talab va taklif tahlili asoslari

DOCX 15 pages 326.4 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 326.4 KB

File type DOCX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

3- mavzu: talab va taklif tahlili asoslari 1. talab tushunchasi. talab chizig`i. talab funksiyasi. bir omilli va ko`p omilli talab funksiyalari. 2. talabga ta’sir qiluvchi omillar. talab miqdorining o`zgarishi. talabning o`zgarishi. 3. taklif va taklif miqdori. taklif chizig`i. taklif funksiyasi. 4. iste’molchilar talabining pasayishi va unga sabab bo`layotgan omillar. bir omilli va ko`p omilli taklif funksiyalari. 5. taklifga ta’sir qiluvchi omillar. taklif miqdorining o`zgarishi. taklifning o`zgarishi. 6. talab va taklif qonunlari. tayanch so’z va iboralar: talab, taklif, omil, talab funksiyasi, taklif funksiyasi, talab va taklif qonuni, talab va taklifga ta’sir etuvchi omillar. taklif va talabni iqtisodiy nuqtai nazardan tahlil qilish, juda ko`p va keng muammolarni hal qilishda universal vosita bo`lib xizmat qiladi. bunday muammolarga quyidagilar kirishi mumkin: jahondagi iqtisodiy sharoitlar o`zgarishining mahsulot ishlab chiqarishga va uning samaradorligiga ta’siri; narxlarni nazorat qilish bo`yicha davlat tomonidan ko`riladigan chora-tadbirlarni baholash; iqtisodiy rag`batlantirish va minimal ish haqini belgilash; soliqlarning, subsidiyalarning, importga qo`yiladigan poshlinaning, ishlab …

2 / 15

r tanqis va hokazo savollarga javob berish uchun talab va taklifning diagrammasini qarashdan boshlaymiz (3.1-rasm). ordinata o`qi bo`yicha bir birlik mahsulotning narxi ko`rsatilgan (so`mda). absissa o`qi bo`yicha berilgan vaqt oralig`ida talab qilingan va taklif qilingan mahsulot hajmi ko`rsatilgan. taklif chizig`i (supply) qancha miqdorda va qanaqa ishlab chiqarish narxida tovarning bozorda sotilishi mumkinligini ko`rsatadi. taklif chizig`i qancha yuqoriga ko`tarilsa, shuncha narx yuqori bo`ladi va shunga ko`p firmalar mahsulot ishlab chiqarib, sotish imkoniyatiga ega bo`ladilar. ( s p p 1 q q 2 q 0 q 1 e d p 0 p 2 ort iq cha ma sh sulot ta q chillik ) 3.1-rasm. talab va taklif chiziqlari. yuqori narx, mavjud firmalarni ishlab chiqarishni kengaytirishga da’vat etadi, bozorga yangi firmalarni o`z mahsuloti bilan kirib kelishini ta’minlaydi, ular ishlab chiqargan yuqori xarajatli rentabel bo`lmagan mahsulotlari yuqori narxda rentabel bo`ladi. bunday holda, firmalarda ishlab chiqarishning kengayishi qisqa vaqt oralig`ida intensiv bo`lsa, uzoq muddatda esa …

3 / 15

taklif muvozanatini buzilishiga olib keladi, lekin bozorda, o`z o`zidan avtomatik ravishda, muvozanatni tiklash tendensiyasi mavjud. bunday holatni tushunish uchun quyidagi ikki holni qaraymiz: faraz qilaylik, narx muvozanat narxdan yuqori bo`lsin ya’ni (3.2-rasm). bu holda ishlab chiqaruvchilar, iste’molchilar sotib olishi mumkin bo`lgan miqdordan ko`proq mahsulot ishlab chiqarishga harakat qiladi. natijada ortiqcha mahsulot to`plana boshlaydi, mahsulot to`planishini kamaytirish yoki ularni sotish uchun ishlab chiqaruvchilar narxini kamaytirishi lozim bo`ladi. bu holda narx pasayadi, mahsulotga talab esa o`sadi, bu o`z navbatida taklif qilinadigan mahsulotning miqdorini kamayishiga olib keladi, bunday holning takroran davom etishi toki muvozanat narx o`rnatilguncha davom etadi. agar boshlang`ich narx, masalan muvozanat narx dan past bo`lganda, yuqoridagiga teskari holat yuzaga keladi. bo`lganda, tovar tanqisligi rivojlana boshlaydi, nima uchun deganda narxda iste’molchilar qancha miqdorda tovar xohlasa, shuncha miqdorda sotib olaolmaydi. talab va taklif grafigidan ko`rinib turibdiki, narx bo`lganda talab ga teng bo`lsa, taklif ga teng, ya’ni , talab qondirilmaydi. bunday holat narxning o`sishiga …

