didaktika asoslari

DOCX 10 pages 43.0 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 43.0 KB

File type DOCX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

4- mavzu: didaktika asoslari. didaktikaning maqsad va vazifalari. reja: 1. didaktika haqida tushuncha. 2. didaktikaning predmeti va vazifalari. 3. didaktikaning tashkil topishi va rivojlanishi. tayanch iboralar: kategoriya, didaktika, ta’lim, tamoyil, ta’limning mohiyati, didaktik tizim, ta’lim jarayoni, bilim, insonning faoliyatida o’qitish har doim juda muhim ahamiyatga ega bo’lgan. ta’lim tasodifiy, intuitiv (tashxis,o’zganish) xususiyatga ega bo’lganda ham va asosan tasodifan axborotlarni berish hamda taqlid qilishdan iborat bo’lganda ham shunday bo’lgan; keyinchalik ham, ta’lim maqsadga muvofiq muntazam va rejalashtirilgan jarayonga aylanganda, maktab paydo bo’lganida ham shunday bo’lgan. biroq uzoq vaqt davomida ta’limni nazariy tahlil qilish va o’rganish ishlari olib borilmadi, shuning uchun o’z nazariyasiga ega bo’lmadi. faqatgina xvii asr bu sohada muhim o’zgarishlar olib keldi: aynan o’sha paytda ta’lim alohida nom oldi va tarixda birinchi didaktik faoliyatning ilmiy asoslangan tizimiga asos solindi. didaktika (ta’lim nazariyasi: yunoncha «didaktikos»-“o’rgatuvchi”, «didasko» esa – “o’rganuvchi” ma’nosini bildiradi) ta’limning nazariy jihatlari (ta’lim jarayonining mohiyati, tamoyillari, qonuniyatlari, o’qituvchi va …

2 / 10

jarayonini ularning yaxlitligi va birligi asosida o’rganadi. ikki faoliyatning har birining mohiyatini aniq bayon etish uchun didaktika (ta’lim nazariyasi) va tarbiya nazariyasini ajratib ko’rsatadilar. hozirgi davrda didaktika o’qitishning mazmuni, metodlari va tashkiliy shakllarini ilmiy asoslab beruvchi pedagogika sohasi sifatida tushuniladi. umumiy didaktikadan tashqari xususiy didaktikalar yoki alohida fanlar bo’yicha ta’lim metodikasi deb ataluvchi didaktikalar ham mavjud. ularning mazmuni ta’limning ma’lum bosqichlarida u yoki bu fanlarni o’rganish va ta’lim berishning nazariy asoslarini belgilaydi. har bir o’qituvchi didaktika asoslarini puxta bilishi va ularga tayangan holda faoliyatni tashkil etishi zarur. didaktika predmetini aniqlash bo’yicha turli qarashlar ilgari surilgan. qarashlarning turlicha bo’lishi didaktikaning metodologik kategoriyalarini aniq ajratilmaganligi bilan bog’liq. ko’pchilik olimlar ta’lim obyekt deb o’qitish jarayonining maqsadi, mazmuni, qonuniyatlari, metodlari va tamoyillarini ko’rsatadilar. didaktika ta’limni ijtimoiy tajribani berish vositasi sifatida e’tirof etadi. ta’lim yordamida yoshlarni hayotga tayyorlash amalga oshiriladi. ta’limiy faoliyatini tashkil etishda o’qituvchi - o’quvchi, o’quvchi – o’quv materiali, o’quvchi - boshqa o’quvchilar …

3 / 10

abatlaryetakchi o’rin egallashi lozim ekanligi anglanadi. didaktika predmetini mohiyatini ochishga xizmat qiluvchi yana bir qarash ta’lim-tarbiya jarayonini yaxlit o’rganish zarurligini ilgari suradi. ta’limning tarbiyaviy vazifalari o’quvchining bilimni o’zlashtirishlarini ta’minlabgina qolmay, shaxs xususiyati, uning rivojlanishi, ma’lum ma’naviy-axloqiy sifatlarni o’zlashtirishi, fe’l-atvori, xulqini tarbiyalash uchun zarur shart-sharoitni yaratishdan iborat. didaktikaga ta’limning mazmunli va jarayonlijihatlarini birgalikda o’rganish xosdir. amaliyotni qayta tashkil etish va takomillashtirish masalalarini nazarda tutgan holda didaktika ta’limni faqatgina o’rganish obyekti sifatidagina emas, balki ilmiy asoslangan loyihalashtirish obyekti sifatida qaraydi. umumiy didaktikaning predmeti dars o’tish (o’qituvchi faoliyati) va bilim olish (o’quvchining o’rganish faoliyati)ning o’zaro bog’liqligi va aloqadorligi hisoblanadi. didaktikaning vazifalari quyidagilardan iborat: - ta’lim jarayonlari va ularni amalga oshirish shartlarini ta’riflash va tushuntirish; - ta’lim jarayonini yanada mukammal tashkil etish, ya’ni, ta’lim tizimlari va texnologiyalarini ishlab chiqish; - ta’lim jarayoni uchun xos bo’lgan umumiy qonuniyatlarni aniqlash, omillarini tahlil qilish va ta’riflash. didaktika nazariy va bir vaqtning o’zida me’yoriy-amaliy fan. didaktikaning ilmiy-nazariy vazifasi …

