xulq va axloq

DOCX 6 pages 244.2 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 244.2 KB

File type DOCX

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

yaxshi va yomon xulqning kelib chiqishi. olim nazariya nomi / g‘oyasi yaxshi-yomon xulqqa yondashuvi charlz darvin evolyutsion nazariya yaxshi xulq ijtimoiy instinkt sifatida shakllangan, omon qolishga xizmat qiladi. zigmund freyd psixoanalitik nazariya axloq "superego" orqali boshqariladi; ichki ziddiyatlar xulqni belgilaydi. jon lokk “tabula rasa” (toza taxta) inson axloqni tajriba va tarbiya orqali o‘rganadi. albert bandura ijtimoiy o‘rganish nazariyasi xulq taqlid va mukofot-jazo orqali shakllanadi. immanuil kant kategoriya imperativi axloq ongli tanlov va aql asosida bo‘lishi kerak. konfutsiy axloqiy tartib va ijtimoiy hurmat asosidagi yondashuv axloq jamiyatdagi urf-odatlar va ijtimoiy hurmatga asoslangan. · xulq va axloq tushunchasi mazmuni. nazariy ava qarashlar. xulq va axloq — insonlar orasidagi munosabatlarni tartibga soluvchi muhim ijtimoiy hodisalardir. xulqiy qadriyatlar shaxsni shakllantiradi, jamiyatning ijtimoiy barqarorligini ta’minlaydi. ushbu maqolada xulqning manbalari, jamiyat va shaxs hayotidagi o‘rni tahlil qilinadi. xulq – insonning kundalik hayotda ko‘rsatadigan xatti-harakatlari majmuasi. axloq – ijtimoiy me’yorlar asosida shakllangan to‘g‘ri yoki noto‘g‘ri xatti-harakatlarni baholash …

2 / 6

charlz darvin axloqning kelib chiqishini biologik asosda izohlaydi. uning fikricha, inson xulq-atvori evolyutsion jarayon orqali shakllangan. yaxshi xulq, masalan, hamjihatlik, mehr-oqibat va yordam berish kabi fazilatlar tabiiy tanlanish natijasida rivojlangan. bu fazilatlar jamoadagi hayotni yengillashtirgan va omon qolishga xizmat qilgan. darvin bu holatni “ijtimoiy instinkt” deb atagan. · zigmund freyd esa axloqning kelib chiqishini inson psixikasining ichki ziddiyatlari orqali tushuntiradi. u inson ruhiyatini “id”, “ego” va “superego” degan uch qismga ajratadi. “superego” jamiyatdagi axloqiy normalarni ifodalaydi va insonning xatti-harakatlariga nazorat o‘rnatadi. yaxshi va yomon xulq shu ichki kuchlar o‘rtasidagi muvozanatga bog‘liq. freydga ko‘ra, axloqiy rivojlanish oilaviy tarbiya va bolalikdagi tajribalar bilan chambarchas bog‘liq. · jon lokk inson ongini “toza taxta” (tabula rasa) deb ataydi. unga ko‘ra, inson tug‘ilganida hech qanday axloqiy bilim va xulqqa ega emas, barcha xatti-harakatlar tajriba va tarbiya orqali shakllanadi. yaxshi va yomon xulqni odam o‘z hayot tajribasi, atrofdagilar ta’siri va tarbiya orqali o‘rganadi. bu nazariya tarbiyaning …

3 / 6

axshi xulq ongli tanlov va axloqiy printsiplarga sodiqlik orqali shakllanadi. · konfutsiy esa axloqni jamiyatdagi tartib va hurmatga asoslangan tizim sifatida tushuntiradi. uningcha, yaxshi xulq insonning o‘z o‘rnini bilishi, ota-onaga hurmat ko‘rsatishi, boshqalarga nisbatan mehrli bo‘lishi bilan o‘lchanadi. konfutsiy ta’limotida axloqiy me’yorlar urf-odat va an’analarga asoslanadi. ushbu olimlarning nazariyalari shuni ko‘rsatadiki, yaxshi va yomon xulq bir vaqtning o‘zida biologik, psixologik, ijtimoiy va ongli tanlov bilan bog‘liq murakkab jarayondir. har bir yondashuv bu masalani turli nuqtai nazardan yoritadi va inson axloqini chuqur tushunishga yordam beradi. · yaxshi va yomon xulqning kelib chiqish manbalari. · yaxshi va yomon xulqning kelib chiqishi yuzasidan turli yondashuvlar mavjud: diniy yondashuv: islom, xristianlik va boshqa dinlarda yaxshi xulq allohga yaqinlik belgisi sifatida e'tirof etiladi. · falsafiy yondashuv: aristotel, konfutsiy, forobiy kabi mutafakkirlar axloqiylikni e'tiborga olgan. · biologik va psixologik yondashuv: inson tabiati, irsiyat, tarbiya va atrof-muhit ta'siri asos qilib olinadi. · ijtimoiy yondashuv: jamiyatda amal qilinadigan …

