киберхавфсизлик

PDF 23 pages 666.4 KB Free download

23 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 666.4 KB

File type PDF

Pages 23

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 23

1 киберхавфсизлик нима? • киберхавфсизлик ҳозирда кириб келган янги тушунчалардан бири бўлиб, унга турли берилган турли таърифлар мавжуд. • хусусан, csec2017 joint task force (csec2017 jtf) киберхавфсизликка қуйидагича таъриф берган: киберхавфсизлик – ҳисоблашга асосланган билим соҳаси бўлиб, бузғунчилар мавжуд бўлган жароитда амалларни кафолатлаш учун ўзида технология, инсон, ахборот ва жараённи мужассамлаштирган. • у хавфсиз компьютер тизимларини яратиш, амалга ошириш, таҳлил қилиш ва тестлашни ўз ичига олади. • киберхавфсизлик таълимнинг мужассамлашган билим соҳаси бўлиб, қонуний жихатларни, сиёсатни, инсон омилини, этика ва рискларни бошқаришни ўз ичига олади. • тармоқ бўйича фаолият юритаётган cisco ташкилоти эса киберхавфсизликка қуйидагича таъриф берган: киберхавфсизлик – тизимларни, тармоқларни ва дастурларни рақамли ҳужумлардан ҳимоялаш амалиёти. • ушбу киберхужумлар одатда махфий ахборотни бошқариш, алмаштириш ёки йўқ қилишни; фойдаланувчилардан пул ундиришни; ёки нормал иш фаолиятини узуб қўйишни мақсад қилади. • ҳозирги кунда самарали киберхавфсизлик чораларини амалга ошириш инсонларга қараганда қурилмалар сонининг кўплиги ва бузғунчилар салоҳиятини ортиши натижасида амалий томондан мураккаблашиб …

2 / 23

аълумотни аниқ ва ишончли эканлигига ишонч ҳосил қилиш. – яъни, ахборотни рухсат этилмаган ўзгартиришдан ёки “ёзиш” дан ҳимоялаш. • фойдаланувчанлик – маълумот, ахборот ва тизимдан фойдаланишнинг мумкинлиги. – яъни, рухсат этилмаган “бажариш” дан ҳимоялаш. • риск – потенциал фойда ёки зарар. risk – potensial foyda yoki zarar bo‘lib, umumiy holda har qanday vaziyatga biror bir hodisani yuzaga kelish ehtimoli qo‘shilganida risk paydo bo‘ladi. iso “risk – bu noaniqlikning maqsadlarga ta’siri” sifatida ta’rif bergan. masalan, universitetga o‘qishga kirish jarayonini ko‘raylik. umumiy holda bu jarayonni o‘zi risk hisoblanmaydi. faqatgina abituriyent hujjatlarini va kirish imtihonlarini topshirganida, u o‘qishga kirishi yoki kira olmasligi mumkin. bu o‘z navbatida qabul qilinish yoki qabul qilinmaslik riskini yuzaga kelishiga sabab bo‘ladi. kiberxavfsizlikda yoki axborot xavfsizligida risklarga salbiy ko‘rinishda qaraladi. • ҳужумчи каби фикрлаш – бўлиши мумкин бўлган хавфни олдини олиш учун қонуний фойдаланувчини ҳужумчи каби фикрлаш жараёни. – яхши инсонлар “ёмон инсон” каби ўйлаши керак ! – милиция …

3 / 23

tida korxonaga tegishli biror bir saqlanuvchi hujjat bo‘lsa, u holda ushbu hujjat saqlanadigan xonaga nisbatan tahdid amalga oshirilishi mumkin. zaiflik – bir yoki bir nechta tahdidlarni amalga oshirishga imkon beruvchi tashkilot aktivi yoki boshqaruv tizimidagi kamchilik. tahdid – tizim yokitashkilotga zarar yetkazishi mumkin bo‘lgan istalmagan hodisa boshqarish vositasi – riskni o‘zgartiradigan harakatlar bo‘lib, natijasi zaiflik yoki tahdidlarni o‘zgarishiga ta’sir qiladi. bundan tashqari, boshqarish vositasining o‘zi turli tahdidlar foydalanishi mumkin bo‘lgan zaiflikka ega bo‘lishi mumkin. masalan, tashkilotda saqlanayotgan qog‘oz ko‘rinishidagi axborotni yong‘indan himoyalash uchun o‘chirish vositalari boshqarish vositasi sifatida ko‘rilishi mumkin. yong‘in bo‘lganida xodimlarning xattiharakatlari va yong‘inni oldini olish bo‘yicha ko‘rilgan chora-tadbirlar ham boshqarish vositasi hisoblanishi mumkin. yong‘inga qarshi kurashish tizimining ishlamay qolish holatiga esa boshqarish vositasidagi kamchilik sifatida qaraladi. 4. kiberxavfsizlik va axborot xavfsizligi tushunchalarining bir-biridan farqi. axborot xavfsizligi va kiberxavfsizlik o‘rtasidagi farq. “kiberxavfsizlik” va “axborot xavfsizligi” atamalaridan, ko‘pincha o‘rnilari almashgan holda, foydalanishadi. ba’zilar kiberxavfsizlikka axborot xavfsizligi, axborot texnologiyalari xavfsizligi …

