ернинг ёши ва геохронологик шкала

DOC 26 pages 331.0 KB Free download

26 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 331.0 KB

File type DOC

Pages 26

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 26

erning yoshi va geoxronologik shkala reja: 1. nisbiy geoxronologiya 2. tog' jinslarining yoshini aniqlashda radiologik usullar er po'stining geologik rivojlanish tarixida voqealarning ketma-ketligi asosan turlicha kelib chiqishga ega bo'lgan tog' jinslarida qayd etilgan. ulardan birlari (cho'kindi va vulkanogen) qatlam deb ataluvchi eng oddiy shakllarni hosil qiladi. ular bir-biriga ketma-ket yotadi. boshqalari esa (intruziv magmatik jinslar) o'lchami va shakli bo'yicha murakkab tanalarni hosil qiladi. ularning vujudga kelgan vaqtini aniqlash muhim vazifa hisoblanadi. geologiyada nisbiy va mutlaq yosh (geoxronologiya) tushunchalari mavjud. 1. nisbiy geoxronologiya hududlarning geologik tuzilishi va tarixiy taraqqiyoti stratigrafik tadqiqotlar asosida aniqlanadi. bundan tashqari, stratigrafik tadqiqotlar geologik, tektonik, litologo-paleogeografik xaritalar va sxemalar tuzishda, shu jumladan foydali qazilma konlarini bashorat qilishda va ularni qidirishda keng qo'llaniladi. stratigrafiya fanining asosiy vazifasi bo'lib yotqiziqlarni stratigrafik tabaqalash va taqqoslash sanaladi. stratigrafik tabaqalash - bu kesmada ma'lum belgilari bilan farqlanuvchi alohida gorizontlar, pachkalar va qatlamlarni ajratishdan iborat. tabaqalangan kesmalardagi stratigrafik birliklar yoshi bo'yicha o'zaro taqqoslanadi. …

2 / 26

ul tog' jinslaridagi hayvon (fauna) va o'simlik (flora) qoldiqlarini o'rganishga asoslangan. paleontologik ma'lumotlar asosida erda hayotning evolyutsiyasidagi muayyan ketma-ketlik va takrorlanmaslik aniqlangan bo'lib, u nisbiy geologik yil hisobi tizimini yaratishga imkon berdi. tog' jinslarining nisbiy yoshini aniqlash uchun asosan organik qoldiqlarning eng kichik taksonomik birliklari – avlodlar va turlardan foydalaniladi. ularning orasida etakchi toshqotgan organik qoldiqlargina bu masalani echish uchun yaroqli bo'ladi. etakchi maqomiga ega bo'lish uchun ular uchta asosiy talabga javob berishi shart: - mumkin qadar qisqa geologik vaqt davomida paydo bo'lgan, gurkirab rivojlangan va qirilib ketgan bo'lishi; - son jihatdan juda ko'p bo'lishi; - er yuzasining katta maydonlarida tarqalgan (kosmopolit) bo'lishi lozim. demak etakchi organik qoldiq deb qisqa geologik vaqt davomida yirik hududlarda tarqalgan, son jihatdan ko'p bo'lgan va oson taniladigan qirilib ketgan organizmlarning toshqotgan qoldiqlariga aytiladi. bu tushuncha stratigrafiyaga xix asrning o'rtalarida nemis paleontologi g. broni tomonidan kiritilgan va u dunyoda birinchi bo'lib umurtqasizlar etakchi shakllarining atlasini …

3 / 26

apt yarusi, leymeriella va anahoplites - alb yarusi uchun, belemnitella mucronata – yuqori bo'rning kampan yarusi uchun va boshqalarni ko'rsatish mumkin. etakchi organik qoldiqlar bo'lib faqat organizmlarning turlarigina emas, balki avlodlari va hatto oilalari, otryadlari va sinflari hisoblanishi mumkin. bu stratigrafik tabaqalarning taksonomik birliklariga bog'liq. masalan, tseratitlar faqat perm va trias davrlaridagina rivojlangan, arxeotsiatlar esa erta kembriyda, trilobitlar - kembriy, ordovik va silurda yashagan, devon va erta karbonda ular inqirozga uchragan va qirilib ketgan. oddiy bo'lgan bu etakchi organik qoldiqlar usuli ham kamchiliklardan holi emas. chunki ba'zi shakllar keng tarqalgan va ularni kosmopolitlar deyiladi, boshqalarining tarqalish maydoni chegaralangan bo'lib, ularni endemiklar deyiladi. demak bunday tadqiqotlarda organizmlarning yashagan davridagi tabiiy-geografik sharoitlar ham hisobga olinishi shart. shu bilan bir qatorda tabiatda mutlaq kosmopolitlar bo'lishi mumkin emasligini ham hisobga olish zarur. chunki bir vaqtning o'zida ham quruqlikda, ham dengizda, yoki turli sho'rlikda va chuqurlikda yashaydigan organizmalar yo'q. yashash muhitining tabiiy-geografik sharoitlarga bog'liq holda …

