ustav va qo‘shilgan kapitalining hisobi

DOCX 24 pages 41.1 KB Free download

24 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 41.1 KB

File type DOCX

Pages 24

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 24

1. ustav, qo‘shilgan va rezerv kapitalining hisobi korxonalar xususiy kapitalining muhim turi bo‘lib ustav kapitali hisoblanadi. ustav kapitali deganda korxonaning ta’sischilari tomonidan unga kiritiladigan mablag‘lar majmuasi, shuningdek chiqarilgan aksiyalarning nomimal qiymatidagi summalarining yig‘indisi tushuniladi. ustav kapitalining xususiyatlariga quyidagilar kiradi: ustav kapitalining miqdori korxona ustavi va ta’sis shartnomasiga muvofiq belgilanadi va nisbatan doimiy harakterga ega bo‘ladi. uning birlamchi miqdorini o‘zgarishi faqat korxona ustavini davlat qaydnomasidan qayta o‘tqazish yo‘li bilan amalga oshiriladi; ustav kapitalini haqiqatda shakllantirish vaqt bo‘yicha chegeralanadi. o‘zbekiston respublikasi qonunlariga muvofiq korxonalar ustav kapitalini shakllantirishning oxirgi muddati bo‘lib ta’sis etilgan sanadan boshlab bir tavqim yil hisoblanadi. ushbu muddatda o‘z ustav kapitalini shakllantirmagan korxonalar yuridik statusini yo‘qotadi va tugatiladi. ustav kapitali korxonalarning tashkiliy-huquqiy shakllariga va mulk shakllariga bog‘liqdir. davlat korxonalarida ustav kapitali unga davlat tomonidan birkitilgan mulklar majmuasidan tashkil topadi. xususiy va kollektiv o‘rtoqchilik mulklari asosida tashkil etilgan korxonalarda ustav kapitali ta’sischilarning pay va badallaridan iborat bo‘ladi. aksionerlik jamiyatlarida ustav kapitali …

2 / 24

oshirishga yo‘naltiriladi. ustav kapitali bo‘yicha buxgalteriya hisobining asosiy vazifalari bo‘lib quyidagilar hisoblanadi: ustav kapitalini korxonalarning ta’sis etilgan kuniga aks ettirish; ta’sischilar tomonidan o‘z ulushlarini belgilangan muddatlarda kiritilishi ustidan nazorat o‘rnatish; ustav kapitalidagi o‘zgarishlarni o‘z vaqtida va to‘g‘ri hisobga olish; chet el investorlari tomonidan chet el valyutasida kiritilgan mablag‘lar bo‘yicha valyuta kurslari o‘rtasidagi farqlarni to‘g‘ri hisobga olish; ta’sischilar bilan olinadigan dividendlar va ularning hissalari bo‘yicha hisob-kitoblarni to‘g‘ri olib borish; ustav kapitaliga doir ma’lumotlarni moliyaviy hisobotlarda to‘g‘ri aks ettirish va boshqalar. 21- son bhms ga muvofiq ustav kapitalining hisobi quyidagi schyotlarda olib boriladi: 8300 « ustav kapitali» – davlat korxonalarida; 8310 «oddiy aksiyalar», 8320 «imtiyozli aksiyalar» –aksionerlik jamiyatlarida 8330 «pay vabadallar» – xususiy va kollektiv o‘rtoqchilik korxonalarida (xususiy savdo va ishlab chiqarish korxonalarida, ma’suliyati cheklangan jamiyatlarda, qo‘shma korxonalarda, xorijiy korxonalarda, sho‘’ba korxonalarida, qaram xo‘jalik jamiyatlarida). ushbu schyotlarning barchasi passiv schyotlar bo‘lib, ularning kreditida ustav kapitalini vujudga kelishi va ko‘payishi, debetida esa uning …

3 / 24

r» keyingi davrlarda korxonalarning ustav kapitalini ko‘payishi ta’sischilar safini kengayishi yoki oldingi ta’sischilarning hissalarini oshirilishi, aksionerlik jamiyatlarida esa yangi aksiyalarning chiqarilishi yoki oldingi aksiyalarning nominal qiymati oshirilishi evaziga yuz beradi. ustav kapitalining bunday yo‘llar bilan ko‘payishi ham yuqorida keltirilgan birinchi yozuv bilan hisobga olinadi. davlat korxonalarida ustav kapitalini hisobot yilning sof foydasi evaziga ko‘payishi quyidagi yozuv bilan aks ettiriladi: debet 8710 “hisobot yilning taqsimlanmagan foydasi(qoplanmagan zarari)” kredit 8300 «ustav kapitali» ustav kapitalining kamayishi o‘rtoqchilik jamiyatlarida ta’sischilarning hissalarini kamaytirilishi yoki ularni ta’sischilar safidan chiqarilishi, aksionerlik jamiyatlarida esa mavjud aksiyalarning nominal qiymatini kamaytirilishi yoki aksiyalar sonini kamayishi evaziga yuz beradi. davlat korxonalarida ustav kapitali summasi hisobot yilning qoplanmay qolingan zararlariga kamayadi. ustav kapitalini kamayishi hisobda quyidagi yozuvlar bilan aks ettiriladi: ta’sischilarning hissalari kamaytirilganda yoki ayrim ta’sischilar o‘z hissalari bilan ta’sischilar qatoridan chiqib ketganda: debet 8330 «pay va badallar». kredit 6620 «chiqib ketgan ta’sischilarga ularning hissalari bo‘yicha qarz» aksiyalarning nominal qiymati pasaytirilganda yoki …