4 / 23

bilan shug‘ullanadi. kiberxavfsizlik esa elektron shakldagi axborotni (barcha holatdagi, tarmoqdan to qurilmagacha bo‘lgan, o‘zaro birga ishlovchi tizimlarda saqlanayotgan, uzatilayotgan va ishlanayotgan axborotni) himoyalash bilan shug‘ullanadi. bundan tashqari, hukumatlar tomonidan moliyalashtirilgan hujumlar va rivojlangan doimiy tahidlar (advanced persistent threats, apt) ham aynan kiberxavfsizlikka tegishli. qisqacha aytganda, kiberxavfsizlikni axborot xavfsizligining bir yo‘nalishi deb tushunish uni to‘g‘ri anglashga yordam beradi 5. kiberxavfsizlikning bilim sohalari haqida ayting? kiberxavfsizlikning bilim sohalari. csec2017 jtf manbasiga ko‘ra kiberxavfsizlik 8 ta bilim sohasiga bo‘lingan, o‘z o‘rnida ularning har biri qismsohalarga bo‘linadi “ma’lumotlar xavfsizligi” bilim sohasining maqsadi ma’lumotlarni saqlash, ishlash va uzatishda himoyani ta’minlash. mazkur bilim sohasida himoyani to‘liq amalga oshirish uchun matematik va analitik algoritmlardan foydalaniladi. “dasturiy ta’minot xavfsizligi” bilim sohasi foydalanilayotgan tizim yoki axborot xavfsizligini ta’minlovchi dasturiy vositalarni ishlab chiqish va foydalanish jarayoniga e’tibor qaratadi. “tashkil etuvchilar xavfsizligi” bilim sohasi katta tizimlarda integrallashgan tashkil etuvchilarni loyihalashga, sotib olishga, testlashga, tahlillashga va texnik xizmat ko‘rsatishga e’tibor qaratadi. tizim …

5 / 23

hunish uchun, nafaqat uning tarkibiy qismlari va ularning bog‘lanishlarini tushunish, balki yaxlitlikni ham hisobga olish talab etiladi. ya’ni, tizimni to‘liqligicha ko‘rib chiqish talab etiladi. mazkur bilim sohasi, “tashkil etuvchilar xavfsizligi” va “aloqa xavfsizligi” bilim sohalari bilan bir qatorda, tashkil etuvchilar bog‘lanishlarining xavfsizligi va undan yuqori tizimlarda foydalanish masalasini hal etadi. “inson faoliyati xavfsizligi” bilim sohasi kiberxavfsizlik bilan bog‘liq inson xatti- harakatlarini o‘rganishdan tashqari, tashkilotlar (masalan, xodim) va shaxsiy hayot sharoitida ma’lumotlarni va shaxsiylikni himoya qilishga e’tibor qaratadi. “tashkilot xavfsizligi” bilim sohasi tashkilotni kiberxavfsizlik tahdidlaridan himoyalash va tashkilot vazifasini muvaffaqqiyatli bajarishini madadlash uchun risklarni boshqarishga e’tibor qaratadi. “ijtimoiy xavfsizlik” bilim sohasi jamiyatda u yoki bu darajadagi ta’sir ko‘rsatuvchi kiberxavfsizlik omillariga e’tibor qaratadi. kiberjinoyatchilik, qonunlar, axloqiy munosabatlar, siyosat, shaxsiy hayot va ularning bir-biri bilan munosabatlari ushbu bilim sohasidagi asosiy tushunchalar hisoblanadi. demak, aytish mumkinki, kiberxavfsizlik sohasi axborot texnologiyalari mutaxassislari uchun zarur soha hisoblanadi. 6. kiberjinoyat tushunchasi, undan asosiy maqsad nima? misollar keltiring. …

Want to read more?

Download all 23 pages for free via Telegram.

Download full file

About "киберхавфсизлик"

1 киберхавфсизлик нима? • киберхавфсизлик ҳозирда кириб келган янги тушунчалардан бири бўлиб, унга турли берилган турли таърифлар мавжуд. • хусусан, csec2017 joint task force (csec2017 jtf) киберхавфсизликка қуйидагича таъриф берган: киберхавфсизлик – ҳисоблашга асосланган билим соҳаси бўлиб, бузғунчилар мавжуд бўлган жароитда амалларни кафолатлаш учун ўзида технология, инсон, ахборот ва жараённи мужассамлаштирган. • у хавфсиз компьютер тизимларини яратиш, амалга ошириш, таҳлил қилиш ва тестлашни ўз ичига олади. • киберхавфсизлик таълимнинг мужассамлашган билим соҳаси бўлиб, қонуний жихатларни, сиёсатни, инсон омилини, этика ва рискларни бошқаришни ўз ичига олади. • тармоқ бўйича фаолият юритаётган cisco ташкилоти эса киберхавфсизликка қуйидагича таъриф берган: киберхавфсизлик – тизимларни...

This file contains 23 pages in PDF format (666.4 KB). To download "киберхавфсизлик", click the Telegram button on the left.

Tags: киберхавфсизлик PDF 23 pages Free download Telegram

киберхавфсизлик

Page preview (5 pages)

Want to read more?

About "киберхавфсизлик"

Similar files