o`zbekiston ko`llari va suv omborlari

DOC 76.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1350979366_20677.doc кўллари ва сув омборлари o`zbekiston ko`llari va suv omborlari reja: 1.o`zbekiston ko`llari 2. o`zbekiston suv omborlari 3. o`zbekiston yer osti suvlari o`zbekiston hududida ko`llar nisbatan kam bo`lib, ular notekis joylashgan. jumhuriyatimizda joylashgan ko`llarning aksariyati kichik bo`lib, mahalliy ahamiyatga ega. o`zbekiston hududidagi ko`llar qozonining (kotlovinasining) paydo bo`lishi jihatidan bir xil emas. lekin ularning ko`pchiligi tekislik qismida daryo vodiylarida joylashgan qayir ko`llaridir. aksincha, jumhuriyatimiz tog`li qismidagi ko`llar esa to`siq (to`g`on), morena va tektonik ko`llardir. o`zbekiston hududidagi ko`llar soni (5360 ta ko`l) 100% desak, shuning 56,5% uning tekislik qismida, 43,5% esa torli qismida joylashgan. lekin suv yuzasi maydonining kattaligi jihatidan tekislikdagi ko`llar oldinda bo`lib, 67% ni tashkil etadi. o`zbekiston hududining tekislik va tog`li qismida ko`llar notekis joylashgan. jumhuriyatimiz tog`li qismining 1000—2000 m balandliklarida (82 ko`l mavjud), kamroq, aksincha 2000—3000 m balandliklarida (165 ta ko`l mavjud) ko`proq, 3000 m. dan baland qismida esa ko`p (2083 ta ko`l) ko`l joylashgan. lekin bu ko`llar maydoni …

rining pastqam joylarida hosil bo`lib, yomg`ir, qor, irrigao`iya shoxobchalarining tashlama suvlari yoki yyer osti suvlaridan, ba`zan esa daryolar toshganda sizib borgan suvidan to`yinib turadi. bunday ko`llar berk ko`llar hisoblanib, suvi sho`r, ba`zilarining suvi yozda qurib qolib, tagida tuz cho`kib qoladi, ba`zilari botqoqli joyga aylanadi. bu turdagi ko`llar sirdaryo, amudaryo va zarafshon daryolarining vodiylari bo`ylab joylashgan. tekislikda yana «efemer» yoki davriy turli ko`llar ham mavjud. bunday ko`llar kichik, sayoz bo`lib, yomg`ir jala tariqasida yoqkanda yoki bahorgi qorlar tez eriganda hosil bo`lib, so`ngra yana qo`rib qoladi, ba`zan esa bir necha yillar mobaynida suvga to`lmay qurib yotadi. o`zbekistonning tekislik qismida eski daryo o`zanlarida ko`llar xam vajud. bunday ko`llar amudaryo, sirdaryo, zarafshon, qashkadaryo kabi daryolarning quyi qismidagi qadimiy o`zanlarida joylashgan. bu turdagi ko`llarning suvi agar daryodan tamomila, ajralmagan bo`lsa, chuchuk bo`ladi, agar daryodan ajralib qolsa, sho`r bo`ladi. bunday turdagi ko`llarning rejimi daryo rejimiga bog`liqdir. o`zbekiston hududining tekislik qismida so`nggi yillarda odamlar tomonidan vujudga keltirilgan …

mish, karp, ziyko`l, abilko`l, oqko`l, sudochhe, bo`zatovko`l, zokirko`l, tubonko`l va boshqalar. bu ko`llar kichik bo`lib, maydonining kattaligi bir necha yuz gektardan 10,0 km2 gacha yyetadi. o`zbekiston hududidagi eng katta tektonik yo`l bilan vujudga kyolgan ko`l — orol dengizidir.orol dengizi — turkistondagi eng katta ko`l bo`lib, suv satxi 53,4 m. bo`lganda maydoni 66,1 ming kv. km, o`rtacha chuqurligi 16,1 m., eng chuqur yyeri 69,0 m, eng uzun yyeri 492 km, eng keng joyi 292 km, o`rtacha sho`rligi 10—11°/oo, suv hajmi 1062 km3 edi. orol ko`lining hamma qirg`oqlari bir xil emas. uning shimoli-sharqiy, sharqiy va janubiy qirg`oqlari tekis va past. aksincha, g`arbiy qirg`og`i baland va tik. chunki orolning g`arbiy qirgoriga ustyurt balandligini sharqiy jarligi (chinklari) tik tushgan. ba`zi yyerlarda ustyurtning chinklari orol dengizidan 190—195 m. balandlikda turadi. orol dengizining shimoli-sharqiy, sharqiy va janubiy qirg`oqlari past, egribugri bo`lib, qo`ltiqlari, kichik orollar juda ko`p. orolda 313 dan ortiq katta va kichik orollar mavjud. ularning …

