huquq tizimi

DOCX 9 pages 48.8 KB Free download

9 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 48.8 KB

File type DOCX

Pages 9

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 9

13-mavzu. huquq tizimi 1.huquq tizimi tushunchasi va tuzilishi. 2. huquq instituti va huquq sohasi tushunchalari. 3.o‘zbekiston huquq tizimining asosiy sohalari tavsfi. 4.huquq tizimi va qonunchilik tizimi. 5. qonunchilikni tizimlashtirish tushunchasi va turlari. 1.huquq tizimi tushunchasi va tuzilishi. huquq tizimi – bu ijtimoiy munosabatlarning xarakteri bilan bog‘liq bo‘lgan huquqning ichki tuzilishi bo‘lib, u huquq normalari, huquq institutlari va huquq sohalarining qat’iy ilmiy izchillikda joylashgan tartibidir. huquq tizimining quyidagi xususiyatlarini ko‘rsatib o‘tish mumkin: -huquq tizimi muayyan jamiyatda amalda bo‘lgan huquqning ob’ektiv sifatidir, uni avvaldan belgilangan reja asosida barpo etish mumkin emas; - huquq tizimi to‘laligicha huquq normalari bilan mustahkamlanadigan va tartibga solinadigan ijtimoiy munosabatlar tizimiga muvofiq keladi. shu jihatdan olganda, huquq ijtimoiy hodisa sifatida nafaqat o‘zida, balki ichki tuzilishi orqali ham jamiyat xususiyatlarini ifoda etadi; - huquq tizimi tarixiy o‘zgaruvchan, u jamiyat taraqqiyoti bilan mutanosib ravishda tadrijiy jarayonlarni bosib o‘tadi; - huquq tizimi tarkibiga kiruvchi o‘zaro aloqada bo‘lgan sohalar bir-birini takrorlamaydi va …

2 / 9

zaro bog‘liq bo‘lgan bir turdagi ijtimoiy munosabatlarni tartibga soluvchi huquq normalari guruhidir. masalan, fuqarolik huquqi sohasida – mulk huquqi instituti, jinoyat huquqi sohasida – davlatga qarshi jinoyatlar instituti kabilar amal qiladi. ushbu huquq institutlari o‘zlari tegishli bo‘lgan huquq sohasining ichki tarkibiy qismidir. o‘z navbatida, yuqoridagi misolda birinchisi – mulkiy munosabatlarni, ikkinchisi davlatga qarshi jinoyat qilishdan kelib chiqadigan munosabatlarni tartibga soluvchi normalarning mustaqil guruhini tashkil etadi. bu sohadagi huquq institutlari birlashib, muayyan huquq sohasi sifatida namoyon bo‘ladi. huquq sohasi – bu ijtimoiy munosabatlarning muayyan sohasini tartibga soluvchi huquq normalari va huquq institutlarining yig‘indisidir. masalan, moliyaviy munosabatlar moliya huquq sohasi bilan, mehnat munosabatlari mehnat huquqi sohasi bilan, yer bilan bog‘liq munosabatlar yer huquqi sohasi bilan tartibga solinadi va hokazo. huquq sohasi – huquq tizimining asosiy qismi va mustaqil bo‘g‘ini. har bir huquq sohasida tegishli ijtimoiy munosabatlarni tartibga solishning prinsip va qoidalari bayon etiladi. huquq normasi – davlat tomonidan o‘rnatiladigan yoki ma’qullanadigan, muayyan …

3 / 9

. ya’ni huquqiy jihatdan tartibga solinishi zarur bo‘lgan har qanday ijtimoiy munosabat huquqiy tartibga solish predmetini tashkil etadi. huquqiy tartibga solish metodi – mavjud ijtimoiy munosabatlarga huquqning ta’sirida qo‘llaniladigan usullar, vositalar majmuidir. huquqiy tartibga solish predmeti huquq normalari bilan qanday munosabatlar tartibga solinishini anglatsa, huquqiy tartibga solish metodi esa ushbu munosabatlar qanday usul va vositalar yordamida tartibga solinishini bildiradi. huquqiy tartibga solish metodi huquqni sohalarga ajratishda tartibga solish predmeti kabi birlamchi ahamiyatga ega bo‘lmasada, ularning huquqiy tartibga solish samaradorligini oshirishda muhim hissa qo‘shadi. tartibga solinadigan ijtimoiy munosabatlar doirasiga oid, ya’ni predmet bo‘yicha amaldagi huquq sohalari ko‘pincha o‘zaro juda yaqin bo‘lib, ayrim hollarda hatto shaklan bir-biriga mos ham keladi. huquq sohalarida ijtimoiy munosabatlarga huquqiy ta’sir etishning quyidagi metodlaridan, ya’ni buyruq yoki ko‘rsatma, man etish yoki taqiqlash va ruxsat berish kabilardan foydalaniladi. masalan, ma’muriy huquq uchun davlat-hokimiyat ko‘rsatmalari berish metodi, fuqarolik huquqi uchun tenglik, ruxsat berish metodi, mehnat huquqi uchun adolatli taqdirlash …

