kreditning zarurligi, funksiyalari, shakllari va turlari

DOCX 17 стр. 75,4 КБ Бесплатная загрузка

17 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 75,4 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 17

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 17

kreditning zarurligi, funksiyalari, shakllari va turlari. kreditning zarurligi va mohiyati jamiyatda tovar-pul munosabatlaridan keyingi vujudga kelgan muhim ijtimoiy-iqtisodiy munosabatlardan bin kredit munosabatlari hisoblanadi. kredit bu kreditor va kredit oluvchi oltasida tuzilgan ssuda bitimiga asosan, kreditor tomonidan kredit oluvchilarga pul yoki tovar shaklidagi moddiy ne’matlami malum bir muddatga uning qiymatini qaytarib berishi va foydalangan davri uchun qo‘shimcha tolov (foiz) tolanishini aks ettiruvchi iqtisodiy munosabatlardir. demak, bu sharoitda kredit munosabatlarining subyektlari bolib kreditor va kredit oluvchilar hisoblansa, uning obyekti bolib tuzilgan bitimga binoan malum muddatga foydalangani uchun berilgan pul yoki tovar shaklidagi moddiy buyumliklar hisoblanadi. kreditning maqsadi bolib foiz ko‘rinishida qo‘shimcha daromad olish hisoblanadi. kredit, pul kabi iqtisodiy kategoriya bolib, pul mablaglarining samarali ishlashiga, xoj’alik yurituvchi subyektlar va jismoniy shaxslarning ortiqcha vaqt va mablag‘ sarf qilmasdan qo‘shimcha pul mablaglariga bolgan talabini qondirishda muhim ahamiyat kasb etadi. iqtisodiy adabiyotlarda kredit munosabatlarining yuzaga kelishining asosiy sabablari sifatida quyidagilar aks ettirilgan. birinchidan, ishlab chiqarish jarayonida …

2 / 17

imotining dastlabki davrlarida bir etikdo‘z bir juft etik tiksa uni kreditsiz bemalol sotishi mumkin edi. biroq kapitalizm sharoitida oyoq kiyim fabrikasida bir kunda bir necha yuz minglab etik ishlab chiqarila boshladi. bu esa o‘z navbatida mahsulotning bir qismini kreditga sotish zaruriyatini vujudga keltirdi. uchinchidan, kapitalizm davrida mahsulot ishlab chiqaruvchilar va iste’molchilar orasidagi masofaning uzayishi. awallari etikdo‘z tikkan etigini shu kunning o‘zida sotgan bolsa, endi bir mamlakatda ishlab chiqarilgan mahsulotlar boshqa davlatlarda sotilmoqda. bu esa o‘z navbatida mahsulot ishlab chiqaruvchining mahsuloti sotilgunga qadar (p-p1) malum bir davmi talab etadi. bu davrda ishlab chiqaruvchi tovarlami sotguncha o‘z faoliyatini yuritib turishi uchun kreditdan foydalanishga majbur boladi. kredit munosabatlari iqtisodiy fanlaming barcha bo‘glnlarida bevosita yoki bilvosita alohida ijtimoiy- iqtisodiy jarayon sifatida o'rganiladi. iqtisodiy adabiyotlarda “kredit” so‘zi lotincha “creditum” - ssuda, qarz so'zidan paydo bolganligi qayd etiladi. ayrim iqtisodchi olimlar “credo”, ya’ni “ishonaman” degan ma’noni anglatishini qayd etadi[footnoteref:1]. albatta, kredit munosabatlarida ishtirok etayotgan subyektlaming bir-biriga …

3 / 17

izi hisoblanadi. qarz oluvchi uchun esa ishlab chiqarish jarayonini uzluksizligini ta’miniash orqali tegishli iqtisodiy manfaatdorlikka erishishdir. bundan ko'rinib turibdiki, kredit va kredit munosabatlarini vujudga kelishi va rivojlanishida har ikkala tomonning ham iqtisodiy manfaatdorligi kuchli moliyaviy mexanizm hisoblanadi. bozor iqtisodiyoti sharoitida kreditning zarurligi quyidagi omillar bilan belgilanadi: · kredit munosabatlarida ishtirok etuvchi tomonlaming iqtisodiy manfaatdorligini ta’minlanishi. xususan, kreditor kredit hisobidan foiz tolovlari sifatida foyda olsa, qarz oluvchi ishlab chiqarishning uzluksizligini ta’minlash orqali tegishli foydani shakllantirish imkoniyatiga ega boladi; · iqtisodiyotda vaqtinchalik bo‘sh pul mablaglar ssuda kapitali sifatida jamg‘arilib, tegishli maqsadlarga yo‘naltiriladi; · iqtisodiyotda ishlab chiqarish siklining davriyligi. bunda ayrim tarmoqlarda vaqtinchalik bo‘sh pul mablaglari vujudga kelsa, boshqalarida qo‘shimcha moliyaviy resurslarga ehtiyoj tug‘iladi, ushbu jarayon kredit orqali tartibga solinadi; · ijtimoiy takror ishlab chiqarish jarayonida qo'shimcha moliyaviy resurslarga bolgan ehtiyojning asosiy qismi kreditlar orqali qondiriladi. zamonaviy iqtisodiyotda kredit muhim moliyaviy element sifatida mamlakat iqtisodiyotini rivojlanishining ajralmas qismi hisoblanadi. kredit va kredit munosabatlarining …