4 / 26

usulning mazmuni grafik tasvirlanadi. unda toshqotgan qoldiqlar kesmada paydo bo'lishi va qirilib ketishi tartibida joylashtiriladi. bunda muayyan majmualarning almashinishi bo'yicha pog'onalar hosil bo'ladi va ularga asoslanib yotqiziqlarning yoshi haqida xulosa chiqarish va kesmalarni tabaqalash mumkin. organik qoldiqlar majmuasini tahlil qilishda muayyan qatlamda uchraydigan va uning chegarasidan chiqmaydigan shakllar ajratilishi mumkin. bu bizga ma'lum bo'lgan etakchi shakllardir va ular kesmada juda kam uchrashi mumkin. ammo ulardan tashqari pastki qatlamda paydo bo'lgan va keyingi qatlamda uchramaydigan yoki pastki qatlamda uchramaydigan, ushbu qatlamda mavjud bo'lgan va ustki qatlamga o'tuvchi shakllar ham uchraydi. qatlamda topilgan organik qoldiqlar majmuasi uning tipik turi (indeks-tur) bo'yicha nomlanadi, bu kompleksning barqarorligi bir qancha kesmalarda tekshirib ko'riladi. bunday shakllar majmuasi yotqiziqlar yoshini ishonchli aniqlashga yordam beradi. yuqorida ko'rib o'tilgan biostratigrafiyaning xususiy usullaridan tashqari evolyutsion (filogenetik), paleoekologik va taqqoslashning sonli usuli kabilar ham mavjud. ular bilan talabalar yuqori kurslarda maxsus fanlarni o'rganishda tanishadi. litostratigrafik usul kesmani tog' jinslarining tarkibi, strukturaviy …

5 / 26

lamlarning turli joydagi yoshi sinxron bo'lmaydi. bu litostratigrafik usulning asosiy kamchiligi hisoblanadi. bunda qatlamlar yaqin masofalardagina o'zaro taqqoslanishi mumkin. ritmostratigrafik usul - geologik hodisalar davriyligini va qatlamlarning stratigrafik ketma-ketligini cho'kindi to'planish ritmlarini aniqlash yo'li bilan o'rganish usuli. masalan, flish, ko'mirli va tuzli formatsiyalarning tsiklotemalari (ritmlari), muz va muzoralig'i gorizontlari, tasmali gillarda yil qatlamchalarining geoxronologik, daraxtlarning yillik halqalarini (dendroxronologiya) hisoblash va boshqa usullar. ritmostratigrafiya usuli iqlimstratigrafiya kabi biostratigrafiya usulini sezilarli darajada to'ldiradi. v.i.popov bo'yicha ritmostratigrafiya – bu ritmoseriyalarni hamda magmatizmning fazoviy shakllarini ajratishga yordam beruvchi fatsial-tsiklik (fatsial-ritmik) tahlil asosida kesmalarni stratigrafik tabaqalashdir. ritmostratigrafik tabaqalashda ritmlarning geologik kompleks (gk), ritmokompleks (rk), ritmotolsha (rt), ritmosvita (rs) va ritmopachka (rp) kabi taksonomik birliklari ajratiladi. cho'kindi yotqiziqlar kesmasidagi ritmiylik ular hosil bo'lish davridagi magma-tektonik faollik xususiyati bilan bevosita bog'liq. masalan, geologik kompleks biron-bir tog' burmalanish bosqichini (kaledon, gertsin, alp va h.k.) o'z ichiga olsa, ritmokompleks undagi tektonik fazalarni o'zida aks ettiradi. v.i.popov fikricha ritmostratigrafik sxemalarning …

Want to read more?

Download all 26 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ернинг ёши ва геохронологик шкала"

erning yoshi va geoxronologik shkala reja: 1. nisbiy geoxronologiya 2. tog' jinslarining yoshini aniqlashda radiologik usullar er po'stining geologik rivojlanish tarixida voqealarning ketma-ketligi asosan turlicha kelib chiqishga ega bo'lgan tog' jinslarida qayd etilgan. ulardan birlari (cho'kindi va vulkanogen) qatlam deb ataluvchi eng oddiy shakllarni hosil qiladi. ular bir-biriga ketma-ket yotadi. boshqalari esa (intruziv magmatik jinslar) o'lchami va shakli bo'yicha murakkab tanalarni hosil qiladi. ularning vujudga kelgan vaqtini aniqlash muhim vazifa hisoblanadi. geologiyada nisbiy va mutlaq yosh (geoxronologiya) tushunchalari mavjud. 1. nisbiy geoxronologiya hududlarning geologik tuzilishi va tarixiy taraqqiyoti stratigrafik tadqiqotlar asosida aniqlanadi. bundan tashqari, stratigraf...

This file contains 26 pages in DOC format (331.0 KB). To download "ернинг ёши ва геохронологик шкала", click the Telegram button on the left.

Tags: ернинг ёши ва геохронологик шка… DOC 26 pages Free download Telegram