4 / 9

rish organlarini tashkil etish tartibi va ularning tuzilmasini, huquqbuzarliklar uchun javobgarlik asoslari va ularning chegaralarini belgilaydi. huquq tizimida huquqning moddiy (fuqarolik, jinoyat huquqi) va protsessual (fuqarolik protsessual, jinoyat-protsessual huquqi) tarmoqlari farqlanadi. biroq aksariyat hollarda huquqning ayni bir sohasi (ko‘pincha qonunchilik tarmog‘i) moddiy-huquqiy normalarni ham, protsessual-huquqiy normalarni ham o‘z ichiga qamrab oladi (masalan, konstitutsiyaviy, ma’muriy, moliya, mehnat, soliq, bojxona huquqi). moddiy va protsessual huquq o‘rtasida aniq chegara mavjud emas, ayrim huquq institutlari aralash xususiyatga ega. masalan, vakillik bir vaqtning o‘zida ham moddiy, ham protsessual huquq instituti hisoblanadi, da’vo qo‘zg‘atish muddatining o‘tishi roman-german huquqiy tizimida moddiy huquqqa, anglo-sakson huquqiy tizimida esa protsessual huquqqa kiradi. protsessual huquq – huquqlarni amalga oshirish, majburiyatlarni bajarish va ijro etish tartibini belgilovchi normalar. protsessual huquq moddiy huquq normalarini qo‘llash jarayoni va tartibini belgilovchi normalar yig‘indisidir. xususan, ushbu normalar jinoiy, fuqarolik, iqtisodiy, ma’muriy huquqbuzarlik ishlarini ko‘rib chiqish va hal etish tartibini belgilab beradi. jinoyat-protsessual kodeksi, fuqarolik protsessual kodeksi, …

5 / 9

di. uning asosiy belgisi – ommaviy va xususiy huquq, markaziy vazifasi esa fuqarolik jamiyatidagi xususiy va umumiy (ommaviy) manfaatlarning eng maqbul nisbatini kafolatlashdir. ommaviy va xususiy manfaatlar barcha zamonlarda eng liberal demokratik jamiyatlardan tortib totalitar jamiyatlargacha mavjud bo‘lgan. xususiy va ommaviy manfaatlar nisbati, shu jumladan ommaviy va xususiy huquqning qo‘llanish darajasi konstitutsiyaviy, siyosiy, iqtisodiy tuzum, birinchi navbatda mulkka egalik qilishning shakli, shuningdek mulkning ba’zi shaxslarga tegishliligi yoki umumiy mulk bo‘lishi bilan bog‘liq. ommaviy va xususiy huquq bir-biridan yuridik xususiyati, ijtimoiy munosabatlarga ta’sir qilish usullari bilan farq qiladi. ommaviy huquq davlat qatnashgan munosabatlarni tartibga soladi. bu esa imperativ normalar orqali amalga oshadi. ommaviy huquq jamiyatni boshqarish, davlat iqtisodiyotini tashkil qilish, aholini ijtimoiy muhofaza etish, shuningdek fuqarolarning hayoti, sog‘lig‘i hamda umumiy va xususiy mulklarini himoya qilishga xizmat qiladi. xususiy huquq esa davlat qatnashmaydigan ijtimoiy munosabatlarni tartibga soladi. huquqning bu turida sub’ektlar o‘rtasidagi munosabat muvofiqlashtirish va avtonom usulda amalga oshiriladi. xususiy huquqda normalar …

Want to read more?

Download all 9 pages for free via Telegram.

Download full file

About "huquq tizimi"

13-mavzu. huquq tizimi 1.huquq tizimi tushunchasi va tuzilishi. 2. huquq instituti va huquq sohasi tushunchalari. 3.o‘zbekiston huquq tizimining asosiy sohalari tavsfi. 4.huquq tizimi va qonunchilik tizimi. 5. qonunchilikni tizimlashtirish tushunchasi va turlari. 1.huquq tizimi tushunchasi va tuzilishi. huquq tizimi – bu ijtimoiy munosabatlarning xarakteri bilan bog‘liq bo‘lgan huquqning ichki tuzilishi bo‘lib, u huquq normalari, huquq institutlari va huquq sohalarining qat’iy ilmiy izchillikda joylashgan tartibidir. huquq tizimining quyidagi xususiyatlarini ko‘rsatib o‘tish mumkin: -huquq tizimi muayyan jamiyatda amalda bo‘lgan huquqning ob’ektiv sifatidir, uni avvaldan belgilangan reja asosida barpo etish mumkin emas; - huquq tizimi to‘laligicha huquq normalari bilan mustahkamlanadigan v...

This file contains 9 pages in DOCX format (48.8 KB). To download "huquq tizimi", click the Telegram button on the left.

Tags: huquq tizimi DOCX 9 pages Free download Telegram