iste’mol nazariyasi va befarqlik chiziqlari

DOCX 15 pages 426.3 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 426.3 KB

File type DOCX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

6- mavzu: iste’molchi tanlovi nazariyasi 1. iste’mol nazariyasida ne’mat tushunchasi. iste’molchi tanloviga ta’sir qiluvchi omillar. naflik tushunchasi. iste’molchi ehtiyojini qondirish darajasi. naflik funksiyasi. umumiy naflik, chekli naflik, chekli naflikning kamayishi qonuni. 2. befarqlik egri chizig`i. befarqlik chiziqlari kartasi va uning xususiyatlari. chekli almashtirish normasi. byudjet chegarasi va uning o`zgarishi. byudjet tenglamasi. byudjet chizig`i. byudjet chizig`i yotiqlik burchagi. 3. iste’molchi tanlovi masalasi. naflikni maksimallashtirish. iste’molchi tanlovi masalasi yechilishini grafik usulda tahlil qilish. 4. iste’molchi muvozanati. iste’molchilarning muvozanatlik shartlari. tayanch so’z va iboralar: iste’mol nazariyasida ne’mat tushunchasi. iste’molchi tanloviga ta’sir qiluvchi omillar. naflik tushunchasi. iste’molchi ehtiyojini qondirish darajasi. naflik funksiyasi. umumiy naflik, chekli naflik, chekli naflikning kamayishi qonuni. befarqlik egri chizig`i. befarqlik chiziqlari kartasi va uning xususiyatlari. chekli almashtirish normasi. individual talab iste’molchi tanlovi. bozor talabining shakllanishi asosida shaxsiy (individual) talab yotadi, ya’ni alohida iste’molchining talabi, har bir shaxs o`zining fiziologik ehtiyojlarini qondirish uchun qandaydir mahsulotdan, qanchadir sotib olishi kerak, sotib olish …

2 / 15

yakka tartibda emas, balki majmua tartibda yoki «korzina» bilan iste’mol qilinadi. iste’mol nazariyasida iste’molchilar ma’lum didga, xohishga ega va ular bu xohish va didlarini qanoatlantirishda budjetlari (daromadlari) bilan chegaralangan. bunday holatda ular ne’matlar majmualaridan, maksimal naf keltiradigan majmuani tanlashga harakat qiladi. iste’mol nazariyasida iste’molchining daromadi chegaralangan; iste’molchilar tomonidan sotib olinadigan ne’mat narxi uning miqdoridan bog`liq emas; iste’molchilar nafligini to`liq biladi, iste’molchi maksimal naf beruvchi ne’matlar majmuasini tanlaydi, deb faraz qilinadi. iste’mol nazariyasi quyidagi postulatlarga asoslanadi: 1. iste’molchilar barcha ne’matlarni klassifikasiya qiladi va bir-biri bilan solishtira oladi. boshqacha aytganda, iste’molchi ikkita va ne’matlar majmualaridan majmuani ga nisbatan ko`proq xohlashi yoki majmuani ga nisbatan ko`proq xohlashi yoki ikkalasini ham naflik darajasi bir xil deb, qarashi mumkin: agar majmua majmuaga nisbatan nafliroq bo`lsa, . majmua ga nisbatan nafliroq bo`lsa, . ikkalasi ham bir xil darajadagi nafga ega bo`lsa . shuni ta’kidlash kerakki, bu tanlash majmualar qiymatiga bog`liq emas. iste’molchi apelsinni limonga nisbatan ko`proq …

3 / 15

luvchi muhim omillardan biri hisoblanadi. ular ketma-ket iste’mol qilinadigan, biror-bir ne’matning nafi kamayish xususiyatiga ega ekanligi to`g`risidagi qonuniyatni aniqlashdi. masalan, chanqagan inson bir stakan mineral suvni zo`r xohish bilan ichadi, ikkinchi stakan suv unga birinchi stakan suvday naf bermaydi, uchinchisi - ikkinchisiga nisbatan kamroq naf beradi va hokazo. bu oxirgi stakan suv beradigan naf nolga teng bo`lguncha davom etadi. bu yerda umumiy (yig`indi) naf oshib boradi, lekin har bir keyingi stakan suvdan oladigan naf kamayib boradi, natijada chekli naflikning kamayishi kuzatiladi. iste’molchi harakatini aniqroq tahlil qilish uchun naflik funksiyasidan foydalanamiz. naflik funksiyasi - iste’molchining iste’mol qiladigan ne’matlar hajmi bilan, u ushbu ne’matlarni iste’mol qilish natijasida oladigan naflik darajasini ifodalaydi. bizda qancha ko`p ne’mat bo`lsa, qo`shimcha bir birlik ne’mat qimmati, biz uchun shuncha past bo`ladi. demak, ne’matning narxi, uning umumiy nafligiga emas, balki chekli nafliligi bilan belgilanadi. demak, naflik funksiyasi, naflik darajasini iste’mol qilingan ne’matlar hajmiga bog`liqligini ifodalaydi: , bu yerda …

