekistonda ma’muriy – buyruqbozlik tuzumi va paxta yakkahokimligining kuchayishi 3.sovetlarning o’zbekistonda yuritgan umumiy qatag’onlik siyosati va uning oqibatlari. mashg’ulot maqsadi: mustabid sovet hokimiyatining mazmun mohiyatini tushuntirish. sovetlarning o’zbekistonda yuritgan qatag’onlik siyosati, uning oqibatlari haqida ma’lumotga ega bo’lish. talabalar ongida istiqlol uchun fidoyi bo’lish tuyg’ularini shakllantirish. tayanch tushunchalar: sovetlar, qatag’onlik siyosati, “qosimovchilik”, “inog’omovchilik”, “o’n sakkizlar guruhi” va h.k. ikkinchi ja...

Bu fayl DOC formatida 17 sahifadan iborat (109,5 KB). "o‘zbekistonda 80-90 yillaridagi ijtimoiy-siyosiy vaziyat: paxta yakka hokimligi va qatag‘onliklar"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: o‘zbekistonda 80-90 yillaridagi… DOC 17 sahifa Bepul yuklash Telegram