4 / 17

tlar tizimidir” tarzidagi ta’rifl shakllantirilgan[footnoteref:2]. [2: деньги, кредит, банки: учебник для вузов/ под. ред. в а.щегорцова. - м :юнити - дана, 2005. с. 176.] professor o.i.lavrushin tahriri ostida nashr etilgan darslikda kreditning mohiyatiga aniq ta’rif berilmagan. biroq, ulaming fikricha, kredit ijtimoiy munosabatlaming bir koiinishi bolib, iqtisodiy kategoriyadir. shu bilan birga, kredit turlicha ijtimoiy munosabatlarda emas, balki iqtisodiy munosabatlami aks ettiruvchi qiymatning harakati jarayonida namoyon boladi. darslikda, kreditning mohiyatini aniq aks ettirish uchun uning tarkibi, harakat qilish jarayoni va vujudga kelish asosiga e’tibor qaratish lozimligi talddlanadi[footnoteref:3]. [3: деньги, кредит, банки учебник/кол авт. под ред. о.и лавшуринам.: кнорус, 2007. с. 237 -238.] boshqa rossiyalik iqtisodchi olimlar “pulli (tovarli) kredit tolov asosida amalga oshiriladigan bir toifadagi ekvivalentning turli vaqtdagi o‘zaro harakatining yigindisir.”, degan ta’rifni berishgan [footnoteref:4]. [4: деньги, кредит, банки: учебник/под ред в в.иванова, б.и.соколова - м.: тк велби, проспект, 2008 с.428.] 0‘zbekistonlik iqtisodchilardan professor sh.abdullayeva tomonidan nashr ettirilgan darslikda: “kredit - bu …

5 / 17

akllantirishga jazm etdik. kreditning mohiyatini yanada aniqroq va toliqroq ochib berishda uning subyektiv va obyektiv mohiyatiga e’tibor qaratish lozim. kredit munosabatlarining vujudga kelishida, shuningdek, uning mohiyatini ochib berishda kreditning subyektiv mohiyati ham alohida o‘rin tutadi. kreditning subyektiv mohiyati bir-biriga bogliq bolgan “kreditor” va “kredit oluvchi”mng munosabatlarida namoyon boladi. “kreditor” va "kredit oluvchi” o‘rtasida vujudga keladigan munosabatlaming asosida tovar-pul aylanmasi yotadi. jamiyatda vaqtinchalik bo‘sh mablaglaming mayjudligi va tovar aylanmasining mavjudligi kredit va qarz oluvchining manfaatlarini bir-biriga to‘qnashishiga xizmat qiladi. agar, ushbu manfaatlar bir-biriga mos kelsa ular o‘rtasida kredit munosabatlari vujudga keladi. kreditor - kredit munosabatlarini tashkil etishda kredit beruvchi sifatida maydonga chiqadi. kreditor pul mablaglarini vaqtinchalik foydalanishga beruvchi subyektlar hisoblanadi. bunday subyektlar banklar, kredit uyushmalari, mikrokredit tashkilotlar, lombardlar, davlat va boshqa moliyaviy tashkilotlar bolishi mumkin. kreditor ssuda sifatida beradigan pul mablaglari ulaming o‘z таыадчагі va jalb qilingan таыадчагі hisobidan shakllantiriladi. kreditor subyektlar ichida, banklar va kredit uyushmalari nafaqat o‘z mablaglari hisobidan, …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 17 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "kreditning zarurligi, funksiyalari, shakllari va turlari"

kreditning zarurligi, funksiyalari, shakllari va turlari. kreditning zarurligi va mohiyati jamiyatda tovar-pul munosabatlaridan keyingi vujudga kelgan muhim ijtimoiy-iqtisodiy munosabatlardan bin kredit munosabatlari hisoblanadi. kredit bu kreditor va kredit oluvchi oltasida tuzilgan ssuda bitimiga asosan, kreditor tomonidan kredit oluvchilarga pul yoki tovar shaklidagi moddiy ne’matlami malum bir muddatga uning qiymatini qaytarib berishi va foydalangan davri uchun qo‘shimcha tolov (foiz) tolanishini aks ettiruvchi iqtisodiy munosabatlardir. demak, bu sharoitda kredit munosabatlarining subyektlari bolib kreditor va kredit oluvchilar hisoblansa, uning obyekti bolib tuzilgan bitimga binoan malum muddatga foydalangani uchun berilgan pul yoki tovar shaklidagi moddiy buyumliklar hisoblanadi. kr...

Этот файл содержит 17 стр. в формате DOCX (75,4 КБ). Чтобы скачать "kreditning zarurligi, funksiyalari, shakllari va turlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: kreditning zarurligi, funksiyal… DOCX 17 стр. Бесплатная загрузка Telegram