4 / 15

o`z foydasiga moslashtirib o`zgartirishi mumkin. shu sababli biz talab va taklif chizig`ini chizganimizda, oshkora bo`lmasada, bozor erkin raqobatlashgan deb faraz qilamiz. 3.2 talab va taklifning o`zgarishi talab va taklif chiziqlari, raqobatlashgan ishlab chiqaruvchilarga berilgan narxlarda qancha miqdorda mahsulot sotishi mumkinligini va iste’molchilarga esa berilgan narxlarda qancha miqdorda mahsulot sotib olishini ko`rsatib beradi. ammo shuni ham unutmaslik kerakki, talab bilan taklif narxdan tashqari boshqa sharoitlarga ham bog`liqdir. ( p narx s p 1 p 2 q ma h sulot mi = dori q 2 q 1 ) 3.3-rasm. taklif egri chiziqlari. masalan, ishlab chiqaruvchining qancha miqdorda mahsulot sotishi uning narxidan tashqari ishlab chiqarish xarajatlariga (ish haqi, xom ashyo narxi) ham bog`liqdir. tovarga bo`lgan talab esa iste’molchining budjetiga (daromadiga) va boshqa omillarga bog`liqdir. shu sababli biz talab va taklif egri chiziqlarining, ish haqi stavkasi, kapital xarajatlar va daromadlar o`zgarganda qanday o`zgarishini qarab chiqamiz (3.3-rasm). taklif chizig`i dan boshlaymiz. 3.3-rasmdan ko`rinib turibdiki, narx …

5 / 15

bli taklif egri chizig`i butunlay o`ngga, ga siljiydi (3.3-rasm). taklif egri chizig`ining bunday o`zgarishiga, ya’ni narxga bog`liq bo`lmagan holdagi o`zgarishiga taklif o`zgarishi deyiladi. o`zgarmas taklif egri chizig`idagi biror nuqtadan pastga yoki yuqoriga qarab harakat qilishga taklif miqdorining o`zgarishi deyiladi. ( p narx s d m 1 p 1 m 3 p 3 q ma h sulot mi q dori q 3 q 1 ) 3.4-rasm. taklif o`zgargandagi yangi muvozanat holat. xom ashyo narxi pasayishining taklif egri chizig`iga boshqacha ta’sirini, ishlab chiqarilgan mahsulot miqdori o`zgarmaganda kuzatish mumkin. haqiqatdan ham, o`zgarmaganda, uni ishlab ishlab chiqarish uchun ketgan xarajat kamayadi (xom ashyo narxi pasaygani uchun), demak, tovar narxi ham kamayadi, ya’ni uning narxi dan ga o`zgaradi. bu o`zgarish ishlab chiqarilgan tovar miqdoriga bog`liq emas. natijada, taklif egri chizig`i o`ngga siljiydi. umuman olganda, xom ashyo narxi o`zgarishining taklif chizig`iga ta’sirini o`rganishda, yuqorida keltirilgan ikki hol ham xususiy hollardan bo`lib, eng chetki holatlarni anglatadi. haqiqatda …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "talab va taklif tahlili asoslari"

3- mavzu: talab va taklif tahlili asoslari 1. talab tushunchasi. talab chizig`i. talab funksiyasi. bir omilli va ko`p omilli talab funksiyalari. 2. talabga ta’sir qiluvchi omillar. talab miqdorining o`zgarishi. talabning o`zgarishi. 3. taklif va taklif miqdori. taklif chizig`i. taklif funksiyasi. 4. iste’molchilar talabining pasayishi va unga sabab bo`layotgan omillar. bir omilli va ko`p omilli taklif funksiyalari. 5. taklifga ta’sir qiluvchi omillar. taklif miqdorining o`zgarishi. taklifning o`zgarishi. 6. talab va taklif qonunlari. tayanch so’z va iboralar: talab, taklif, omil, talab funksiyasi, taklif funksiyasi, talab va taklif qonuni, talab va taklifga ta’sir etuvchi omillar. taklif va talabni iqtisodiy nuqtai nazardan tahlil qilish, juda ko`p va keng muammolarni hal qilishda universa...

This file contains 15 pages in DOCX format (326.4 KB). To download "talab va taklif tahlili asoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: talab va taklif tahlili asoslari DOCX 15 pages Free download Telegram