4 / 10

muayyan fanga xos bo’lgan tushunchalarda insoniyat tomonidan ijtimoiy taraqqiyot jarayonida to’plangan bilimlar aks etadi. didaktikaning tushunchali-terminologik tizimi muntazam yangilanib va to’ldirilib borilmoqda. didaktikaning asosiy kategoriyalari (tushunchalar) quyidagilardan iborat: 1.ta’lim - o’quvchilarga nazariy bilimlarni berish asosida ularda amaliy ko’nikma va malakalarni shakllantirish, ularning bilish qobiliyatlarini o’stirish va dunyoqarashlarini tarbiyalashga yo’naltirilgan jarayon; 2.bilim – shaxsning ongida tushunchalar, sxemalar, ma’lum obrazlar ko’rinishida aks etuvchi borliq haqidagi tizimlashtirilgan ilmiy ma’lumotlar majmui; 3.bilim olish – idrok etish, o’rganish, mashq qilish va muayyan tajriba asosida xulq-atvor hamda faoliyat ko’nikma, malakalarining mustahkamlanib, mavjud bilimlarning takomillashib, boyib borish jarayoni; 4.ko’nikma – shaxsning muayyan faoliyatni tashkil eta olish qobiliyati; 5.malaka–muayyan harakat yoki faoliyatni bajarishning avtomatlashtirilgan shakli; 6.ta’lim metodlari – ta’lim jarayonida qo’llanilib, uning samarasini ta’minlovchi usullar majmui; 7.ta’lim mazmuni – shaxsning aqliy va jismoniy qobiliyatini har tomonlama rivojlantirish, dunyoqarashi, odobi, xulqi, ijtimoiy hayot va mehnatga tayyorlik darajasini shakllantirish jarayonining mohiyati; 8.ta’lim vositalari – ta’lim samaradorligini ta’minlovchi obyektiv (darslik, o’quv …

5 / 10

o’qitilishi yo’lga qo’yilgan hamda o’zida muayyan fan sohasi bo’yicha umumiy yoki mutaxassislik bilim asoslarini jamlagan manba. didaktik nazariya (konsepsiya)lar va ularning falsafiy asoslari.ta’lim jarayoni psixologik-pedagogik konsepsiyalar (ular aksariyat hollarda didaktik tizimlar ham deb ataladi) asosida tashkil etiladi. didaktik tizim (yunoncha «systema» – yaxlit qismlardan tashkil topgan, birlashtirish) – ma’lum mezonlari asosida ta’lim jarayoning yaxlit holatini belgilash, ajratib ko’rsatish demakdir. u ta’limning maqsadi, tamoyillari, mazmuni, shakli, metod va vositalarining birligi asosida tashkil etilgan tuzilmalarning ichki yaxlitligini ifodalaydi. tadqiqotchilar mavjud didaktik konsepsiya (tizim)larni umumlashtirib quyidagi guruhlarga ajratadilar: 1. an’anaviy; 1. progressiv; 1. zamonaviy. ta’lim nazariyasida ya.a.komenskiy, i.pestallosi va i.gerbartlarning didaktik konsepsiyalari muhim ahamiyatga ega. an’anaviy didaktik tizimning yaratilishi nemis faylasufi, psixolog va pedagog i.f.gerbart (1776-1841 yillar) nomi bilan bog’liq. u ya.a.komenskiyning sinf-dars an’anaviy tizimini tanqidiy nuqati nazardan qayta asoslab, etika va psixologiyaning nazariy yutuqlariga tayangan holda ta’lim tizimini yaratdi. i.f.gerbart ta’lim tizimining asosiy belgisi quyidagilardan iborat. o’quvchilarning intellektual rivojlanishini ta’minlash maktabning asosiy …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "didaktika asoslari"

4- mavzu: didaktika asoslari. didaktikaning maqsad va vazifalari. reja: 1. didaktika haqida tushuncha. 2. didaktikaning predmeti va vazifalari. 3. didaktikaning tashkil topishi va rivojlanishi. tayanch iboralar: kategoriya, didaktika, ta’lim, tamoyil, ta’limning mohiyati, didaktik tizim, ta’lim jarayoni, bilim, insonning faoliyatida o’qitish har doim juda muhim ahamiyatga ega bo’lgan. ta’lim tasodifiy, intuitiv (tashxis,o’zganish) xususiyatga ega bo’lganda ham va asosan tasodifan axborotlarni berish hamda taqlid qilishdan iborat bo’lganda ham shunday bo’lgan; keyinchalik ham, ta’lim maqsadga muvofiq muntazam va rejalashtirilgan jarayonga aylanganda, maktab paydo bo’lganida ham shunday bo’lgan. biroq uzoq vaqt davomida ta’limni nazariy tahlil qilish va o’rganish ishlari olib borilmadi, shun...

This file contains 10 pages in DOCX format (43.0 KB). To download "didaktika asoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: didaktika asoslari DOCX 10 pages Free download Telegram