4 / 24

y aksiyalarning hisobi 8610 « sotib olingan xususiy oddiy aksiyalar» va 8620 «sotib olingan xususiy imtiyozli aksiyalar» schyotlarida yuritiladi. ushbu schyotlar mos ravishdagi 8310 «oddiy aksiyalar» va 8320 «imtiyozli aksiyalar» schyotlariga kontrpassiv schyotlar bo‘lib hisoblanadi, ya’ni ushbu schyotlarning summalari balansda alohida qatorda oldiga manfiy (-) belgini qo‘yish yoki qizil rang bilan yozish orqali aks ettiriladi. demak, xususiy kapitalning balans qiymatini topishda hamma vaqt sotib olingan xususiy aksiyalarning qiymati, agarular mavjud bo‘lsa, chegirib tashlanadi. sotib olingan xususiy aksiyalar sotib olish vaqtida sotib olingan qiymatida quyidagicha aks ettiriladi: debet 8610 « sotib olingan xususiy oddiy aksiyalar» va 8620 «sotib olingan xususiy imtiyozli aksiyalar» kredit 5010 «kassa», 5110 «hisob-kitob schyoti» 6620 «chiqib ketgan ta’sischilarga ularning hissasi bo‘yicha qarz» keyingi davrlarda sotib olingan aksiyalar qayta sotilishi yoki bekor qilinishi mumkin. sotib olish qiymatidan yuqori qiymatga qayta sotilgan aksiyalarga quyidagi yozuvlar qilinadi: sotib olish qiymatiga debet 5010 «kassa», 5110 «hisob-kitob schyoti» kredit 8610 « sotib …

5 / 24

ga debet 8310 «oddiy aksiyalar», 8320 «imtiyozli aksiyalar» kredit 8610 « sotib olingan xususiy oddiy aksiyalar» va 8620 «sotib olingan xususiy imtiyozli aksiyalar» sotib olish qiymatidan ortiq qismiga debet 9690 «moliyaviy faoliyat bo‘yicha harajatlar», 8410 «emission daromad» kredit 8610 « sotib olingan xususiy oddiy aksiyalar» va 8620 «sotib olingan xususiy imtiyozli aksiyalar». sotib olish qiymatidan past qiymatga qayta sotib olingan aksiyalar bekor qilinganda quyidagi yozuvlar qilinadi: sotib olish qiymatiga debet 8310 «oddiy aksiyalar», 8320 «imtiyozli aksiyalar» kredit 8610 « sotib olingan xususiy oddiy aksiyalar» va 8620 «sotib olingan xususiy imtiyozli aksiyalar» sotib olish qiymatidan past qismiga debet 8310 «oddiy aksiyalar», 8320 «imtiyozli aksiyalar» kredit 9590 «moliyaviy faoliyatdan olingan boshqa daromadlar» hususiy kapitalning tarkibiy elementi bo‘lgan qo‘shilgan kapital quyidagi ikkita holatda vujudga kelishi mumkin: korxona aksiyalari nominal qiymatidan yuqori qiymatga sotilganda. ushbu holatda sotish va nominal qiymatlar o‘rtasida vujudga kelgan farq emissiya daromadi deb ataladi. ushbu daromad qo‘shilgan kapitalni tashkil etadi …

Want to read more?

Download all 24 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ustav va qo‘shilgan kapitalining hisobi"

1. ustav, qo‘shilgan va rezerv kapitalining hisobi korxonalar xususiy kapitalining muhim turi bo‘lib ustav kapitali hisoblanadi. ustav kapitali deganda korxonaning ta’sischilari tomonidan unga kiritiladigan mablag‘lar majmuasi, shuningdek chiqarilgan aksiyalarning nomimal qiymatidagi summalarining yig‘indisi tushuniladi. ustav kapitalining xususiyatlariga quyidagilar kiradi: ustav kapitalining miqdori korxona ustavi va ta’sis shartnomasiga muvofiq belgilanadi va nisbatan doimiy harakterga ega bo‘ladi. uning birlamchi miqdorini o‘zgarishi faqat korxona ustavini davlat qaydnomasidan qayta o‘tqazish yo‘li bilan amalga oshiriladi; ustav kapitalini haqiqatda shakllantirish vaqt bo‘yicha chegeralanadi. o‘zbekiston respublikasi qonunlariga muvofiq korxonalar ustav kapitalini shakllantirishning ox...

This file contains 24 pages in DOCX format (41.1 KB). To download "ustav va qo‘shilgan kapitalining hisobi", click the Telegram button on the left.

Tags: ustav va qo‘shilgan kapitalinin… DOCX 24 pages Free download Telegram