huni 10 km3 amudaryo zimmasiga, 0,6 km3 sirdaryo zimmasiga to`g`ri kelgai), 1985 yili 2,4 km3 (1980 yildan 1988 yilgacha sirdaryo umuman suv quymagan), 1986 yili 0,4 km3 suv quyilgan. oqibatda 1961 yildan boshlab orol suv sathi yiliga 40—70 sm. atrofida pasaya boshladi va 1992 yilga kelib uning suv yuzasi 15,3 m. ga pasaydi, suv hajmi qisqarib 302,0 km3 ga tushib, aksincha sho`rligi ortib, 34—37%o ga ko`tarildi. shunday qilib, 1961 yildan 1992 yilgacha orol dengizining 759 km3 suvi burlanib ketdi, natijada dengiz qirg`oqlari ba`zi qismida 50—100 km gacha chekinib, suvdan bo`shagan yyerlar sho`rxokka aylanib qoldi. so`nggi yillarda orol suv sathini ma`lum yuzada saqlab qolishga qaratilgan chora-tadbirlarning ko`rilishi tufayli amudaryo va sirdaryo yana orolga ko`proq suv quya boshladi. 1988 yili amudaryo bilan sirdaryo orolga 23,0 km3 (amudaryo 16,0 km3, sirdaryo 7,0 km3) suv quydi. lekin orol yuzasidan esa har yili (1991) 32—33 km3 atrofida suv burlanib ketmoqda. demak, orol dengizi suv sathini …

uyidagi salbiy oqibatlarga olib keldi: bu hol tegara iqlimiga salbiy ta`sir etmokda.. 3961 yil mo`ynoqda yanvarning o`rtacha harorati—4,4° edi, hozir esa —8,3°. natijada orol bo`yida bahorgi sovuq tushish 10—12 kun,ga cho`zshshb, kuzgi sovuq tushish 10—12 kun erta boshlanmoqda, yyer osti suv sathi pasayib, sho`rligi ortib, to`qayzorlar maydoni kisqarib, ko`llar qurib, qayta cho`llashish jarayoni tezlashmoqda. orol atrofidagi suv tagidan chiqib qolgan yyerlardagi tuzlar ko`chib ularni shamol 500 km ga uchirib ketmoqda. natijada quyi amudaryoning sug`oriladigan yyerlarining har gektariga 0,5—1,0 tonnagacha chang aralash tuz tushmoqda. orol dengizi suv sathining pasayishi sababli u transport ahamiyatini deyarli yo`qotdi. orol dengizidan yiliga 500 ming t.gacha baliq ovlanar edi. endilikda baliq deyarli ovlanmaydi, natijada, baliq xo`jaligi yiliga 18,9 mln, so`m (1986 yilgi ma`lumot) foydadan mahrum bo`ldi. amudaryo va sirdaryo deltasidagi qamishzorlar va to`qaylarning qurib qolishi sababli mo`ynali xayvon ondatra juda kamayib ketdi. natijada yiliga 4,7 mln. so`mlik daromad yo`qotilmoqda. ko`rinib turibdiki, orol suv sathining pasayishi ham …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "o`zbekiston ko`llari va suv omborlari"

1350979366_20677.doc кўллари ва сув омборлари o`zbekiston ko`llari va suv omborlari reja: 1.o`zbekiston ko`llari 2. o`zbekiston suv omborlari 3. o`zbekiston yer osti suvlari o`zbekiston hududida ko`llar nisbatan kam bo`lib, ular notekis joylashgan. jumhuriyatimizda joylashgan ko`llarning aksariyati kichik bo`lib, mahalliy ahamiyatga ega. o`zbekiston hududidagi ko`llar qozonining (kotlovinasining) paydo bo`lishi jihatidan bir xil emas. lekin ularning ko`pchiligi tekislik qismida daryo vodiylarida joylashgan qayir ko`llaridir. aksincha, jumhuriyatimiz tog`li qismidagi ko`llar esa to`siq (to`g`on), morena va tektonik ko`llardir. o`zbekiston hududidagi ko`llar soni (5360 ta ko`l) 100% desak, shuning 56,5% uning tekislik qismida, 43,5% esa torli qismida joylashgan. lekin suv yuzasi maydonining ...

DOC format, 76.5 KB. To download "o`zbekiston ko`llari va suv omborlari", click the Telegram button on the left.

Tags: o`zbekiston ko`llari va suv omb… DOC Free download Telegram