4 / 15

an har bir birlik qo`shimcha iste’mol (boshqa ne’matlar iste’molga hajmi o`zgarmaganda) oldingisiga nisbatan kamroq naf beradi va ne’matning bu xususiyatiga chekli naflikning kamayish qonuni deyiladi. ( maxu ( q* ) u a ) q q* mu б ) q - ne’mat mi q dori q q* ) matematik tilda bu naflik funksiyasining ikkinchi tartibli hosilasi noldan kichik degani: .talabni aniqlashning asosida chekli nafligining kamayish qonuni yotadi. ma’lumki, iste’molchi uchun ne’matning chekli nafligi kamayib boradi va ishlab chiqaruvchilar qo`shimcha birlik mahsulot sotishlari uchun ne’mat narxini pasaytirishlari kerak bo`ladi. umumiy naflik bilan chekli naflikning o`zgarishi quyidagi rasmda keltirilgan (5.1-rasm). 6.1-rasm. umumiy naflik va chekli naflikning o`zgarishi. ( u u 2 u 1 x 2 b a c a 1 c 1 b 1 x 1 0 ) 6.1-rasmdan ko`rinib turibdiki, ne’mat miqdori ning oshishiga, umumiy naflik ning oshishi to`g`ri keladi (a-rasm). ne’mat miqdori oshganda umumiy naf oshgani bilan, chekli naf (- har …

5 / 15

farq chiziqlar quyidagi ko`rinishga ega. ( x 2 u 2 u 1 x 1 0 ) 6.3-rasm. befarqlik egri chiziqlari. ( x 2 3 a b 2 0 x 1 1 2 ) befarqlik egri chizig`i - bu iste’molchi uchun bir xil naf beruvchi ne’matlar kombinasiyalarini ifodalaydi. faraz qilaylik, - gumma, - fanta ichimligi. 6.4-rasm. gumma va fanta ichimligi uchun befarqlik egri chizig`i. 6.4-rasmdagi grafikda bitta gumma bilan uchta fanta ichimligi ( nuqta) beradigan naf, 2 ta gumma bilan 2 ta fanta ichimligi ( nuqta) beradigan nafga teng. demak, befarqlik egri chizig`i bir xil naf beradigan gumma va fanta ichimliklari kombinasiyalari nuqtalaridan iborat. befarqlik egri chiziqlar majmuasi befarqlik egri chiziqlari kartasini beradi (5.5-rasm). ( x 2 u 2 u 3 u 1 x 1 0 ) 6.5-rasm. befarqlik egri chiziqlari kartasi. befarqlik egri chiziqlari bir-biri bilan kesishmaydi. befarqlik egri chiziqlari qanchalik o`ngda va tepada joylashgan bo`lsa, unga to`g`ri keladigan naflik …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "iste’mol nazariyasi va befarqlik chiziqlari"

6- mavzu: iste’molchi tanlovi nazariyasi 1. iste’mol nazariyasida ne’mat tushunchasi. iste’molchi tanloviga ta’sir qiluvchi omillar. naflik tushunchasi. iste’molchi ehtiyojini qondirish darajasi. naflik funksiyasi. umumiy naflik, chekli naflik, chekli naflikning kamayishi qonuni. 2. befarqlik egri chizig`i. befarqlik chiziqlari kartasi va uning xususiyatlari. chekli almashtirish normasi. byudjet chegarasi va uning o`zgarishi. byudjet tenglamasi. byudjet chizig`i. byudjet chizig`i yotiqlik burchagi. 3. iste’molchi tanlovi masalasi. naflikni maksimallashtirish. iste’molchi tanlovi masalasi yechilishini grafik usulda tahlil qilish. 4. iste’molchi muvozanati. iste’molchilarning muvozanatlik shartlari. tayanch so’z va iboralar: iste’mol nazariyasida ne’mat tushunchasi. iste’molchi tanloviga ta’...

This file contains 15 pages in DOCX format (426.3 KB). To download "iste’mol nazariyasi va befarqlik chiziqlari", click the Telegram button on the left.

Tags: iste’mol nazariyasi va befarqli… DOCX 15 pages Free download Telegram