4 / 6

alar orqali xulqning diniy asoslari mustahkamlangan. falsafiy yondashuvlarda esa xulqning kelib chiqishi ong va tafakkur bilan bog‘liq deb qaraladi. masalan, aristotel axloqni odat va tarbiya mahsuli deb hisoblagan. unga ko‘ra, inson yaxshi xulqqa intilishi, buni o‘zida shakllantirishi kerak. immanuil kant esa axloqni aql va burchga asoslagan, ya’ni inson ongli ravishda nima yaxshi-yomonligini anglab harakat qilishi lozim deb bilgan. bu yondashuvlar orqali axloq nafaqat tashqi ta’sir, balki ichki ong va mas’uliyat bilan bog‘liqligi tushuntiriladi. ijtimoiy-psixologik yondashuvlarda esa xulqning shakllanishi atrof-muhit, oilaviy tarbiya, maktab va do‘stlar ta’sirida yuz beradi. inson bolalikdan o‘zini qanday tutishni, qanday xatti-harakatlar ijobiy yoki salbiy deb baholanishini o‘rganadi. agar bola mehr, e’tibor va ijobiy namunalarga duch kelsa, yaxshi xulqni egallaydi. aksincha, befarqlik, tajovuzkorlik yoki salbiy muhit esa yomon xulqning shakllanishiga olib keladi. · xulqning jamiyat va inson hayotidagi roli. yaxshi xulqli insonlar oila, mahalla va jamiyatda ijobiy muhit yaratadi. tarbiya, diniy ta'limotlar, maktab va oav orqali bu qadriyatlar …

5 / 6

ri”. toshkent, o'zbekiston, 2019 3. saidov r. “xulqning jamiyatdagi roli”. o'zbekiston milliy universiteti, 2021 4. mamatqulov d. “xulq va axloq: ijtimoiy va madaniy asoslar”. tashkent journal of social sciences, 2022 5. rahimov b. “xulqning inson hayotidagi ta'siri”. o'zbekiston fanlar akademiyasi, 2023 image6.jpeg image7.png image8.png image1.jpeg image2.jpeg image3.jpeg image4.jpeg image5.jpeg

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xulq va axloq"

yaxshi va yomon xulqning kelib chiqishi. olim nazariya nomi / g‘oyasi yaxshi-yomon xulqqa yondashuvi charlz darvin evolyutsion nazariya yaxshi xulq ijtimoiy instinkt sifatida shakllangan, omon qolishga xizmat qiladi. zigmund freyd psixoanalitik nazariya axloq "superego" orqali boshqariladi; ichki ziddiyatlar xulqni belgilaydi. jon lokk “tabula rasa” (toza taxta) inson axloqni tajriba va tarbiya orqali o‘rganadi. albert bandura ijtimoiy o‘rganish nazariyasi xulq taqlid va mukofot-jazo orqali shakllanadi. immanuil kant kategoriya imperativi axloq ongli tanlov va aql asosida bo‘lishi kerak. konfutsiy axloqiy tartib va ijtimoiy hurmat asosidagi yondashuv axloq jamiyatdagi urf-odatlar va ijtimoiy hurmatga asoslangan. · xulq va axloq tushunchasi mazmuni. nazariy ava qarashlar. xulq va axloq — in...

This file contains 6 pages in DOCX format (244.2 KB). To download "xulq va axloq", click the Telegram button on the left.

Tags: xulq va axloq DOCX 6 pages Free download Telegram